|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 96/10/27: فتيان، لوطي ها و خودسرها
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3261
يك شنبه 15 مهر 1397



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3063 27/10/96 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
      


فتيان، لوطي ها و خودسرها




    منتقدان سينما، فيلم قيصر را سرفصل نويني در فيلمفارسي تلقي کرده و بر همين مبنا سينماي ايران را به ماقبل و مابعد قيصر تقسيم مي کنند. اين نگاه متعاقبا در جامعه نيز وجود داشته است، چنانکه ديديم پس از اکران فيلم، تيپ قيصري شامل مدل مو، کفش پاشنه خواب و... ميان بعضي جوانان تبديل به مد روز شد.
     من اين فيلم را چندان قابل تمييز با ساير فيلمفارسي ها نمي بينم اما معتقدم آقاي کيميايي نويسنده و کارگردان قيصر، در اثر خود بصيرت هايي به انسان داده است که مايلم درباره آنها نکاتي را ذکر کنم.
     صاحب اين اثر سعي داشته فيلم را در بستري از فرهنگ جاهلي و عياري تهيه کند. فرهنگي که براي مردم ما ملموس است. گذر لوطي صالح، عيار، زورخانه، خالکوبي، حمام عمومي، قهوه خانه، آب توبه، نشانده، تيزي، طوق-پاتوق، نخل-پانخل، علامت کشي و بسياري از مفاهيم ديگر در فرهنگ ما وجود داشته و کيميايي از اين سمبل ها استفاده کرده است و براي تاثير بيشتر از موسيقي همراه با زنگ و تنبک زورخانه اسفنديار منفردزاده کمک گرفته تا بيننده جامعه آن روز ايران را هرچه بيشتر با فيلم مانوس کند.
     اما به نظر من نکته مهم اين فيلم نشان دادن تغيير نسلي است که در ميان لوطي ها رخ داده است. کيميايي تلاش کرده است سه نسل از لوطي ها را به بيننده معرفي کند. نسل اول، «خان دايي» با بازي جمشيد مشايخي ا ست که در زمره عياران به شمار مي رود. وي به کلي غلاف کرده است و در گوشه خانه روزگار سپري مي کند؛ شاهنامه مي خواند و ديگران را به فتوت و جوانمردي نصيحت مي کند. وي زماني سردمدار محله بوده و به قول خود آجر را از داخل ديوار بيرون مي کشيده اما با تغيير رويکرد، سال هاست که به عنوان محتشمي در محله شناخته مي شود و به امر خير و رتق و فتق امور مردم مي پردازد. شايد بتوان گفت مثال اعلاي او پورياي ولي است که همه اين صفات را در خود جمع کرده است. البته کتاب داش آکل صادق هدايت نيز همين تصوير را از اين نسل از لوطي ها نمايش مي دهد.
     نسل بعدي، «فرمان» با بازي ناصر ملک مطيعي است. وي قصاب محله است. فرمان به زيارت خانه خدا رفته و عهد کرده است که ديگر دست به چاقو نبرد اما هنوز رگ انتقام جويي در وجودش هست و سعي دارد با روش هاي منصفانه اما غيرقانوني حق خود را بستاند. البته محيط آنها نيز به گونه اي نيست که قانون بردار باشد؛ زيرِ گذر جايي است که پليس در آنجا نقشي ندارد و اگر دارد سيستم قضائي به حدي فاسد است که اميدي به آن نمي رود و هرکس به خود حق مي دهد راسا داد خود را بستاند بنابراين هرکس براي خود قاضي، دادستان و مامور اجراي حکم است. نمونه اين وضعيت را در شيکاگو دهه ٢٠ ميلادي، سيسيل پيش از جنگ دوم جهاني يا بعضي کشورهاي آمريکاي لاتين و آسيايي امروز مشاهده مي کنيم. فرمان در فيلم با افرادي مواجه مي شود که مقيد به هيچ قراردادي ولو نانوشته نيستند و او که مي خواهد منصفانه و با اصول جديد خود با آنها دربيفتد، بدل به قرباني فيلم مي شود.
     نسل سوم، «قيصر» با بازي بهروز وثوقي است که ديگر نمي توان به او لوطي گفت. وي مرزهاي لوطي گري را رد کرده و عملا لاشخور شده است. وي به هيچ ادبي پايبند نيست و همه ملاهي و مناهي را مرتکب مي شود ،عملا با خان دايي نيز در مي افتد و متلک بارانش مي کند و شايد هم در گوشه ذهنش او را بي غيرت، بزدل و ترسو مي داند.
    قيصر به پيگيري قانوني قتل خواهر و برادرش تن نمي دهد و خود راسا دست به کار شده و با چاقو مرتکب سه قتل مي شود و دشمنان خانوادگي را به طرز فجيعي از پاي درمي آورد که عبرت سايرين شود.
     غرض از ذکر اين نکات اين است که در تاريخ معاصر ايران با انواعي از اين تيپ ها سروکار داشته ايم که براي نمونه مي توان از هفت کچلان، طيب، رمضان يخي، شعبان جعفري و بسياري ديگر که لازم نيست به نام آنها اشاره شود، ياد کرد. بعضي از اينها به نسل اول تعلق داشتند، بعضي به نسل دوم و بعضي به نسل سوم.
     در ميان گروه هاي سياسي نيز مي توان نوعي دسته بندي را سراغ گرفت؛ نسل اول که فتوت و مروت داشته اند، شايد بهترين نمونه آنها حاج مهدي عراقي باشد که سعي داشت گروه هاي دوم و سوم را نيز به راه بياورد، به گونه اي که آنها را سياسي کند و در خدمت نهضت قرار دهد. ملاقات وي با طيب حاج رضايي که بعدها به يکي از ياران امام تبديل شده و به دست شاه تيرباران شد، نمونه اي از فعاليت هاي وي است. خاطرات وي نيز که با عنوان «ناگفته ها» منتشر شده، بسيار صادقانه و بي پيرايه نوشته شده است و يکي از منابع تاريخي در اين زمينه به شمار مي رود.
     گمان نرود جريان هاي سياسي در ايران فقط نسل اول را پرورش داده است. متاسفانه اين جريان نسل دوم و سوم نيز داشته است. هنوز بعضي از آنها دروغ بستن به رقبا را فريضه دانسته و حتي بهتان و تهمت را نيز سرلوحه کار خود قرار مي دهند و ادله شرعي براي عمل شان اقامه مي کنند. نسل سوم آنها، همين گروه هاي خودسر هستند که در عمل و کلام به هيچ چيز پايبند نيستند. لازم به ذکر است لوطي گري در جنس مذکر خلاصه نمي شود و مي توان به نمونه هايي از زنان نيز اشاره کرد. براي مثال، در دادگاه دکتر مصدق شاهد هستيم ملکه اعتضادي را که فردي معلوم الحال بود، به دادگاه مي آورند. وي که همراه کودتاچيان بوده است، مصدق را هدف جملاتي تند قرار مي دهد و مي گويد: «يک پيرمرد سياسي که مملکت را به پرتگاه سقوط کشانده، نبايد در دادگاهي که به خيانت هاي او رسيدگي مي کند، بترسد و بلرزد». البته مصدق نيز پاسخي درخور به او مي دهد و مي گويد: «... خانم! منارجنبان اصفهان، قرن هاست مي لرزد و هنوز پابرجاست».
     اما چرا نسل اول فتيان نتوانست بر نسل هاي بعدي اثر بگذارد؟ دراين باره مي توان چند علت را برشمرد. اولين آنها رشد بي رويه جمعيت است. حد فاصل سال هاي منتهي به انقلاب، جمعيت افزايش يافت و اين موضوع باعث شد انتقال تجربه به خوبي صورت نگيرد. اساسا يکي از دلايل شکاف نسلي عدم ارتباط نسل قبلي با نسل بعدي است که يکي از عواملش تکثير اولاد است. يعني پدران فرصت ندارند تجربه زيسته خود را به فرزندان منتقل کنند. دومين علت را مي توان در ضعف دستگاه مسئول رسيدگي و پليس سراغ گرفت که هرکس نااميد از دستگاه رسمي است، به خود اجازه مي دهد سرخود عمل کند و شخصا دست به کار شود. سومين دليل به برخي فتاواي شاذ بازمي گردد.
     امروز اين پديده گسترش يافته و لات ها لزوما سياسي نيستند. جامعه ما با مسائلي همچون بحران فروپاشي خانواده و مواد مخدر توهم زا و حاشيه نشيني روبه روست و شاهد هستيم در مناطقي که اين عناصر با يکديگر پيوند خورده اند، پليس امكان ورود و کنترل ندارد. از اين گذشته اسيدپاشي و انتقام جويي رواج گسترده يافته که گاه اخبار آن به جامعه منتقل مي شود. اين موارد و نمونه هايي ديگر باعث رواج هوليگانيسم و ونداليسم شده و بر مشکلات جامعه افزوده اند. راه شکستن اين فضا، اصلاح و مقيدشدن کلام و عمل نيروهاي دست بالا است که اگر چنين شود، لات بازي و خودسري در پايين از ميان مي رود.
    
    فتيان، لوطي ها و خودسرها
    


 روزنامه شرق ، شماره 3063 به تاريخ 27/10/96، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 155 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه راهبردهاي آموزش در علوم پزشكي
متن مطالب شماره 3 (پياپي 49)، مرداد و شهريور 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است