|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/2/30: برجام و بايسته هاي امروز ما
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4662
سه شنبه 1 مرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4332 30/2/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


سرمقاله 
برجام و بايسته هاي امروز ما


نويسنده: محمود صدري

واکنش برخي از سياست پيشگان ايراني به بدعهدي رئيس جمهوري آمريکا در ماجراي برجام، يکي از جلوه هاي بر شاخه نشستن و بن بريدن است. نهاد رسمي دولت، براي دفع خطري که متوجه امنيت ملي بوده، يا دست کم بخش بزرگي از جامعه ايران تصور مي کرده است چنين خطري هست، وارد مذاکره اي بين المللي شده و پيماني بسته است که يک سوي آن هم ايالات متحده بوده است.
    پس از چندي رئيس جمهوري آمريکا با ناديده گرفتن اعتراض هاي داخلي و بين المللي، از پيمان چندجانبه بين المللي خارج شده و براي ايران و جهان گرفتاري درست کرده است. پس از اين واقعه که موضوع امنيت ملي و منافع ملي ايران است، کساني در کشور ما به جاي محکوم کردن عهدشکن، گريبان دولت را گرفته اند و شگفتا که اين کار را به نام و نمايندگي «مردم» مي کنند. اين «فداکاران همه جا حاضر» به جاي اينکه بگويند تاکنون چه شده است و چرا شده است و حالا چه بايد کرد و اساسا چه مي توان کرد، جداسري پيشه کرده و بر خراب کردن تتمه چيزي که مانده است، اصرار مي ورزند. پژواک آنچه در دو هفته اخير در ايران رخ داده در گوش جهانيان اين بوده است که «از تهران صداي واحد شنيده نمي شود». حال آنکه بنيان سياست خارجي بر صداي واحد حاکميت استوار است که در ترتيبات حقوقي ايران، قوه مجريه فقط بخشي از آن است و اگر جامعه جهاني اين بخش را نماينده کل حاکميت به شمار نياورد، آن را اسباب امتياز گيري توسط رقيبان منطقه اي و بين المللي خواهد کرد. برجام، بخش بسيار مهمي از سياست خارجي امروز ماست؛ اما همه چيز ما نيست که اجزاي سياست و حکومت ما براي اثبات يا انکار آن تا مرز تجزيه قوا پيش بروند و يکديگر را پيش پاي آمريکايي ها قرباني کنند. در همه جاي جهان و به درستي، آن گاه که نهاد رسمي سياست خارجي زير فشار رقيبان بين المللي قرار مي گيرد، نهادهاي رسمي عهده دار همراهي و همدلي با آن مي شوند و اگر نقدي بر آن وارد باشد، مطبوعات و احزاب و گروه هاي غيررسمي خارج از دولت عهده دار نقد مي شوند.
    برجام در سياست خارجي امروز ما ديگر آن توافق سياسي-اقتصادي دو هفته پيش نيست که کارکرد اصلي اش گشايش هايي در وضع اقتصادي ايران بود. از روزي که دونالد ترامپ نقض عهد کرد، برجام به آوردگاهي سياسي-حقوقي تبديل شد که قرار است نسبت طرف هاي قرارداد را با ميثاق هاي حقوق بين المللي و اخلاق مذاکره و توافق و تراضي در حل مناقشه ها و تعهد به صلح بين المللي مشخص کند. از اين حيث، خصلت بين المللي برجام، پررنگ تر از گذشته شده است و فرجام کار آن، هر چه باشد، رويه اي حقوقي ايجاد خواهد کرد که ايران در کانون آن قرار خواهد گرفت. نخستين دستاورد ايران از برجام، گشايش هايي محدود بود که در چند سال گذشته رخ داد؛ اما مهم ترين دستاوردي که در دو هفته گذشته حاصل شده، بازيگري مسوولانه ايران در پهنه جهاني است. ترامپ به هر هدفي که رسيده باشد به هدف تحريک ايران و شوراندن آن بر نظم جهاني نرسيده است. تصميم اخير اتحاديه اروپا در زمينه مکلف کردن بنگاه هاي اروپايي به ناديده گرفتن تحريم هاي آمريکا، خواه به نتيجه برسد يا نرسد، «تاسيس حقوقي» مهمي است که حتما بايد آن را نتيجه اقدام سنجيده ايران به ماندن در برجام به شمار آورد. ايران امروز ديگر فقط «موضوع» کشاکش آمريکا و اروپا نيست، بلکه «کنشگر»ي است که رفتارش بر روابط اين دو بلوک قدرت، تاثير مي گذارد؛ ولو اين تاثير کم باشد.
    برجام اگر براي ما مهم نبود، آن را به اختيار يا اکراه، نمي پذيرفتيم. آن گاه که پذيرفتيم يعني حل مسائل کشور را بي حضور آن، دشوار و پرهزينه تشخيص داده ايم و اميدوار بوده ايم اين سند گشايشي ايجاد کند. بنابراين آنچه اصل است، خود برجام نيست، بلکه گره يا گره هايي است که اميدوار بوده ايم برجام به گشودن آنها کمک کند. اگر بر آن گره ها، واقعي يا تصوري، وقوف پيدا کنيم و بر آنها متمرکز شويم و توان ملي را به جاي استهلاک يکديگر، صرف گشودن اين گره ها کنيم، حتما راهي خواهيم يافت. بزرگان انديشه سخناني از اين جنس بسيار گفته اند که «انسان اساسا نمي تواند معضل چاره ناپذير ايجاد کند. معضلي را که يکي ايجاد مي کند، خودش يا ديگري حتما آن را چاره خواهد کرد.»
    معضل اصلي ايران امروز، دست کم تا آنجا که به اقتصاد مربوط مي شود، معضل دوگانه فضاي نامساعد کسب وکار و عدم انباشت و تشکيل سرمايه است. عنصر خارجي در ايجاد و بقاي اين معضل موثر بوده است و هست، اما ريشه آن داخلي است: دولت و مجلس ايران دو دهه پيش آهنگ تغيير در جهان را شناختند و براي گذار کم هزينه از گذشته به آينده، برنامه سوم توسعه اقتصادي را تدوين و تصويب کردند. يکي از هدف هاي بنيادي اين برنامه که در مواد سوم و چهارم به تفصيل آمده است، کوچک و چابک کردن دولت و واگذاري شرکت هاي دولتي بود. اين مواد در واقع شکل بسط يافته موادي مشابه در برنامه دوم بودند که اجرا نشده بود. اجرا نشدن اين مواد در برنامه هاي دوم و سوم، يا اجراي بسيار بطئي و ناقص و آکنده از استثناي آنها، چند پيامد ناگوار داشته است. مهم ترين اين پيامدها اين بوده است که انبوه شرکت هاي دولتي ناکارآمد، به علاوه انواع هزينه هاي تکليفي دولت و نهادهاي بخش عمومي، ماشين خلق پول دولت را با شتاب پيش برده اند و اکنون حجم نقدينگي به رقم ۱۵۰۰ هزار ميليارد تومان نزديک شده است که تورم نتيجه قهري آن است و برخلاف تصورات عاميانه، ربط وثيقي به برابري نرخ ارزها ندارد. همين نرخ ارز هم، که اخيرا کشور را متلاطم کرد، فارغ از نسبت آن با تورم، حاصل اجرا نشدن يا اجراي ناقص برنامه چهارم توسعه است. طبق قانون برنامه چهارم (بند ۵ شرح ذيل جدول شماره ۷)، نرخ برابري دلار عبارت است از «افزايش به ميزان تفاوت نرخ تورم داخلي و خارجي.» اين قانون را نه دولتي که لايحه آن را تنظيم کرده بود به درستي اجرا کرد نه دولت جانشين آن. نتيجه قهري بي اعتنايي به اين قانون، حبس قيمت ارز و پايين ماندن تصنعي قيمت آن بود که در ماه هاي اخير در برابر قانون بازار، سر خم کرد.
    نتيجه: برجام و هر سند و قرارداد و پيمان بين المللي ديگري، همواره در معرض نکول و عهدشکني قرار دارد و طبعا تابع محض دولت ايران نيست. آنچه تابع حاکميت ايران اعم از دولت و قواي ديگر است، فضاي داخلي کسب وکار و تمهيدهاي دروني است. فرجام اقتصاد ايران و تبعات سياسي و اجتماعي آن، در گرو بهبود فضاي کسب وکار است که قاعدتا موجب انباشت و تشکيل سرمايه مي شود. بهبود فضاي کسب وکار و نتايج آن هم بدون اجراي قوانين موضوعه و تمکين به قوانين نانوشته علم اقتصاد امکان پذير نيست. اينجا همان نقطه اي است که بايد «فداکاران همه جا حاضر» بپذيرند که جمهوري اسلامي، دست کم در زمينه سياست خارجي اش، کليتي درهم تنيده و واحد است که فرو افتادن هيچ بخشي از آن موجب خرسندي نيست. ديگر اينکه ميدان هاي ديپلماسي و اقتصاد را به اهل اين حرفه ها بسپارند و مجالي بدهند که شايد تدبيرهاي داخلي، بخشي از عوارض فشارهاي خارجي بکاهد و ما را از اين کشاکش ناخواسته بين المللي به سلامت عبور دهد. برجام از همان آغاز هم قرار نبوده است اکسير دفع بلا از همه ارکان سياست و اقتصاد ايران باشد، از اين پس هم نخواهد بود. اين سند فقط پاره اي از سياست خارجي است که کاميابي يا ناکامي آن موکول به سامان داخلي ماست. همه مشکلات ما ريشه در همين جا دارد و درمانش را هم همين جا بايد جست، از جمله درمان آفتي که بر برجام عارض شده است.
    سرمقاله: برجام و بايسته هاي امروز ما
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4332 به تاريخ 30/2/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 35 بار



آثار ديگري از "محمود صدري"

  شاخصي براي زيست انساني
محمود صدري، دنياي اقتصاد 27/6/97
مشاهده متن    
  علم اقتصاد و پاسخ هاي رئيس جمهور
محمود صدري، دنياي اقتصاد 7/6/97
مشاهده متن    
  جاي سكه هاي مردم امن است
محمود صدري، دنياي اقتصاد 29/5/97
مشاهده متن    
  تذكر رهبري و آينده اقتصاد ايران
محمود صدري، دنياي اقتصاد 23/5/97
مشاهده متن    
  بسته آرامش و ثبات سياسي
محمود صدري، دنياي اقتصاد 17/5/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه علوم آبزي پروري ايران
متن مطالب شماره 1 (پياپي 11)، بهار و تابستان 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است