|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 97/4/21: از منحني هاي رياضي تا ابديت
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3195
دوشنبه بيست و پنجم تير ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3192 21/4/97 > صفحه 8 (علم) > متن
 
      


نگاه 
از منحني هاي رياضي تا ابديت
به ياد «مريم ميرزاخاني» كه آسوده رفت

نويسنده: عبدالرضا ناصرمقدسي *

يکسال از درگذشت مريم ميرزاخاني گذشت؛ رياضي داني که بي شک در کنار کساني چون امي نوتر و سونيا کوالوسکي از برترين نام هاي تاريخ رياضي خواهد بود. مريم ميرزاخاني براي من همواره يادآور تفکري باشکوه است: تفکر زندگي در ميان برهان هاي رياضي و يادآور شکوه بي پايان آن با قدرت جاودانگي اش.
    مريم ميرزاخاني يکي از بزرگ ترين نوابغي بود که من در طول زندگيم با او ديدار داشتم؛ کسي که به خوبي مي توانست تا عمق يک مسئله رياضي فرو برود، منحني ها را ببيند و ساختار رياضي گونه جهان را در دستانش بگيرد، بچرخاند و بنيادي ترين مفاهيم را در مورد آن بيان کند. فيلسوفان رياضي همواره بيان کرده اند که قوانين رياضي امري ثابت و يکسان در سراسر کيهان و کائنات به شمار مي آيند. در واقع اگر بخواهيم زباني مشترک بين تمام ساکنان احتمالي کيهان پيدا کنيم همانا زبان رياضي خواهد بود. اعداد در سرتاسر کيهان به يک چيز اشارت دارند و منحني ها در تمام کهکشان ها به يک شکل خواهند بود. به قول فيزيکدان برنده جايزه نوبل، استيون واينبرگ، رياضي به شکل بسيار قابل توجه و عجيبي قبل از فيزيک، ساختارهاي کيهان و قوانين حاکم بر آن را پيش بيني مي کند. همين است که حتي انتزاعي ترين مفاهيم رياضي نيز زماني کاربرد فيزيکي پيدا مي کنند. به غير از اينکه رياضي به اين شکل عجيب بر مکان غلبه مي کند و قوانين آن در همه جاي کيهان امري ثابت است، با همين قدرت و شگفتي نيز بر زمان غلبه دارد. مفاهيم رياضي و قوانين و اصول آن در تمام زمان ها نيز صادق هستند. از اين رو شايد اگر روزي بتوانيم در زمان سفر کنيم و از اينجا به آينده برويم باز زبان مشترک ما با آيندگان خودمان نيز همين زبان رياضي خواهد بود. به نظر مي رسد رياضي وراي زمان و مکان ايستاده است و از اين رو نوعي مفهوم ابديت و جاودانگي را در خود مستتر دارد. رياضي براي هميشه وجود دارد. چنين چيزي در مورد هيچ يک از معرفت هاي بشري صدق نمي کند. شايد بدين دليل است که يکي از مهم ترين فرقه هاي سري بشر يعني انجمن اخوت فيثاغورثيان بر مبناي رياضي شکل گرفته بود. در اين فرقه سري، اعداد همه چيز جهان بودند و بر همين اساس رياضيات پايه اي براي رازهاي عرفاني شد؛ رازهايي که بايد سري باقي مي ماند و زماني که يکي از شاگردان او يکي از اين رازها يعني راز دوازده ضلعي را فاش کرد به جزاي چنين گناه بزرگي کشته و در فاضلاب عمومي غرق شد. و باز شايد به دليل همين ويژگي رياضي باشد که يکي از بزرگ ترين فيلسوفان بشري يعني بنديکت اسپينوزا مهم ترين کتاب خود يعني رساله اخلاق را بر اساس الگوي طرح شده توسط اقليدس در کتاب اصول خود تدوين مي کند و فيلسوف بزرگ ديگر يعني کانت، هندسه اقليدسي را چنان امري ثابت و ازلي مي پندارد که ساختار ذهن و خرد را بر مبناي هندسه اقليدسي و فيزيک نيوتني شرح مي دهد. اما نکته بسيار جالب اينجاست که رياضي خود با سرعت، چنين مفاهيمي را دگرگون مي کند و ارتقا مي بخشد. تفکرات عرفاني فيثاغورث زماني فروريخت که مشخص شد دنياي رياضي بسيار وسيع تر از يافته هاي او بوده و کشف هندسه نااقليدسي توسط گاوس و بوليايي و لوباچفسکي عملا ساختار ذهن کانتي را از هم فروگسست. و ريمان نشان داد که مفهوم فضا در رياضي بسيار شگفت انگيزتر از چيزيست که بشر تاکنون تصور مي کرده است. در واقع رياضي همواره نشان داده که بسيار فراتر از تصورات فلاسفه پيش مي رود و اين پيشروي محصول ذهن خلاق رياضي داناني بوده و هست که در اکثر مواقع درکي فلسفي نداشتند و فقط در ميان انبوه اعداد و منحني ها زندگي مي کردند و تفکر و تامل مي كردند. بايد گفت اين گونه زندگي ذهني يک رياضي دان بسيار غبطه برانگيز است. او مي تواند در ميان جهان به سرعت رشديابنده اي زندگي کند که با ابديت عجين است. رياضي دانان نه تنها مي توانند ساختارهاي اصلي جهان را ببينند بلکه مي توانند خود را با جهاني همراه سازند که به شکل عجيبي فراتر از زمان و مکان قرار گرفته است.
    زماني که مريم ميرزاخاني جايزه فيلدز را برد همه اينها از ذهن من گذشت. به خود مي باليدم که زماني او را از نزديک ديده بودم. با افتخار براي همه تعريف مي کردم که او از همان دوران دبيرستان چه قدرت والايي در تفکر رياضي داشت و اينکه او مسئله اي که من با کلي کلنجاررفتن و سياه کردن کاغذهاي متعدد فقط توانسته بودم در چند حالت خاص اثبات کنم، در نصف صفحه اثبات کرده بود. و همه اينها به شدت تحسين من را در برابر اين ذهن درخشان برمي انگيخت. بي شک من و بسياري ديگر منتظر موفقيت هاي بيشتر و بيشتر او بوديم. اما ناگهان روزي روزگاري وقتي از ويزيت بيماران برمي گشتم ناگهان با خبر فوت او روبه رو شدم. به سختي تعادل خود را حفظ کردم و چيزي نمانده بود که سرم به ديوار بخورد. مريم ميرزاخاني مرده بود. او چند سالي بود که به سرطان سينه مبتلا بود و حالا سرطان، زندگي او را در دستانش گرفته بود. يعني ميرزاخاني مرد؟ واقعا پذيرش آن ناممکن مي نمود. حالا ابديت شکلي ديگر را به من متذکر مي شد. به عنوان يک پزشک شاهد مرگ بيماران بسياري بوده ام. همواره مرگ براي من بسيار عجيب و مرموز مي نمايد. مرگ مي آيد و همه چيز را با خود مي برد. همواره شاهد بيماراني بودم که در يک لحظه طومار زندگي شان بسته مي شود و با وجود تمام تلاش ها باز مانيتور خط صاف ايست را نشان مي دهد. بارها کنار مرگ نشسته ام. به آن نگاه کرده ام و به آن انديشيده ام: چه اتفاقي مي افتد؟ او کجا رفت؟ او که تا همين چندي پيش با من سخن مي گفت؟ و حالا باز با يکي ديگر از همين مرگ هاي مرموز روبه رو شده بودم. مرگ يک رياضي دان. مرگ کسي که با منحني ها و اعداد خود بسيار پيش تر از اينها در فضاي ابديت پرواز مي كرد. از اين رو در ذهنم بلوايي بلند شد که مگر مي شود مرگ جلوي ابديت را بگيرد. جريان ازلي ابديت در وراي مرگ جاريست. انبوه مثلث ها و دايره ها و اعداد و مربع ها در جهاني افلاطوني در وراي نيستي و هستي ما در حال حرکت بوده و در اين سيلان خود رياضي دان جوان ما را نيز با خود مي برند. انگار رياضي دان جوان خود نيز در منحني هايي که کشف کرد حل شد و به ساختار جهان بدل شد. همانند قهرمانان اساطيري اي که در راه پر مخاطره خود به سوي آسمان ها رفته و به ستاره اي درخشان بدل مي شوند.
    
    * متخصص مغز و اعصابنگاه: از منحني هاي رياضي تا ابديت / به ياد «مريم ميرزاخاني» که آسوده رفت
    


 روزنامه شرق ، شماره 3192 به تاريخ 21/4/97، صفحه 8 (علم)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 40 بار
    



آثار ديگري از "عبدالرضا ناصرمقدسي "

  پاي در بند زمين
عبدالرضا ناصرمقدسي *، شرق 7/4/97
مشاهده متن    
  پرواز بر فراز روياي آبي / در بزرگداشت «آلن بين»، فضانورد عاشق
عبدالرضا ناصرمقدسي *، شرق 19/3/97
مشاهده متن    
  ام اس تجاوز جنسي و لزوم افشاگري
عبدالرضا ناصرمقدسي *، شرق 12/3/97
مشاهده متن    
  من هم يك بيمار مبتلا به ام اس هستم / به بهانه روز جهاني ام اس
عبدالرضا ناصرمقدسي *، شرق 10/3/97
مشاهده متن    
  مغز «شايگان» و تجربه مرگ
عبدالرضا ناصرمقدسي *، شرق 2/3/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه پيك توانا
متن مطالب شماره 1 (پياپي 68)، 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است