|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/2/25: اروپاييان در ايران عصر صفوي
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4657
چهار شنبه 26 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4328 25/2/97 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


اروپاييان در ايران عصر صفوي



اثر ژان شاردن قرن17

    با تشکيل دولت صفوي و برقراري نظام متمرکز در جغرافياي سياسي سنتي ايران بعد از ۹ قرن و اندي از فروپاشي سياسي و ظهور ايران صفوي به عنوان قدرتي جديد در دنياي اسلام و به دنبال آن، صف آرايي سياسي و عقيدتي در جهان اسلام، به ويژه ميان ايران و عثماني، ايران موردتوجه اروپايياني قرار گرفت که اندکي پيش از صفويه، در سال ۱۴۹۸م با دور زدن دماغه اميدنيک و گشايش راه جديد دريايي به شرق رسيده و در پي منافع سياسي و تجاري خود بودند.
    در واقع، عصر گشايش راه اقيانوس اطلس و حرکت غرب جديد به سوي شرق با اهدافي نوين همراه بود. راه ادويه و کالاهاي شرق به عنوان الهام بخش توسعه طلبي تجاري و يافتن سرزمين هايي در ماوراء بحار براي زياده طلبي سياسي، از عوامل اين حرکت نوين بود. از اين رو، سياحت و جهانگردي، به ويژه در شرق دور به عنوان موضوعي پرجاذبه در غرب مورد توجه قرار گرفت. البته اين حرکت تحت حمايت سياسي اقتصادي دولت هاي جديد اروپايي بود، به همين دليل سياحان گوناگون از طبقات مختلفي راهي شرق و ايران شدند و عصر صفوي شاهد توسعه ورود خارجياني بود که از خود يادداشت ها و گزارش هايي برجاي گذاشته اند که از آن مي توان تحت عنوان «ادبيات سفرنامه اي» ياد کرد.
    دوران صفويه، به همان اندازه که داراي تحولات و اتفاقات سياسي گوناگون بود، داراي مآخذ و اسناد تاريخي متنوعي نيز هست. در طبقه بندي منابع عصر صفوي، طبعا متون اصلي تاريخي اهميت فراواني دارند. نويسندگان منابع اصلي صفوي، غالبا محررين و مورخان دربار صفوي بودند. طبيعي است موقعيت و مناصب ديواني و سياسي آنان، دسترسي شان را به اسناد و بايگاني هاي دولتي و آگاهي از ظرايف، تسهيل مي کرد. هرچند نگراني براي حفظ موقعيت، در نگارش احتياط آميز وقايع موثر بوده است، لکن ارزش و اعتبار تاريخي آن براي بررسي تاريخ سياسي و اجتماعي ايران در اين دوران غيرقابل انکار خواهد بود. علاوه بر اين منابع بومي، منابع خارجي ديگري نيز وجود دارد؛ يعني آثار سياحان اروپايي و ماجراجوياني که شرح کارهاي خود را به رشته تحرير درآورده اند. شکي نيست که اين «ادبيات سفرنامه اي» اهميت زيادي دارد، هرچند درخصوص اهميت آن نبايد اغراق کرد.
    به هر حال، اين منابع در کنار آثار نويسندگان ايراني عهد صفويه، تصويري نسبتا روشن از اوضاع اقتصادي سياسي و اجتماعي آن زمان ارائه مي دهند. با شکل گيري تحولاتي در مناسبات جهاني و روابط منطقه اي و حتي داخلي ايران، روابط ايران و اروپا دوران نويني را شکل داد. از اين رو، سياحان متعددي از کشورهاي مختلف اروپايي با اهداف متفاوت به ايران سفر کرده و هر کدام گزارش ها، يادداشت ها و سفرنامه هايي از خود به جا گذاشتند. اين سياحان از طبقات مختلفي بودند: ۱. تجار و بازرگانان؛ ۲. جهانگردان (دريانورد، ماجراجويان و...)؛ ۳. سفيران و هيات هاي رسمي سياسي؛ ۴. مبلغان مذهبي؛ ۵. هنرمندان و دانشمندان سياح. اين سياحان که با اهداف و علايق گوناگون سياسي، تجاري، علمي و مذهبي به ايران سفر مي کردند، تابعيت ممالک مختلف را داشتند، از اين رو سفرنامه هاي آنان به زبان هاي پرتغالي، اسپانيولي، هلندي، فرانسوي، انگليسي، آلماني، روسي و ايتاليايي نوشته شده است که برخي از معروف ترين اين سفرنامه ها به فارسي نيز ترجمه شده است.
    اکتشافات جغرافيايي و حرکت غرب به سوي شرق: تا نيمه دوم قرن پانزدهم ميلادي اقيانوس اطلس سدي در مقابل اکتشاف کنندگان بود. اما در اين زمان، معبري براي سفرهاي جديد شد. در قرن پانزدهم با ساخت کشتي هاي پيشرفته و قطب نما امکان دريانوردي فراهم شد. پرتغالي ها اولين ملتي بودند که از اين تحولات جديد استفاده کردند. از اين رو، اکتشاف کنندگان پرتغالي با عبور از دماغه اميدنيک به اقيانوس هند و خليج فارس رسيدند. مهم ترين هدف آنان تسلط بر تجارت شرق و مسيرهاي بازرگاني (راه ادويه) و به دست آوردن محصولات شرق و برقراري روابط تجاري مستقيم (قبلا از طريق دولت شهرهاي ايتاليا کالاهاي شرق را به دست مي آوردند) با آن بود. اين گونه بود که سواحل اقيانوس اطلس اهميت فراواني يافت و مرکز ورود کالاهاي شرق، به ويژه ادويه از هند شرقي شد. در واقع با گشايش راه اقيانوس اطلس، عصر اکتشافات جغرافيايي آغاز شد و توسعه روابط غرب و شرق و افزايش آمد و شد در اين دوران، موجب مسافرت هاي گوناگون به شرق و ايران شد.
    بخش هاي گوناگوني در اروپا از اکتشافات حمايت کردند و تشويق کننده حرکت بودند، بنابراين اکتشاف کنندگان و سياحان از طبقات گوناگوني بودند: بازرگانان براي دستيابي به شهرها و بازارهاي جديد پيش قدم شدند؛ کليساي پروتستان و حتي کاتوليک حمايت کردند و درصدد فرستادن مبلّغ به سرزمين هاي دست نخورده غرب و شرق بودند؛ جاه طلبي هاي دولت هاي جديد اروپا (تلاش براي به دست آوردن مستعمره)؛ تشويق طبقه متوسط براي رسيدن به ثروت و مکنت طبقه اشراف؛ کنجکاوي اروپاييان درباره خاورزمين، به ويژه مطالب هيجان انگيز مارکوپولو درباره خاور دور و علاقه به کسب اطلاعات درباره مناطق و اقوام گوناگون بعد از رنسانس. از اين رو از همه اين طبقات گوناگون در ميان سياحان عصر صفوي مي بينيم. بنابراين تحولات در نظام بين الملل و روابط جهاني که در پي گشايش اقيانوس اطلس و عصر اکتشاف شکل گرفت، در رونق جهانگردي و سياحت، عاملي مهم بود و ايران نيز از اين تحولات تاثيرات پايداري پذيرفت.
    با گشايش راه اقيانوس اطلس، روابط غرب و شرق گسترش فراواني يافت. از جمله نتايج اين حرکت، رونق مسافرت هاي دريايي و ورود سياحان اروپايي به شرق بود. پيدايش استعمار به عنوان نتيجه سياسي اين حرکت اکتشافي و شکل گيري سرمايه داري در غرب به عنوان نتيجه اقتصادي اين تحول نوين، از جمله نتايج ديگر گشايش راه اقيانوس اطلس به شمار مي آيد. در اين شرايط و به دنبال ورود شمار فراواني از سياحان اروپايي به ايران، ادبيات سفرنامه اي در دوران صفوي، از نظر کمي و کيفي، رشد گسترده اي يافت. در واقع، به دنبال اکتشافات جغرافيايي و حرکت غرب به سوي شرق، آگاهي از مشرق زمين ضرورت يافت. اين حرکت، مباني خود را در آثار انديشه گران سياسي اين دوران، به ويژه در کتاب «شهريار» از ماکياولي، جست وجو مي کرد. اين اثر از چگونگي تشکيل شاهزاده نشين هاي جديد سخن به ميان آورده است. جالب اين است که اين اثر، اقدام شهريار را در استعمار سرزمين هاي ديگر که در جهت منافع عمومي قلمداد مي کرد، مشروعيت مي بخشيد.
    - بخشي از يک مقاله به قلم حميد حاجيان پور
    
    اروپاييان در ايران عصر صفوي
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4328 به تاريخ 25/2/97، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 22 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
پژوهشنامه بيمه
متن مطالب شماره 1 (پياپي 133)، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است