|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/2/26: بازارهاي مشتقه و رشد اقتصادي
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4402
پنجشنبه بيست و پنجم مرداد ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4329 26/2/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


يادداشت 
بازارهاي مشتقه و رشد اقتصادي
تجارب جهاني چه مي گويد؟

نويسنده: حامد سلطاني نژاد*


    
    هدف از اين مقاله بررسي تاثير بازارهاي مشتقه بر رشد اقتصادي در ۶ اقتصاد عمده جهان (اتحاديه اروپا، ايالات متحده، ژاپن، چين، هند و برزيل) در دوره ۲۰۱۴-۲۰۰۲ است. براي انجام اين کار، داده هاي پانل پويا با روش GMM (گشتاورهاي تعميم يافته) تخمين زده مي شود. طبق يافته هاي اين مطالعه، در اين کشورها بازار مشتقات تاثير مثبتي بر رشد اقتصادي داشته است. اين مقاله چند راهکار براي ترويج استفاده از بازارهاي مشتقه براي کمک به رشد اقتصادي پيشنهاد مي کند که چکيده آن را مي خوانيد.
    رابطه بين بخش مالي و رشد اقتصادي يک موضوع حائز اهميت است که در طيف گسترده اي از مقالات پژوهشي، نظري و تجربي، مورد بررسي قرار گرفته است. بسياري از اين مقالات بر تاثير بخش مالي بر رشد اقتصادي تمرکز دارند. مطالعات پيشگامي که نقش بخش مالي را در پويايي اقتصاد برجسته مي کنند عبارتند از: ويکسل (۱۹۳۴)، شومپيتر (۱۹۵۴) و گلدسميت (۱۹۶۹) که دريافتند سيستم مالي به عنوان موتور حرکتي فعاليت اقتصادي عمل مي کند.از سوي ديگر، لوين (۱۹۹۱) اشاره مي کند که بازارهاي سهام، سرمايه گذاري هاي بلندمدت را تسهيل کرده و به کاهش ريسک کمک مي کنند و به طور همزمان نقدينگي را براي سرمايه گذاران و تامين مالي و سرمايه را براي شرکت ها فراهم مي آورند و در نتيجه، بازارهاي سهام به رشد اقتصادي کمک مي کنند. علاوه بر اين، لوين و زرووس (۱۹۹۸) تاکيد مي کنند که تعداد قابل توجهي از مطالعات تجربي از وجود رابطه بين بازارهاي سرمايه و رشد اقتصادي در دراز مدت پشتيباني مي کند.
    بازارهاي مشتقه در دهه هاي اخير پيشرفت چشمگيري داشته اند. در دسامبر ۲۰۰۸ حجم معاملات قراردادهاي مشتقه در سراسر جهان تقريبا ۵۹۲ تريليون دلار بود که بسيار بالاتر از توليد ناخالص داخلي ايالات متحده (بزرگ ترين اقتصاد جهان) در سال ۲۰۰۷ - معادل ۸/ ۱۳ تريليون دلار- بود. بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوي بانک تسويه حساب هاي بين المللي (BIS)، در سال ۲۰۰۳، حدود ۹۲ درصد از ۵۰۰ شرکت بزرگ جهان از ابزارهاي مشتقه براي مديريت ريسک به ويژه روش ريسک نرخ بهره استفاده کردند. بازارهاي مشتقه، نه تنها يک بازار عظيم به شمار مي رود، بلکه به طور چشمگيري در حال رشد است به طوري که براساس آمارها در دوره ۲۰۱۴-۱۹۹۸ قراردادهاي مشتقه بيش از هفت برابر افزايش يافته است. نويسندگاني نظير سيل (۱۹۹۷)، بلوچ و آريف (۲۰۰۷)، ساندارام و داس (۲۰۱۱)، ساندارام (۲۰۱۳)، سيپکو (۲۰۱۱)، رابا و همکاران (۲۰۱۴) نقش بازارهاي مشتقه را در افزايش رشد اقتصادي تحليل کرده اند. اکثر اين مطالعات رابطه مثبتي بين توسعه بازارهاي مشتقه و رشد اقتصادي پيدا کرده اند؛ با اين حال، تحليل جهاني در رابطه با چنين رابطه اي هنوز انجام نشده است. اين مقاله پژوهشي، بررسي تاثير بازارهاي مشتقه بر رشد اقتصادي در ۶ اقتصاد عمده جهان (اتحاديه اروپا، ايالات متحده، ژاپن، چين، هند و برزيل) را بررسي مي کند. به طور مشخص، تاثير متغيرهايي نظير حجم بازارهاي مشتقه بر دلار آمريکا و حجم بازارهاي مشتقه به عنوان سهمي از توليد ناخالص داخلي بر رشد اقتصادي در طول دوره ۲۰۱۴-۲۰۰۲ ارزيابي مي شود. ما از مدل داده هاي پانل پويا با اطلاعات دريافتي از بانک جهاني و انجمن صنايع آينده (FIA) براي توليد شواهد تجربي درباره رابطه بين بازارهاي مشتقه و رشد اقتصادي استفاده مي کنيم. در نهايت، بر اساس نتايج مدل اقتصادسنجي، توصيه هاي متعددي در مورد استفاده از بازار مشتقات براي تحريک رشد اقتصادي ارائه مي دهيم.
    
     بازارهاي مشتقه و رشد اقتصادي
    ابزارها و قراردادهاي مشتقه رشد چشمگيري در بازارهاي بورسي و سازمان يافته و همچنين در بازارهاي خارج از بورس يا سازمان نيافته داشته اند. اين ابزارها از طريق مکانيزم به اشتراک گذاري ريسک، فرصت هاي سرمايه گذاري با بازده بالقوه بالاتر از آنچه در بازار اوراق قرضه و سهام وجود دارد، ارائه مي دهند. محصولات مشتقه ابزارهاي مالي هستند که قيمت آن به ساير متغيرهاي اساسي مانند قيمت سهام و شاخص ها، نرخ بهره، نرخ ارز، قيمت کالاها و... بستگي دارد. يعني ابزارهاي مشتقه، ابزارهاي مالي مرتبط با دارايي پايه هستند و ابزار مفيدي براي پوشش ريسک نوسانات قيمت در محيط هاي ناپايدار به شمار مي آيند. به طور کلي، آنها شرايط زير را برآورده مي کنند: ۱) ارزش آنها براساس ارزش زماني پول است که در بخش خاصي از قرارداد بيان نشده است؛ ۲) آنها نيازمند سرمايه اوليه خالص کم (به طور قابل توجهي کمتر از سرمايه گذاري مورد نياز براي خريد دارايي هاي اساسي) و گاهي اوقات حتي هيچ سرمايه گذاري هستند؛ و ۳) آنها در يک تاريخ آينده تسويه مي شوند.اثرات و پيامدهاي بازارهاي مشتقه در يک اقتصاد مي تواند به طور گسترده اي متفاوت باشد. بسياري از محققان در زمينه مکانيزم هاي به اشتراک گذاري ريسک تمرکز مي کنند و ابزارهايي را براي شرکت ها به منظور مقابله با شرايط اقتضايي و احتمالي و همچنين دستيابي به اطلاعات بهتر در بازارهاي مالي فراهم مي آورند. البته برخي از محققان نيز بر مضرات مرتبط با بازارهاي مشتقه و نقش آنها در جذب واسطه ها تمرکز مي کنند. در هر صورت، بازارهاي مشتقه در دهه هاي گذشته رشد چشمگيري داشته اند، اگر چه سود حاصل از بازارهاي مشتقه مي تواند بسيار بزرگ تر باشد. البته، ابزارهاي مشتقه ممکن است در دستيابي به تخصيص کارآمد ريسک در کل اقتصاد نيز کمک کنند. آنها همچنين در ايجاد بازار براي ارائه فرصت هاي جديد براي سرمايه گذاران مفيد هستند. علاوه بر اين، مشتقات اطلاعات را به بازارهاي مالي ارائه مي دهند و بنابراين نقش مهمي در کاهش نوسانات آينده در بازارهاي مالي جهاني ايفا مي کنند. در نهايت، بازار مشتقات به شرکت کنندگان کمک مي کند تا انتظارات مربوط به قيمت دارايي هاي پايه را به منظور مديريت ريسک ناشي از تغييرات قيمت شکل دهند و در نتيجه در روند تصميم گيري هاي آينده تسهيل ايجاد کنند. تعدادي از نويسندگان ديگر، باوجود مزاياي بالقوه که ابزارهاي مشتقه مي توانند به شرکت ها، سرمايه گذاران و کل اقتصاد ارائه دهند، روي زيان هاي مربوط به بازارهاي مشتقه تمرکز مي کنند. ابزارهاي مشتقه، از جمله قراردادهاي آپشن، پيمان هاي آتي، قراردادهاي آتي و سوآپ مي توانند براي شرکت ها و همچنين سرمايه گذاران دولتي و خصوصي فرصت هايي را فراهم آورند که ممکن است در غير اين صورت در دسترس نباشند.
    مشتقات به تخصيص ريسک بين سرمايه گذاران و بنگاه ها کمک مي کنند و مي توانند هزينه هاي تنوع بخشي به پورتفوليو را کاهش دهند. علاوه بر اين، قيمت ابزارهاي مشتقه ممکن است اطلاعاتي را براي معامله گران آشکار کند که مي تواند به ايجاد بازارهاي مالي پايدارتر کمک کند. در نهايت، بلوچ و آريف (۲۰۰۷) رابطه اي را بين بازارهاي مشتقه و رشد اقتصادي پيدا کردند که نشان مي دهد اگر نقدينگي کافي در بازار نقدي پايه وجود داشته باشد، مي توان معامله ابزارهاي مشتقه را حفظ کرد و اين ابزارها از طريق انتقال ريسک مي توانند نقش مهمي را در رشد اقتصادي ايفا کنند.
    سيپکو (۲۰۱۱) ارتباط بين توسعه بازار مشتقات و اقتصاد واقعي را بررسي مي کند. او تاکيد مي کند که حجم معاملات بازار مشتقات در دهه هاي اخير به طور قابل توجهي افزايش يافته و اين افزايش به طور با اهميتي بازارهاي مالي جهاني را تحت تاثير قرار داده است. نويسنده همچنين رشد کلي توليد ناخالص داخلي اسمي و واقعي را با بازار مشتقات جهاني و به ويژه بازار فرابورسي (OTC) مقايسه مي کند.
    به طور خلاصه، بازارهاي مشتقه در دهه هاي اخير به طور چشمگيري رشد کرده اند و به معامله گران کمک کرده اند تا ريسک هايي را عليه رويدادهاي غيرمنتظره و توزيع ريسک بين شرکت ها و سرمايه گذاران را پوشش دهند. آنها اطلاعات کامل تري در بازار ارائه مي دهند که قدرت تصميم گيري شرکت ها را افزايش مي دهد. تاثيرات منفي کوتاه مدت آنها در مقايسه با تاثيرات مثبتي که در طولاني مدت دارند، قابل قياس نيست. انتظاراتي که بازارهاي مشتقات برآورده مي کنند، همراه با مديريت ريسک مناسب، ممکن است به ثبات در آينده کمک کند تا شرکت ها بتوانند با اقدامات به موقع براي سرمايه گذاري در آينده در تمام بخش ها گسترش يابند و به رشد اقتصادي درازمدت کمک کند.
    
    تجزيه و تحليل نتايج تجربي
    هدف اين مطالعه، ايجاد يک مدل داده هاي پانل پويا است که به ما اين امکان را مي دهد تا رابطه بين بازارهاي مشتقه و رشد توليد ناخالص داخلي سرانه را در يک نمونه از ۶ اقتصاد عمده جهان بررسي کنيم. در اين مطالعه سال هاي ۲۰۱۴-۲۰۰۲ مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است که مجموعا ۷۸ مشاهدات، ۶ گروه و ۱۳ سال را ارائه مي دهد.
    در اين مطالعه مدل تفاوت GMM براي توضيح تاثير بازارهاي مشتقه بر رشد اقتصادي انتخاب شده است. برآوردهاي اين مدل نشان مي دهد که بازار مشتقه با توليد ناخالص داخلي رابطه مثبت دارد. برآوردهاي GMM نشان مي دهد که افزايش يک درصد از حجم معاملات بازارهاي مشتقه، در توليد ناخالص داخلي سرانه در کشورهايي که اهداف اين مطالعه در طول سال هاي ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۴ بود، ۱۷/ ۰ درصد تاثير مي گذارد؛ براساس اين تحقيق تاثير بازار مشتقه در اقتصاد واقعا مهم است. اين امر مي تواند به اين دليل باشد که بازارهاي مشتقه ممکن است به شکل گيري انتظارات قيمت دارايي ها در آينده کمک کند. اين انتظارات با مديريت ريسک مناسب مي تواند از طريق اقدامات پيش بيني شده براي سرمايه گذاري هاي آينده به ثبات و گسترش شرکت ها در آينده کمک کند که اين خود تاثير مثبتي بر فعاليت اقتصادي در بلندمدت دارد.
    
     نتيجه گيري
    شواهد تجربي ارائه شده در اين تحقيق نشان مي دهد که بازارهاي مشتقه ممکن است تاثيرات عمده اي بر رشد اقتصادي داشته باشند. تلاش هاي بيشتر براي توسعه بازارهاي مشتقه، به تقويت فعاليت اقتصادي کمک مي کند، بنابراين رفاه جامعه را بهبود مي بخشد.
    اين مقاله پژوهشي از تحليل گرافيکي و آماري براي نشان دادن رابطه مثبت بين افزايش حجم بازار مشتقات و واقعي و توليد ناخالص داخلي سرانه در ۶ اقتصاد بزرگ جهان استفاده مي کند. برآوردهاي استاتيک و پويا از تجزيه و تحليل داده هاي پانل اهميت تاثير حجم بازار مشتقات روي رشد اقتصادي را نشان مي دهد. تاثير حجم بازارهاي مشتقه در رابطه با رشد توليد ناخالص داخلي در برخي از اقتصادهاي بزرگ جهان، مورد تحليل قرار گرفت. شواهد تجربي ارائه شده، فرضيه اصلي را مورد تاييد قرار داد به طوري که افزايش حجم بازارهاي مشتقه تاثير مثبتي بر رشد اقتصادي در دوره ۲۰۱۴-۲۰۰۲ داشته است. با توجه به اين تحقيق، توصيه مي شود که تصميم گيرندگان سياست هاي اقتصادي بايد ابزار و انگيزه هايي را براي تشويق بازارهاي مشتقه و افزايش رشد اقتصادي ارائه کنند تا به توسعه اقتصادي و بهبود رفاه کمک کنند. توسعه بازارهاي مشتقه بايد يک هدف کليدي براي سياست گذاران و تصميم گيران براي ترويج رشد اقتصادي و رفاه باشد، بنابراين اجراي کليه اقدامات قانوني لازم براي از بين بردن معاملات غير شفاف با محصولاتي از مشتقات خاص لازم است تا اقتصاد جهاني را به مسير پايدار رشد اقتصادي قوي و متعادل تبديل کند.در نهايت، يک سوال در زمينه مشابه ايجاد مي شود؛ آيا بازارهاي مشتقه رشد اقتصادي را پيش بيني مي کنند؟
    
    * مديرعامل بورس کالاي ايران
    
    يادداشت: بازارهاي مشتقه و رشد اقتصادي / تجارب جهاني چه مي گويد؟
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4329 به تاريخ 26/2/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 21 بار



آثار ديگري از "حامد سلطاني نژاد"
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه راهبردهاي آموزش در علوم پزشكي
متن مطالب شماره 2 (پياپي 48)، خرداد و تير 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است