|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/4/21: تلاش كردم روايت هاي شخصي را به چالش هاي عمومي گره بزنم
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6903
پنج شنبه 26 مهر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6824 21/4/97 > صفحه 12 (هنر و ادبيات) > متن
 
      


تلاش كردم روايت هاي شخصي را به چالش هاي عمومي گره بزنم
گفت و گو با فرزاد كريمي، درباره مجموعه شعر «اقليما»

نويسنده: ساناز رحيم بيكي


    
    فرزاد کريمي، اول فروردين ۱۳۵۵ در آباده استان فارس به دنيا آمده است. اودانش آموخته مهندسي عمران، کارشناسي ارشد زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه تربيت مدرس است و دکتراي زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه شيراز دارد. کتاب «روايتي تازه بر لوح کهن» در نهمين جشنواره بين المللي شعر فجر جزو نامزدهاي نهايي دريافت سرو بلورين جشنواره در بخش درباره شعر بود. با اين شاعر درباره مجموعه شعر «اقليما» گفت وگو کرديم.
    
     در سروده هاي مجموعه شعر «اقليما» به نوعي احضار زمان گذشته را مي ­توان ديد، اين توارد زماني بيشتر معطوف به نوستالژي است يا تعمدي براي شناخت بهتر انساني که در هر شعر حضور دارد؟
     احضار زمان گذشته به حال در شعرهاي اين مجموعه، حتي اگر مفهومي نوستالژيک را تداعي کند، بيشتر بايد آن را در راستاي بخش دوم پرسش شما تحليل کرد. انساني که از طريق اين احضار بازشناسي مي شود وجهي اسطوره اي دارد. توارد زماني اشاره شده با توجه به اين موضوع توجيه مي شود. تاکيد بر ويژگي هاي کهن الگويي و اسطوره اي انسان در متن اين شعرها تلاشي است براي شناساندن بهتر انسان امروزي، با تمامي مشکلات و گير و گرفت هاي شخصي و اجتماعي اش.
     اسطوره در مجموعه شعر قبلي تان «فعلن بدون نام» به نسبت مجموعه «اقليما» ظهور بيشتري دارد، در اين اثر کم تر اسطوره شکني به چشم مي خورد.
    بله. فکر مي کنم در اثر جديد، بيش از آنکه اسطوره شکني مد نظر بوده باشد، اسطوره سازي مطرح است. هرچند اسطوره شکني هم راهي براي اسطوره سازي نوين يا لااقل تاکيد بر نياز به امروزي شدن اسطوره است، اما اسطوره سازي محصول ناخودآگاه چنين نيازي است. اسطوره سازي، بازگشت به گذشته و دنياي پيشا تاريخي نيست. اسطوره سازي از منظر فرمي يک شگرد روايي براي شعرگفتن و از نظر محتوايي راهي براي انديشيدن و بيان موضوعات مبتلابه امروز انسان است.
    
     شعر و انسان ايراني امروز چه نيازي به اسطوره دارد که شما در هر دو مجموعه شعرتان از اسطوره، اسطوره شکني و اسطوره سازي به ميزان بالايي بهره گرفته ايد؟
    آفرينش اسطوره براي فسخ و فراموشي سرگذشت شخصي شاعر است. کارکرد اسطوره در شعرهاي اين دو مجموعه، بالابردن مرتبه معشوق تا مرتبه خدايگاني براي توجيه سرگذشتي است که بر شاعر رفته است. اسطوره مربوط به دوران شکست است؛ نوعي انتقام از واقعيت. محتواي اسطوره بديلي است از گذشته اي بارور که ديگر وجود ندارد. شعر نيز محصول شکست است. شعر هم پناه بردن به خيال پردازي و جايگزين کردن آن با واقعيت و تحمل پذير ساختن آن است. تلاقي شعر و اسطوره درهمين نقطه است.
    
    

    
     آيا کارکرد اسطوره در شعر شما تنها محتوايي است يا در شکل دادن به فرم و زباني که در اين دو مجموعه به کار رفته و مي توان گفت مشخصه­ کار شماست هم موثر بوده است؟
    ساخت اسطوره اي در روايت شعري بخوبي توجيه کننده اعمالي است که شاعر در شعر خود بدان دست زده يا انديشه اي که در متن منعکس کرده است. اين ساخت هم محتوا و هم فرم را متاثر مي کند. متن شعري به دليل پراکندگي هاي مضموني (و نه محتوايي) براي متن بودن نياز به توجيه فرمي دارد. ساخت اسطوره اي هر زباني را برنمي تابد. با اسطوره بايد با زبان اسطوره سخن گفت، حتي اگر اين اسطوره معشوقي امروزين باشد. اين کار اندکي دشوار است. اگر قدري در به کارگيري واژگان، ساخت و دستور جمله بي دقتي شود لحن کلام از لحن اسطوره اي خارج شده، به لحن حماسي نزديک مي شود. نزديک شدن به لحن حماسي يعني دورشدن از زبان گفت و گوي روزمره مردم و اين خطري است که زبان شعر را به ­طور جدي تهديد مي کند.
    
     آيا تبديل شدن معشوق به يک اسطوره، شعر را بيش از اندازه شخصي نمي کند و آيا مسائل اجتماعي و فرهنگي در شعري اين چنين کم رنگ نمي شود؟
    تصور من اين است که در شعرهاي اين مجموعه مسائل شخصي با معضلات روزمره اجتماعي و گره هاي دروني انسان معاصر درآميخته است. اسطوره انساني جديد را در متن شعر مي آفريند که اين چالش ها را به صورتي خاستگاهي با خود دارد. خاستگاهي بودن اين چالش ها نياز به اشاره مستقيم به آنها را از بين برده است. اسطوره بدين سان متني مي شود. انساني اين چنين اين چالش هاي حسي، اجتماعي و رواني را ذاتي خود مي داند و در تلاش براي رفع آنها نيست. اين چالش ها براي انسان اسطوره شده در متن خوشايند است.
    
    درباره اسطوره متني و نقش آن در شعرهاي تان بيش تر توضيح دهيد.
    در حالت کلي شاعر همواره درصدد تقديس معشوق است، حتي لغزش هاي معشوق را تقديس مي کند؛ لغزش هايي که در زندگي حقيقي مشئوم و نابخشودني شمرده مي شود. اين معناي اسطوره شدن متني در بعد محتواست. در بعد شکل، نمادپردازي هايي که متعلق به خود متن است (نه استفاده از نمادهاي شناخته شده از قبل) مبناي ساخت اسطوره قرار مي گيرد. از جمله مهم ترين شيوه هاي اين نمادسازي، استفاده از المان هاي رفتاري معشوق با راوي و بازتاب آن در متن شعري است. حضور اسطوره در متن شعري آن را سيال مي کند و گسستگي هاي مضموني اش را توجيه مي نمايد. اسطوره متن را تفسيرپذير مي سازد، بي آنکه نياز به تاويل نمادهاي حاضر در متن باشد. در واقع اسطوره متني پرشي است از متن يک بعدي به متن چند بعدي، پشت سر گذاردن ادبيات سمبليستي و رسيدن به ادبياتي که لايه هاي موازي بي تاويل دارد. تفسير و درک متفاوت هر خواننده در چنين شرايطي، نه ناشي از تاويل ­پذيربودن هر لايه متني، که محصول نوع چينش اين لايه ها و سيال بودن آنهاست. اين لايه ها با تکرارهايي که در شعر دارند، شعر را منعطف، تفسيرپذير و چندمعنايي مي سازد.
    
     درباره شيوه هاي زباني ساخت اسطوره در شعرهاي اين مجموعه بگوييد.
    معشوق در بيشتر شعرهاي اين مجموعه حضور دارد. اين حضور بيشتر در قالب ضمير دوم شخص حاضر و در مواردي کم تر ضمير دوم شخص غايب است. جز ويژگي ضميربودن، عمدتاً ويژگي انساني خاص ديگري از وي در شعرها داده نشده است. اين پيدا و ناپيدابودن شخصيت انساني، گام اول براي رسيدن به يک برداشت اسطوره اي از کسي است که راوي او را مورد خطاب قرار داده است. فضاي زمينه روايت نيز بيشتر فضاهايي لامکاني است. حتي زمان اگر در حال است، حال نامعين است و اگر گذشته است، بر گذشته خاصي دلالت ندارد. اگر در شعري از«عهد سنگ» نام برده شده، درهمان شعر به «حجرالابيض» و «وحدت» اشاره شده است که اشاره به زماني ديگر در بعد تاريخي دارد. اين پهنه گسترده مکان و زمان ازلي- ابدي مقوم ساخت اسطوره است. همچنين تقديس معشوق سبب شده است تا ميزان خطاب قراردادن وي در شعر بسيار محدود باشد. تخاطب ها بيشتر براي معرفي معشوق به خواننده است و از آن پس با شخصيت انساني وي چندان سروکار نداريم. آنچه بعد از آن مي آيد وصف ويژگي هايي است که او را در مرتبه معشوق، بت، فرشته، خدايگان و... قرار داده است. تلقي مثبت، حتي از ويژگي هاي منفي چنين معشوقي، بر وجهه اسطوره اي وي مي افزايد. اين ويژگي ها باعث شده است چنين معشوقي، اگر از متن شعري که در آن پرورانده شده خارج شود، ويژگي هاي اسطوره اي خود را از دست بدهد. اين يعني معشوق در مقام همان اسطوره متني.
    
    تلاش کردم روايت هاي شخصي را به چالش هاي عمومي گره بزنم / گفت و گو با فرزاد کريمي، درباره مجموعه شعر «اقليما»
    


 روزنامه ايران، شماره 6824 به تاريخ 21/4/97، صفحه 12 (هنر و ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 10 بار
    



آثار ديگري از "ساناز رحيم بيكي"

  شعرهايي درباب مرگ سوژه / گفت وگو با فرزاد كريمي سراينده «فعلابدون نام»
ساناز رحيم بيكي، اعتماد 6/3/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه دانش و پژوهش در روانشناسي كاربردي
متن مطالب شماره 72، تابستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است