|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/2/26: سجاده ثنا
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6854
پنجشنبه بيست و پنجم مرداد ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6781 26/2/97 > صفحه 15 (انديشه) > متن
 
      


سجاده ثنا
تاملي بر فلسفه «ماه مغفرت و تقديرات»

نويسنده: دكتر يحيي يثربي*


    
    «رمضان» از ماه هايي است که در آن زمينه براي رشد فضايل معنوي و تعالي روحي بيشتر فراهم شده است. چنانکه بهار، فصل رشد گياهان است، رمضان نيز، ماه رشد معنويت انسان است.
     از ديرباز، انبيا و اوليا، مردم را به اهميت اين ماه توجه داده بودند. حتي، مشرکان مکه به خاطر همسايگي با پيروان اديان توحيدي، به اهميت رمضان پي برده بودند. رسول خدا(ص) نيز در ماه رمضان، حال و هواي ديگري داشت و در همين ماه بود که در اثر تعالي و تکامل لازم، به عنوان پيامبر خاتم برگزيده شد و نزول قرآن کريم هم با وحي الهي آغاز شد.
    ماه مبارک رمضان، ماه فيض و رحمت حق است و انسان ها در اين ماه، با تصفيه باطن به تعالي و پيشرفت معنوي دست مي يابند. بنابراين، آمادگي بيشتري براي درک و فهم وحي پيدا مي کنند (واقعه: 79). به همين دليل، تلاوت قرآن کريم در ماه رمضان، نبايد بدون توجه به معاني و آموزه هاي آن باشد. ما وقتي از قرآن بهره مند مي شويم که به آموزه هاي آن گوش جان بسپاريم.
    قرآن از ما مي خواهد تا در مرحله تلاوت متوقف نشويم و بهره ما از آن تنها زمزمه تلاوت نباشد (بقره: 78). براي مردمي که داراي کتاب آسماني هستند، خطر جدي آن است که از آموزه هاي کتاب آسماني به خاطر قداست آن کتاب فاصله بگيرند و کتاب آسماني خود را به قصد آموختن مطالب آن، مورد مطالعه و دقت قرار ندهند؛ بلکه تنها به تلاوت آن براي تقرب به خدا اکتفا نمايند و بر آن کوشند که قواعد تلاوت را خوب ياد بگيرند تا بتوانند روخواني درستي از قرآن داشته باشند.
    هم اکنون اگر جامعه اسلامي را در نظر بگيريم، مي بينيم که تقريباً همه مردم، جز اندک افرادي تنها با تلاوت قرآن درگيرند؛ تلاوت براي ثواب، مخصوصاً در ماه مبارک رمضان يا شب و روز جمعه و نيز قرائت هاي صوتي، حفظ، تجويد، منظوم کردن قرآن، مطلا کردن قرآن يا تلاوت اين کتاب آسماني در مجالس ترحيم، اغلب به اين مسير مي روند.
    ناگفته پيدا است که چنين درگيري با قرآن اگرچه ثواب دارد، اما انسان را از رسيدن به هدف قرآن بازمي دارد. هدف قرآن «راهنمايي» است و اگر انسان، قرآن را براي آموزش نخواند و مورد مطالعه و دقت قرار ندهد، از اين راهنمايي بهره مند نخواهد شد.
    بنابراين، در صورتي که کار و کوشش ما متوجه فهم قرآن و آموختن از قرآن نشود، چندان سودمند نخواهد بود؛ حتي اگر همه قرآن را از حفظ بخوانيم و زيباترين صداها را در خواندن قرآن داشته باشيم، يا به زيباترين تلاوت ها و ترتيل ها سال ها گوش فرادهيم و نيز قرآن را با حجم هاي گوناگون و آرايش هاي شگفت انگيز در منزل خود داشته باشيم؛ اينها مشکل ما را نمي گشايند، مشکل ما تنها با «آموختن از قرآن» حل مي شود.
    بنابراين، بايد بکوشيم با زبان روشن و صميمي قرآن انس بگيريم، در معاني آن دقت کنيم و بارها و بارها آياتش را مورد تدبر و دقت قرار بدهيم تا از قرآن چيزي ياد بگيريم. بدون شک، هرچه تفکر درست تر و با دقت بيشتري به کار ببريم، نکته هاي بيشتري مي آموزيم، بيشتر هدايت مي شويم و از اين ذخيره بزرگ و سرمايه و منبع بيکران بيشتر بهره مند مي گرديم.
    فلسفه ماه مبارک رمضان همان است که در قرآن کريم، به عنوان «تقوا» به کار برده شده است. پيش از اسلام، انسان ها متوجه شدند که بهتر از آنکه هستند، مي توانند باشند و خيلي زود هم پي بردند که آنچه ما را از انسانيت باز مي دارد، غرايز و تمايلات ما است. بنابراين، اگر انسان بتواند بر غرايز خود متمرکز شود، مي تواند انسان برجسته اي باشد.
    رمضان يک مرحله تمريني است تا انسان بتواند بر غرايز خود فائق آيد. در اين شرايط، انسان عملاً تمرين مي کند که تسليم غريزه نشود. تقوا هم همين است. در ترجمه اي که از قرآن کريم داشتم، «تقوا» را به «پروا» ترجمه کرده ام؛ پروا، يعني انسان در برابر هوي و هوس خود، نوعي نگراني داشته باشد.
    بي گدار خود را به آب نزند و خود را تسليم محض هوي و هوس و غرايزش نکند. اين «فلسفه ماه رمضان» و اساساً «فلسفه دين اسلام» است.
    حال اين پرسش مطرح مي شود که با وجود آيين هايي چون رمضان که اساسي ترين فلسفه آن «تقوا» و «حفظ انسانيت انسان» است، چرا در جامعه شاهد برخي بداخلاقي ها و نزول ارزش هاي اخلاقي هستيم؟ به تعبيري، جامعه اي که از چنين پشتوانه ديني برخوردار است، چرا بايد با آسيب هاي اخلاقي مواجه باشد؟
    معتقدم که ما الگوهاي مناسب اخلاقي را در جامعه پرورش نداده ايم و چندان روي شخصيت هاي اخلاقي فرهنگ مان کار نکرده ايم. اين در حالي است که در زمينه هاي ديگر همچون ورزش، هنر و... به شکل جامع و مبسوطي الگوسازي کرده ايم. بنابراين، الگوهاي اخلاقي شناخته شده اي نداريم. بعد از انقلاب بايد بيش از هر چيز در فکر الگوهاي اخلاقي مي بوديم، چراکه اساساً يکي از دغدغه هاي ما در جريان انقلاب، احياي همين ارزش هاي اخلاقي بود.
    عامل ديگري که بستري براي کمرنگ شدن ارزش هاي اخلاقي در جامعه شد، اين بود که ما دينداري را رسميت شغلي بخشيديم. اين در حالي است که «دينداري» و «پرهيزگاري» که فلسفه ماه رمضان نيز هست، براي يک عالم ديني، رسالتي ديني و اجتماعي است، نه يک شغل و منبعي براي درآمد. ما متاسفانه استاد معارف را استخدام کرديم تا درس معارف بدهد.به نظر مي رسد که دينداري نيز در ادامه ساير ساحت هاي جامعه اعم از علم، هنر و... وجهي کالايي به خود گرفته است و اين امر يکي از جدي ترين عوامل در کمرنگ شدن ارزش هاي اخلاقي جامعه است.
    مورد ديگر که به نزول ارزش هاي اخلاقي در جامعه انجاميده است، نداشتن برخورد مناسب با متخلفان بزرگ است. واقعيت اين است که اجراي حدود اسلامي و امر به معروف و نهي از منکر در جامعه ما بدرستي انجام نمي گيرد. عدم توجه به اين امر و نبود برخوردهاي مناسب، زمينه بي اخلاقي هاي بعدي را فراهم کرده و بتدريج شهروندان را نيز نسبت به داشتن اخلاق اجتماعي و شهروندي، بي تفاوت کرده است. اينها از جمله مسائلي است که به کمرنگ شدن ارزش هاي اخلاقي در جامعه مي انجامد و به نظر مي رسد يکي از اساسي ترين بحران هاي انسان امروز همين افول ارزش هاي اخلاقي است. از اين رو، در اين فضا است که اهميت «رمضان» برجسته مي شود و به عنوان تمريني براي فائق آمدن بر غرايز بايد در دستورکارمان قرار گيرد.
    
    
    *استاد فلسفه و مطالعات قرآني
    
    
    سجاده ثنا / تاملي بر فلسفه «ماه مغفرت و تقديرات»
    


 روزنامه ايران، شماره 6781 به تاريخ 26/2/97، صفحه 15 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 11 بار
    



آثار ديگري از "دكتر يحيي يثربي"
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه رازي
متن مطالب شماره 5 (پياپي 341)، مرداد1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است