|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/3/29: قرارگاهمان را در جهان عوض كنيم
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6854
پنجشنبه بيست و پنجم مرداد ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6805 29/3/97 > صفحه 11 (ويژه سالگرد دكتر علي شريعتي) > متن
 
      


قرارگاهمان را در جهان عوض كنيم


نويسنده: عليرضا رجايي*

«رهايي، براي آنكه آشياني ندارد؛ آزادي، براي آنكه نمي داند چگونه بايد باشد، كشنده است»
    «هبوط دركوير»
    راديكاليسم ويرانگر شريعتي، چهره واقعي او را در پوشش هاي چندلايه سانسور مخفي مي كند. آنچه از سيماي آرايش شده وي در اين جا و آن جا مي بينيم شريعتي واقعي نيست. او با سلاح نقد همه جانبه، مكاني را براي آرامش يا غنودن «در آغوش ولوم» تفنن باقي نمي گذارد. نشان داد كه مذهب در عمق نقادانه خود، همان تفكر است و اين دو در قدم اول، همان ساختمان هاي كاذب و از پيش ساخته خود را نفي مي كنند و جهاني از ويراني برجا مي گذارند تا بر زمين خلوت برجامانده، به تاسيس ساختماني نو اقدام كنند. روح اتوپيايي انديشه او اكنون در مواجهه با جهاني سرد و بي روح قرار گرفته است كه گاه هرچشم اندازي از آينده را كور مي كند و براستي نيز دشوار است در زمانه اي كه جنايت، لباس عقيده و اخلاق پوشيده است، به دورنماهاي اتوپيايي باورداشت.
    روايت هاي ساده انديشانه از شريعتي، اين كاربرد را براي نقادان او دارد كه به گمان خود، ذهن ايدئولوژي زده وي را نفي كنند و او را متعلق به يك دوران سپري شده بدانند. گذري كوتاه در آثار او اما كافي است تا اين روايت ساده سازي شده مبتني بر «شريعتيسم» يكسره در معرض انحلال قرارگيرد. شريعتي گرچه به كرات از ايدئولوژي مي گويد اما اگر ايدئولوژي را به معناي مرسوم متصلب و جزمي آن بگيريم، او به تمامي ضد ايدئولوژي است و چاره اي هم جز اين ندارد وقتي كه تمامي نهادها و دستگاه هاي ذهني و عيني موجود را نفي و به زمينه هاي باز توليد آنها نيز بي رحمانه حمله مي كند. شريعتي در جايي مي گويد: «براي ديدن برخي رنگ ها و فهميدن بعضي حرف ها از نگريستن و انديشيدن كاري ساخته نيست. بايد از آنجا كه نشسته ايم برخيزيم [و] قرارگاهمان را در جهان عوض كنيم.» اين انقلابي ترين روايت قدرت ستيزانه است، وقتي كه عنوان كنيم صرف نقد نظري ما را از بن بست بيرون نمي آورد بلكه دركنار، يا فراتر، پيش از آن بايد به نقد عملي مبادرت كنيم؛ سخني پيچيده وتا حدي غير قابل درك و يادآور اين آيه قرآن كريم است كه: «قل انما اعظكم بواحدة آن تقوموالله مثني و فرادي ثم تتفكروا....»
    «بگو كه من تنها به يك سخن و به يك چيز شما را موعظه مي كنم و آن اينكه دو به دو و يك به يك براي خدا به پاخيزيد و قيام كنيد؛ سپس بينديشيد و تفكر كنيد.»
    اين كه انديشيدن و تفكر به بعداز خيزش، چه جمعي و چه فردي، موكول شده است احتمالاً همان مضمون غير قابل درك تغيير «قرارگاه در جهان» است و ما را به سوي نقد عملي پيش مي برد و چه بسا آن را ضروري تر از نقد نظري نيز مي سازد. چنين به نظر مي رسد كه تغيير قرارگاه، يا هر تعريفي منتهي اليه راديكاليسم قدرت ستيز و مبتني بر دوستون «نفي» و «اتوپيا» است.
    «تشيع يك اصل دارد و تمام اصول ديگرش از همين يك اصل منشعب مي شود و اساساً به عقيده من تاريخ تشيع و پيدايش تشيع در اسلام از همين يك «نه» آغاز مي شود. اگر همه اصول و فروع شيعه بر اين اصل مبتني نباشد، پا در هوا و بي معني و بي هدف است و اين اصل اصل ها «نه» است. من نمي خواهم خود موضوع را تحليل كنم بلكه برآنم كه براي همه تاريخ يك اصل استنباط كنم.»
    «نه» به «مثابه «اصل اصل ها» هيچ معنايي بجز نفي مطلق ندارد؛ و اين اصلي كه براي شريعتي معياري براي همه تاريخ است، دورنماي اتوپيايي خود را در گونه اي از تشيع مي يابد كه سرشت آن، چنان با همين «نه» تكوين يافته است كه لاجرم خود را نيز در وضع فعلي نفي مي كند. اين چشم اندازي است بر بنيان خيلي دور و در عين حال خيلي نزديك.»
    
     *پژوهشگر و روزنامه نگارقرارگاهمان را در جهان عوض کنيم
    


 روزنامه ايران، شماره 6805 به تاريخ 29/3/97، صفحه 11 (ويژه سالگرد دكتر علي شريعتي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 81 بار
    



آثار ديگري از "عليرضا رجايي"

  ٢٢ سال پس از «مهدي بازرگان»
عليرضا رجايي، شرق 30/10/95
مشاهده متن    
  بريده از زنجيرها
عليرضا رجايي، شرق 22/6/89
مشاهده متن    
  هاشمي ضعيف نه هاشمي محذوف / تحليلي درباره بازنشستگي هاشمي رفسنجاني
عليرضا رجايي، شرق 15/4/89
مشاهده متن    
  استمرار هويت در ميان ايرانيان
عليرضا رجايي، شرق 31/3/89
مشاهده متن    
  پاس و مساله قدرت غيرپاسخگو
عليرضا رجايي، اعتماد ملي 28/4/86
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
پژوهشنامه تاريخ سياست و رسانه
متن مطالب شماره 3، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است