|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق97/3/13: چالش هاي جهاني تغيير اقليم و فيلتر گفت و گو
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3445
يك شنبه 19 خرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3164 13/3/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
      


يادداشت . اقتصاد 
چالش هاي جهاني تغيير اقليم و فيلتر گفت و گو


نويسنده: حميدرضا خدابخشي *

ذخاير و منابع طبيعي جهان محدود است، کشورهاي داراي نظام هاي سرمايه داري با سرعت هرچه تمام تر با ابعادي بزرگ و وحشتناک در حال تخريب و ايجاد بحران هاي اجتماعي، اقتصادي و محيط زيستي هستند و از طرفي ملت هاي ستمديده نيازمند ارتباطات و گفت وگو و تعامل براي تقابل با اثرات نظام هايي هستند که مستقيما بر زندگي آنان اثرگذارند. تحولات اقليمي ناشي از فعاليت هاي سودجويانه مبتني بر مصرف هرچه بيشتر امپرياليست ها موجب تغيير اقليم در ابعادي جهاني شده و روند چالش هاي بزرگ اقتصادي، اجتماعي و امنيتي در کشورهاي توسعه نيافته متاثر از تغيير اقليم سريع شده است. در اين يادداشت کوتاه به رابطه بين مبارزه با نظام هاي سرمايه داري توليدکننده گازهاي گلخانه اي و ارزش هاي انقلاب اسلامي در نجات مستضعفان جهان و نياز به وجود بستر گفت وگوي بين ملت ها مي پردازيم:
    
    1- کشورهاي توليدکننده گازهاي گلخانه اي
    
    

    
    تصوير 1 کشورهايي را با رنگ قرمز و نارنجي نشان مي دهد که به شدت گازهاي گلخانه اي توليد مي کنند که همگي کشورهاي صنعتي و به اصطلاح توسعه يافته هستند و اغلب سياست هاي ليبرالي و نئوليبرالي مبتني بر نظام سرمايه داري بر آنها حاکم است. توجه شود که کشورهاي آفريقايي و ساير کشورهاي فقير در توليد گازهاي گلخانه اي نيز فقير هستند.
    اين تصوير کشورهاي مسئول و کشورهايي که بيشترين سهم را در توليد گازهاي گلخانه اي دارند، نشان مي دهد که چين، آمريکا، هند، روسيه، برزيل، کشورهاي آسياي شرقي و... از آن جمله اند.
    گازهاي گلخانه اي بالاترين اثرات را بر تغيير اقليم1 جهاني دارد.
    در بعضي منابع آماري، جمهوري اسلامي ايران جزء هشت کشور آلوده کننده جهان و توليدکننده گازهاي گلخانه اي است و اگرچه جزء کشورهاي توسعه يافته نيست ولي از خيلي از کشورهايي که صنعت بزرگي دارند، بيشتر آلودگي توليد مي کند.
    تصوير 1: ميزان نقش کشورها در توليد گازهاي گلخانه اي (از گزارش هاي سايت IPCC2)
    
    2- کشورهاي تاثيرپذير از گازهاي گلخانه اي
    
    

    
    تصوير 2 کشورهاي تاثيرپذير از توليد گازهاي گلخانه اي جهان را نشان مي دهد که براي برخي مانند آمريکا مصداق مَثَل «چاه کن هميشه ته چاهه» است و براي برخي مانند کشورهاي آفريقايي و... به مصداق مَثَل «هرچي سنگه مال پاي لنگه».
    اگرچه تغيير اقليم يک مشکل جهاني است ولي کشورهاي فقير ضرر بيشتري از اين پديده مي برند؛ کشورهاي غربي و توسعه يافته بزرگ ترين آلوده کننده هاي هوا هستند و کشورهاي فقير و در حال توسعه مانند کشورهاي آفريقايي بيشترين آسيب هاي ناشي از افزايش گازهاي گلخانه اي و تغيير اقليم را تحمل مي کنند.
    3-چندي است کنشگران اجتماعي و محيط زيستي مردم را با هشتگ هاي گوناگون براي شرکت در پويش هاي مختلفي دعوت مي کنند که در جايگاه خود بسيار جالب، خوب و مفرح است و باعث افزايش اميد به زندگي و رهاشدن ذهن از دغدغه هاي روزمره، افزايش احساس مسئوليت فردي، افزايش تعلق خاطر و نوع دوستي و به طور کلي توجه به اخلاق در مفهوم کلان مي شود؛ پويش هايي مانند #موفقيت هاي_کوچک، #بي_زباله، #سه_شنبه_هاي_بدون_خودرو، #ازخودمان_شروع_کنيم و.... در توضيح بخش 4 به نوع نگرش تحولگراي اقتصادي، اجتماعي و محيط زيستي به اين پويش ها پرداخته مي شود.
    4- نگرش هاي نئوليبراليسم و اکوسوسياليسم در برخورد با محيط زيست و تاثير هريک از اين نگرش ها بر توليد گازهاي گلخانه اي
    چندي پيش مقاله اي با عنوان «چگونه نئوليبراليسم3 ما را به فرزندان تاچر تبديل کرد؟» در روزنامه «شرق» منتشر شد که ترجمه مقاله «Neoliberalism has conned us into fighting climate change asindividuals» از مارتين لوکاسمي بود (ترجمه محمدرضا جعفري) که يک روزنامه نگار مستقل است که در مونترال کانادا زندگي مي کند. او به طور مرتب درباره محيط زيست براي گاردين مي نويسد.
    او در اين مقاله به بررسي اين موضوع مي پردازد که نئوليبراليسم نه تنها ناکارآمدي هاي شخصي بلکه بحران هاي زيست محيطي را به گردن افراد مي اندازد و آنها را مسئول مي داند. اين در حالي است که خود نئوليبرال ها به طور سيستمي و با استفاده از قدرت جمعي شان به راحتي به اهداف خود مي رسند؛ اما با انکار وجود جامعه و قدرت جمعي، افراد را به دغدغه هايي مانند زندگي سبز، مصرف محصولات ارگانيک، حمل ونقل عمومي و... سرگرم مي کنند و عملا بر بحران هايي که خودشان ايجاد کرده اند، سرپوش مي گذارند.
    در واقع اين مقاله به طور خلاصه به اين موضوع مي پردازد که نئوليبراليسم ها جهان را با صنايع بزرگ و گردش مالي چند هزار تريليون دلاري خود در اختيار گرفته و منابع طبيعي و انساني همه دنيا را مي بلعند.از طرفي مطلب ديگري با عنوان اکوسوسياليسم4 نيز با ترجمه همين مترجم منتشر شد که در آن به ديدگاه هاي سرمايه داري در برخورد با منابع طبيعي و محيط زيست پرداخته شده است که به طور خيلي خلاصه نقطه عزيمت اکوسوسياليست ها اين پيش فرض است که فروپاشي محيط زيست و نابرابري اجتماعي از يک منبع مشترک ناشي مي شوند، دنيايي که در آن سود هدف غايي است. ما اعتقاد داريم رهايي انسان از سرمايه داري و اربابانش با رهايي زمين و زيست کره از سرطان سرمايه داري در يک راستا پيش مي رود. درنتيجه برخلاف اکثر نحله هاي جنبش محيط زيستي، اکوسوسياليسم چارچوبي فراگير مي سازد که در آن مبارزات و جنبش هاي گوناگون به هم ارتباط دارند. اکوسوسياليسم چارچوبي صلب نيست و ميان اکوسوسياليست ها مباحثات پويا و سالم به ويژه درباره راهبردهاي کوتاه مدت در جريان است. همه اکوسوسياليست ها بر اين باورند که سرمايه داري راهي جز نابودي ندارد؛ درعين حال که تصديق مي کنند تنها راه حرکت به جلو از ايجاد همکاري هاي متقابل بيشتر با نهادها و سازمان هاي جريان اصلي غيرسوسياليست مي گذرد. آنها همچنين بر اين باورند که طيف وسيعي از اصلاحات محيط زيستي بايد دنبال شود؛ به ويژه آنهايي که تلاشگران را راديکال تر و شاخه هاي مجزاي جنبش محيط زيستي را به هم نزديک تر مي کند. نائومي کلاين، روزنامه نگار، مقاله نويس و فعال جنبش ضدجهاني شدن، در کتاب به نام «همه چيز قابل تغيير است» و مصاحبه خود (ترجمه محمدرضا جعفري) با اشاره به کنفرانس بين المللي تغيير اقليم در پاريس با حضور سران کشورها توضيح مي دهد «مسئله اين نيست که هيچ کاري نمي کنيم؛ بلکه ما در عمل دقيقا کار اشتباه را انجام مي دهيم. يک نظام اقتصادي داريم که موفقيت و پيشرفت را تنها در توسعه اقتصادي نامحدود تعريف مي کند و هرگونه توسعه را مفيد مي پندارد. بايد اين واقعيت را بپذيريم که هيچ چيزي به سمت نجات جهان حرکت نمي کند که نشانه اي وجود ندارد براي رسيدن به يک توافق همگاني هم راستا با آنچه دانشمندان ضروري مي دانند. دانشمندان اعلام کرده اند بايد انتشار گازهاي گلخانه اي را از همين حالا ٨ تا ١٠ درصد در سال کاهش دهيم. حکومت هاي ما از کاهش دو تا سه درصدي آن از دهه آينده مي گويند».
    
    تحليل راهبردي
    در آمارها خوانديم و پيش تر نيز گفته شد، ايران به سرعت در حال رشد در توليد گازهاي گلخانه اي است و خود نيز يکي از کشورهاي تاثيرپذير از اين گازها است که تغييرات اقليمي بر آن اثر گذاشته و کاهش شديد منابع آب، افزايش دما و تبخير و بروز پديده ريزگرد و تغيير الگوهاي دما و بارش در سال هاي اخير در اقصا نقاط کشور گوياي تغييرات مهلک اقليمي است که در سرزمين مان روي داده است آيا وقت آن نرسيده که در اتفاقات ساير کشورها که جنگ بر سر منابع در آنها آغاز شده، درس گرفته و در ابعادي جهاني بينديشيم و منطقه اي عمل کنيم؟ منابع ما محدود است. کشور ما توان پاسخ گويي به مصرف گرايي افسار گسيخته را ندارد؛ صاحب رکوردهاي جهاني در مصارف مواد غذايي، انرژي، منابع آب و از طرفي هدر دادن اين منابع هستيم. دامن زدن به مصرف بيشتر براي توليد بيشتر به بهانه رشد اقتصادي همان دامي است که تفکر نئوليبرالي در پيش پاي ما مي گذارد و اين مسيري است که به زودي با پايان تلخي همراه خواهد شد. ما نيازمند جهش از دنياي نئوليبرالي به مفاهيم مفيد محيط زيستي موجود در تفکر اکوسوسياليسم و تشويق به مصارف متعادل (بخوانيد کم کردن مصرف) هستيم و براي پيشبرد اين رويکرد نيازمند اجماعي جهاني هستيم. انقلاب اسلامي ما با شعار نجات مستضعفان جهان آغاز شد و همچنان بر اين اعتقاد مانده ايم ملت هاي ضعيف کشورهاي توسعه نيافته براي نجات دنيا از چنگ امپرياليسم و جلوگيري از غارت منابع ملي به شدت نيازمند تعاملات اجتماعي با ملت ها و گروه هاي بي طرف و منصف جهاني هستند. در اين شرايط آيا فيلتر و بستن اپليکيشن هايي که مي توانند عاملي براي معيشت سبز و پايدار و پلي براي برقراري ارتباطات جهاني براي انديشمندان روشن انديش آزاده و آگاهي بخشي به ملت هاي استثمارشده و وحدت مستضعفان جهان باشد، راه چاره مناسبي براي برون رفت از سلطه غول امپرياليسم جهاني و نظام سرمايه داري مبتني بر بهره کشي هرچه بيشتر از انسان و منابع طبيعي که با منابع مالي فراوان در حال فعاليت اند، هست؟ کاش به جاي بستن فضاي تبادل افکار و انديشه هاي نو، به توليد محتواهاي درخور توجه و به خلاقيت هاي فرهنگي نوظهور پويانمايي (انيميشن) و ساير فعاليت هايي که مي توانند با زبان مشترک گوياي دغدغه هاي انساني جامعه فرهنگ ساز و فرهيخته ايراني باشند، توجه مي کرديم و اين مفاهيم را با تير عشق از چله کمان مهرباني با زبان شيواي مهرپرور فرهنگ ناب ايراني اسلامي براي پرتاب به قلب ملت هاي جهان، از طريق امکانات فضاي مجازي در تقابل با فرهنگ خشونت افسارگسيخته دولتمردان و مروجان فرهنگ منحط غربي برمي گزيديم؛ نکته اي که سال ها پيش نيز رهبري به آن اشاره کردند و اين فضا را مناسب براي ترويج کارهاي فرهنگي برشمردند. با خلاقيت هايي که نزد ايرانيان هست، چه کارهايي که مي شد با فيس بوک و توييتر و تلگرام کرد و چه پويش هايي جهاني که مي شد راه اندازي کرد! آيا لازم نيست ذره اي تامل کنيم؟ فيلتر راه چاره نيست؛ از خلاقيت ها حمايت کنيم. تغيير اقليم تغييرات شگرفي را برايمان رقم خواهد زد، امروز نيز دير است؛ بايد زودتر انديشه کرد.
    
    پي نوشت ها:
    1-سه اثر مهم نشانه تغيير اقليم است: کاهش بارش، افزايش دما و بالاآمدن سطح آب درياها براثر ذوب يخچال ها. عوامل ديگر از پيامدهاي اين سه نشانه اصلي اند. تغيير الگوي بارش و افزايش دما مي تواند باعث کاهش کيفيت آب بشود و بالارفتن سطح آب مي تواند باعث فرسايش و نابودي سواحل بشود؛ براي مثال در کشور ويتنام اين پديده باعث زيرآب رفتن جنگل هاي ساحلي شد. تغيير اقليم مي تواند عامل بيماري هاي عفوني و تنفسي شود که هزينه هاي هنگفتي را بر کشورها تحميل مي کند. ذوب شدن يخچال ها در کشاورزي به کاهش محصولات کشاورزي و تغيير منفي الگوي کشت مي انجامد. ذوب يخچال ها، بالاآمدن سطح درياها و ساير تغييرات اقليمي از جمله پيامدهايGLOBAL WARMING است. در واقع گرمايش جهاني نام پديده اي است که منجر به افزايش ميانگين دماي سطح زمين و اقيانوس ها مي شود؛ در 100 سال گذشته کره زمين به طور متوسط 74/0 درجه گرم تر شده است حتي بعضي دانشمندان معتقدند که دهه هاي پاياني قرن 20 ميلادي جزء گرم ترين سال ها در 400 سال گذشته بوده است.
    2- Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) يک هيئت بين دول براي بررسي اثرات تغيير اقليم است؛ در واقع گروهي است که تحقيقات زيادي در بحث تغيير اقليم انجام داده است. بسياري از بانک هاي اطلاعاتي مربوط به تغيير اقليم در اختيار اين هيئت است. انتشارات و بانک هاي اطلاعاتي اين ارگان به صورت رايگان در اختيار همه متقاضيان قرار مي گيرد. اين هيئت برگرفته از صدها متخصص و متشکل از140 کشور دنياست. براي پيداکردن جامع ترين اطلاعات مرتبط به تغيير اقليم مي توان به سايت مربوط به اين مرکز مراجعه كرد.
    3 - نئوليبراليسم لفظي است که کاربرد و تعريف آن در طول زمان تغيير کرده است. در وهله نخست نظريه اي درباره شيوه هايي در اقتصاد سياسي است که بر اساس آنها با گشودن راه براي تحقق آزادي هاي کارآفرينانه و مهارت هاي فردي در چارچوبي نهادي که ويژگي آن حقوق مالکيت خصوصي قدرتمند، بازارهاي آزاد و تجارت آزاد است، مي توان رفاه و بهروزي انسان را افزايش داد. از نظر نئوليبراليسم، نقش دولت، ايجاد و حفظ يک چارچوب نهادي مناسب براي عملکرد اين شيوه هاست. مثلاً دولت بايد کيفيت و انسجام پول را تضمين کند. به علاوه، دولت بايد ساختارها و کارکردهاي نظامي، دفاعي، قانوني لازم براي تامين حقوق مالکيت خصوصي را ايجاد و در صورت لزوم عملکرد درست بازارها را با توسل به سلطه تضمين کند. از اين گذشته، اگر بازارهايي در حوزه هايي از قبيل زمين، آب، آموزش، مراقبت بهداشتي، تامين اجتماعي يا آلودگي محيط زيست وجود نداشته باشد، آن وقت اگر لازم باشد، دولت بايد آنها را ايجاد کند، ولي نبايد بيش از اين در امور مداخله کند.
    4 -اکوسوسياليسم، سوسياليسم سبز يا سوسياليسم بوم يک ايدئولوژي است که از ترکيب و ادغام جنبه ها و نمودهايي از مارکسيسم، سوسياليسم، سياست هاي سبز، بوم شناسي و جنبش ضدجهاني سازي شکل گرفته است. اکوسوسياليست ها عموما معتقدند که سيستم سرمايه داري (کاپيتاليسم) باعث محروميت هاي اجتماعي، فقر، و نابودي محيط زيست از طريق جهاني سازي و امپرياليسم تحت حاکميت حکومت هاي سرکوب گر و ساختارهاي چنددولتي مي شود. اکوسوسياليست ها مدافع خلع سلاح و نابودي بدون خشونت کاپيتاليسم و حکومت ها هستند و کانون تفکرات خود را بر مالکيت اشتراکي ابزار توليد به وسيله شرکاي آزاد توليد و استقرار مجدد کمون ها (مردم عادي) بر قدرت بنا نهاده اند.
    
    

    
    * کارشناس آب و کنشگر محيط زيست
    
    
    يادداشت . اقتصاد: چالش هاي جهاني تغيير اقليم و فيلتر گفت و گو
    


 روزنامه شرق، شماره 3164 به تاريخ 13/3/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 96 بار
    



آثار ديگري از "حميدرضا خدابخشي "

  نگذاريم دود آخرين نفس هاي هورالعظيم باشد
حميدرضا خدابخشي *، ايران 25/5/97
مشاهده متن    
  تالاب ها؛ ثروتي كه با تحميل از بين مي رود نه با تحريم
حميدرضا خدابخشي*، ايران 20/4/97
مشاهده متن    
  درد و درمان مديريت منابع آب
حميدرضا خدابخشي *، شرق 30/7/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه پژوهش هاي ژئومورفولوژي كمي
متن مطالب شماره 4 (پياپي 28)، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است