|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/2/17: كارگاه هاي پوشاك در ايران قرن هاي چهارم و پنجم
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4658
پنج شنبه 27 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4321 17/2/97 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


كارگاه هاي پوشاك در ايران قرن هاي چهارم و پنجم




    توليد پارچه و پوشاک ايراني در سده هاي چهارم و پنجم هجري باوجود کارگاه هاي نساجي، از رونق و ترقي فراواني برخوردار بوده است. با تکيه بر منابع نوشتاري اين دوره مي توان از وجود چنين کارگاه هايي در آن دوره آگاه شد. توليد منسوجات و البسه در کارگاه هاي حکومتي، پيشه وري يا منازل صورت مي گرفت. کارگاه هاي بافندگي بر چند نوع بودند: کارگاه هايي که در اختيار اميران و حکام بود و در آنها استادان جهت حکام و منسوبين آنها پارچه مي بافتند.
    عاملاني که در اين کارگاه ها کار مي کردند، در مقابل کارشان شهريه و بيست گاني دريافت مي کردند. ابن حوقل از وجود چنين کارگاه هايي در کازرون، شوشتر، شوش، جهرم و بم سخن گفته است. کارگاه هايي که به وسيله وزيران و دولتمردان احداث شده بود. در بعضي مواقع وزيران سرپرستي بيت الطراز را برعهده داشتند. مثلا شريف الفرج خزانه دار سلطان ابراهيم غزنوي از اين گونه افراد بوده است و مولف کتاب «آداب الحرب و الشجاعه» به اين نکته اشاره مي کند که سرپرستي اوقاف يميني و سراي ضرب و طراز را هم او داشته است. کالاهاي توليد شده در اين کارگاه ها به وسيله تجار و سوداگران به شهرهاي ديگر ارسال مي شد. کارگاه هايي که متعلق به مردم بودند که با توليد کالا به امرار معاش مي پرداختند. در برخي از کارگاه هاي نساجي، زنان در کنار مردان به کار مي پرداختند. پيشرفت صنعت نساجي در بعضي از شهرها باعث مي شد که امکان بافت پارچه اي به تقليد از الگو و نوع پارچه مشهور در شهر ديگر انجام گيرد.
    در دوره آل بويه دوک نخ، چرخ نخ ريسي و دستگاه بافندگي مهم ترين ابزارهاي بافت بودند. ابن مسکويه به چرخ نخ ريسي در يکي از شهرهاي عصر آل بويه اشاره دارد که نشان دهنده کارآيي اين دستگاه است. اين دستگاه در دوره هاي بعد با پيشرفت هاي فني همراه بوده است. مثلا تکامل رکاب هاي مخصوص بالا و پايين بردن متناوب تارها با حرکات پا توانايي بافنده را به مقدار زياد افزايش مي داد. در اين دوره ها دستگاه هاي رکاب دار به فراواني وجود داشت. کيفيت نقش پارچه ها کمک ارزنده اي به شناخت دستگاه هاي بافندگي در اين دوره مي کند. با دستگاه دو رکاب و دو تارکش مي شد پارچه هاي ساده و راه راه يا به عبارتي نقش هاي هندسي بافت، اما طرح هاي تزئيني و بافت پارچه هايي با نقوش جانوري و گياهي با دستگاه هايي با رکاب هاي بيشتر امکان پذير بود. بافت چنين پارچه هايي نياز به دستگاهي به نام چله کش داشت. بافندگان در اين دوره دستگاه هاي نقش بندي را تکميل کردند و در کارگاه هاي طرازبافي به کار گرفتند. پارچه ها بعد از اتمام بافت در معرض فروش قرار مي گرفتند. پارچه هاي پشمي را زير فشار قرار مي دادند تا پر و ضخيم شوند، اما پارچه هاي کتاني را مي کوبيدند تا سطح آن بهبود يابد.
    پس از کوبيدن و شستن، پارچه ها را در هواي آزاد مي گذاشتند تا خشک شوند. کار رنگرزي پارچه هاي پشمي و کتاني را قصار (شوينده) انجام مي داد. در توليد انواع پارچه چندين صنف فعاليت مي کردند. مثلا حرفه هايي چون رنگرز، کوبنده، نخ ريس نيز در کار توليد پارچه شراکت داشتند، اما در ارتباط با ابزارهاي ابريشم بافي مي توان به چگونگي ساخت آن در دوره، سلاجقه شناخت حاصل نمود. اين شناخت را مي توان از نمونه پارچه هاي ابريشمي که اخيرا در ري پيدا شده به خوبي حاصل کرد. شهرري يکي از مراکز مهم بافندگي در اين دوره بود که با کشف دستگاه بافندگي اين حرفه به اثبات رسيده است.
    براساس کاوش هاي علمي که در ويرانه هاي شهرري به عمل آمده منسوجات اين دوره در ترسيم و طرح و محکم بافي و زيبايي و ظرافت آن نشان از رشد ابزارهاي بافندگي در اين دوره دارد. مثلا رسم اشکال هندسي، کثيرالاضلاع، خطوط کوفي، تصاوير حيوانات و دايره هايي که در آنها نقش پرندگان و حيوانات رسم مي شد دليل بر اثبات گفته بالا است. انواع حرير از قبيل ديبا، خز و پرده هاي گوناگون در آنجا توليد مي شد. کارگاه هاي ابريشم بافي که بيشترين توليد را از آن خود کرده بودند، در شهرهاي گرگان، طبرستان، مرو، آمل، نيشابور، ديلم، يزد، رامهرمز، شوش و اصفهان قرار داشت. پارچه هاي ابريشمي ساخت سرزمين هاي اسلامي به طور معمول نام امير يا سلطان، محل کارگاه، نام مدير کارگاه و سال توليد کالا را بر خود داشتند.
    منبع: جهانبخش ثواقب، ميترا روشني، «بررسي صنعت نساجي ايران در سده هاي چهارم و پنجم هجري»، پژوهشنامه تاريخ اجتماعي و اقتصادي، ۱۳۹۵.
    
    کارگاه هاي پوشاک در ايران قرن هاي چهارم و پنجم
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4321 به تاريخ 17/2/97، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 24 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
پژوهشنامه ادبيات تعليمي
متن مطالب شماره 41، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است