|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/5/6: بيگانه اي ميان ما
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7063
يك شنبه 29 ارديبهشت 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6837 6/5/97 > صفحه 10 (انديشه) > متن
 
      


بيگانه اي ميان ما
تاملي بر رنج هاي جوان امروز ايراني

نويسنده: دكتر مقصود فراستخواه*


    
    مناسبات جامعه با جوانان بحث برانگيز شده است چون خود را «سوژه» و جوانان را «ديگري» فرض کرده ايم
    
    به نظر مي رسد اين روزها مناسبات جامعه ما با جوانان بحث انگيز شده است و جوانان امروز «ابژه اي» براي بزرگان رسمي اين جامعه شده اند. گويي، ما هنوز تولد «سوژه ايراني» را باور نکرده ايم و مرتب جواني که خود مي تواند راه حل باشد را به «مساله» بدل مي کنيم. مرتب اعمال آنان را ارزيابي کرده و برچسب هاي خودمان را به آنان مي زنيم؛ اينکه دينداري در آنان تضعيف شده است، مدرک گرا هستند، بحران هويت دارند و در کل در وضعيت آنوميکي به سر مي برند! و با همين قضاوت براي جوانان سياستگذاري مي کنيم و هيچ اعتنايي به خواسته هاي آنان نداريم و گويي نگاه سراسربين حکومت همه چيز را در خصوص آنان مي بيند و کنترل مي کند.
    ما جوانان را بر بنياد برساخت شده اجتماعي خودمان تعريف و ارزيابي مي کنيم و پيوسته آنان را موضوع تابوهاي خود قرار مي دهيم. قدرت صدا، متن، سياست و انضباط اجتماعي ما از خانواده تا کلاس درس، سازمان هاي کار، ميدان ورزشي، دانشگاه، حوزه هاي مشارکت اجتماعي، ان. جي. او. ها و ديگر حوزه هاي مربوط به جوانان را دربرمي گيرد. جوان هاي امروز به تعريف جامعه شناختي عمدتاً متولدهاي دهه 80- 70 هستند؛ يعني، نه خاطره اي از جنگ دارند و نه خاطره اي از انقلاب. با اين حال، مرتب آنان را ابژه کرده و ارزش ها، هنجارها، ايماژهايمان را براي آنان روايت مي کنيم و در اين فضا، صداي آنان کمتر در جامعه به گوش مي رسد.
    جوانان ديروز، «ذخيره سني» داشتند اما جوانان امروز «تنش سني» دارند و آنان که ذخيره سني داشتند، براي آنان که تنش سني دارند، مرتب برنامه ريزي کرده و نصيحت و توصيه مي کنند. منظور از «ذخيره سني» اين است که جوان ديروز ذخيره ارضا داشت؛ ما خاطره اي از دوره رشد صنعتي قبل از انقلاب داريم. خاطره قدرت و پيروزي سياسي در انقلاب57 داريم. ما خاطره پايان، خاطره سازندگي و اصلاحات بعد از تندروي ها و جنگ تحميلي را داريم. اما اينها براي جوان هاي امروز تنها روايت است و نه خاطره.
    در اين فضا، خاطره جوان امروزي «بي قدرتي» است و نمونه آن را مي توان در جنبش هاي سال هاي اخير او ديد. خاطره آنان قناعت سياسي است (آنان قناعت کردند پاي صندوق هاي راي آمدند). خاطره شان مقاومت است (براي اينکه بتوانند لباس دلخواه خود را بپوشند). جوان هاي ما بايد بر سر سبک زندگي مقاومت کنند. براي جوانان نوع پوشش ابتدا سبک زندگي بود اما بعد تبديل به مقاومت شد. خاطره جوان ما بحران است آن هم در خصوص پيش پا افتاده ترين اموري که ما تجربه کرديم. ما آب، خاک و هوا را پيش افتاده ترين چيزها مي ديديم هرچند که در واقع از ارزشمندترين مواهب بشري است.
    تجربه اي که جوان امروزي ما دارد «مهاجرت مبهم» است. همواره به اين مي انديشد کجا بايد بروم، خارج از مرزها هم خبري نيست. نيم ميليون جمعيت ما در کشورهاي توسعه يافته به سر مي برند. ولي مهاجرت جوان امروزي با مهاجرت جوان دوره ما متفاوت است. ما به اتوپيا مهاجرت مي کرديم ولي جوان مي فهمد که امروز ديگر آن طرف مرزها اتوپيايي وجود ندارد. جوان مهاجرت مي کند به هر جايي که شايد بهتر از اينجا باشد و شايد نباشد.
    جوان دوره مدرنيزاسيون (بعد از 1350-1332) «زائر» بود؛ چه زائر کاخ جوانان چه زائر حسينيه ارشاد. جوان ديروز يک آرمان و دنياي مطلوب را دنبال مي کرد اما جوان دوره امروز و پسامدرن و خصوصاً در جامعه اي که مدرن نشده در حال پرتاب شدن به جامعه پست مدرن است، زائر نيست در به در است. جوان دوره ما «دلشده آرمانشهر» بود اما جوان دوره کنوني «دلزده ويرانشهر» است البته اين را در يک مقياس ديگري در اروپا هم مي توان ديد.
    جوان امروز «تنش سني» دارد، تنش کيفيت آموزشي، کنکور، سلامت (مرتب سن خودکشي، سکته و بزه پايين مي آيد)، جوان امروزي «تنش تنها زيستي» دارد چراکه زمينه و بسترهاي لازم براي ازدواج فراهم نيست و از طرفي ميزان طلاق افزايش يافته است. جوان امروز تنش مسير شغلي دارد چرا که ما تعداد قابل توجهي بيکار تحصيلکرده داريم. جوان امروز تنش مسکن و زيست بوم دارد. جوان امروز تنش امنيت جاني دارد (دختران شين آباد)، جوان امروز تنش داشتن ملت –دولت، تنش سبک زندگي (مساله دختران هنجارشکن در اينستاگرام) دارد و...
    از اين جهت است که معتقدم ما جوان ايراني را «ابژه» ديده ايم و خود را به عنوان «سوژه» بر او تحميل مي کنيم که به يکباره دچار انحرافي نشود. در اين فضا، ما جوان ها را نه تنها «ابژه» بلکه به «ديگري» هم بدل کرده ايم؛ از همين رو است که مناسبات ما با جوانان اين روزها بحث برانگيز شده است.
    *مکتوب حاضر متن ويرايش و تلخيص شده «ايران» از سخنراني دکتر محمد سعيد ذکايي و دکتر مقصود فراستخواه است که در نشست «جوانان و جواني در ايران؛ تاملي در رنج هاي جوان امروز ايراني»1 مرداد ماه در موسسه رحمان ارائه شد.
    
    
    مصائب جواني
    
    دکتر محمدسعيد ذکايي / استاد جامعه شناسي دانشگاه علامه طباطبايي
    گفتن از «رنج جواني» از موضوعات سهل و ممتنع است. مصائب جواني را با کليد واژه هاي مختلفي مي توان درک کرد که از آن جمله «بحران هويت»، «ريسک ها و مخاطرات»، «ابهام و پيچيدگي ها» و «سرخوردگي ها و سرگشتگي ها» است. «رنج» به معناي ميزان فاصله از «امر مطلوب» است. رنج ها همواره تابع امکانات زيرساختي، رفاهي و فرصت هاي اقتصادي نيستند بلکه گاهي رنج برساخته ذهن جوان است. برخي تحليلگران اجتماعي بر اين باورند که در جوامع مدرن، جواني به «مساله» بدل شده است در حالي که جواني از ظرفيتي برخوردار است که مي تواند راه حلي براي بسياري از چالش هاي مدرن ما باشد. در دنياي مدرن، رنج جواني برآمده از سه مولفه «مفهوم نسل»، «فاصله نياز و امکانات واقعي» و «تعامل ساختار و فرهنگ» است.اگر بخواهيم به سابقه مطالعاتي بحثِ رنج در جواني اشاره کنيم، مي توانيم از کتاب «جواني پررنج» اثر دکتر محمدحسن ناصرالدين صاحب الزماني نام ببريم که در سال 1344 منتشر شد که بينا متنيت هاي بسيار در آن به چشم مي خورد و از متن هاي مرجع خوبي استفاده کرده است. صاحب الزماني در اين کتاب رنج هاي جواني را در 17 مولفه ليست مي کند؛ تحصيل، تفريح، مقبوليت و خوديابي، نمايشگري و بيانگري، مساله جنسي، همسرگزيني، طلاق، نظام وظيفه، جنگ نسل ها، همزيستي بدون تفاهم، تضاد ارزش ها، ناهمگوني مدرسه و جامعه، عدم استقلال يا استقلال زياد، فاصله تمنيات و خواسته ها با فرصت ها، نبود راهبري و الگو، هراس از رقيب، نداشتن آرمان هاي اجتماعي، تنش و ارتباط با خانواده. فارغ از داده هاي اين کتاب که مربوط به سال هاي دهه 40 است، به نظر مي رسد که مسائل امروز جوانان، از يک سو وجهي جهاني و از سوي ديگر وجهي ساختاري و فرهنگي به خود گرفته و قالبي «جهان-وطني» پيدا کرده است. وضعيتي که امروزه پيش روي جوانان ايراني قرار گرفته است متضمن مجموعه اي از «تداوم ها» و «گسست ها» است:
    1.تداوم ها؛ دربر دارنده محروميت ها و کمبودها است و از آن جمله مي توان به نابرابري ها بر حسب جنسيت و طبقه، جغرافيا، شهر، روستا اشاره کرد.
    2. گسست ها؛ در بردارنده مفهوم گذار جواني است؛ به اين معنا که افراد زودتر وارد دوره جواني شده و ديرتر از آن خارج مي شوند. اين در حالي است که در گذشته فاصله بين بلوغ و ازدواج را مرز جواني مي دانستند. اما امروزه دوره جواني طولاني تر شده است چرا که با ارتقاي نظام سلامت، افراد زودتر به بلوغ رسيده و از آن طرف به دليل فراهم نبودن شرايط ديرتر ازدواج مي کنند. مسير «گذار جواني» غيرخطي شده است، به اين معنا که استانداردها به هم ريخته است؛ مي توان اول ازدواج کرد و بعد درس خواند يا اول دنبال کار رفت و بعد در دهه چهارم و پنجم زندگي ادامه تحصيل داد و... ما جامعه شناسان اين فرآيند را «غيرخطي شدن» مي ناميم. اين در حالي است که در گذشته يک چرخه منظم براي گذار جواني وجود داشت که مسير جواني را «تعريف» و البته «تحميل» مي کرد.امروزه جايگاه جوانان در خانواده ها ارتقا يافته و در حال حرکت به سمت دموکراسي و همگرايي هستند. بنابراين، تنش ها و تضادهاي خانوادگي که در دوره اي موضوعي براي مناقشه بود تقريباً امروزه رخت بر بسته است. سياست فرهنگ نقش پر رنگ تري يافته و تاثيرات خود را بر انتخاب هاي فراغتي جوانان گذاشته است و امروز «تنوع» به واسطه تفکيک اجتماعي و تکنولوژي، فرديت و تحرک اجتماعي بيش از گذشته خودنمايي مي کند.
    
    *عضو هيات علمي موسسه پژوهش و برنامه ريزي آموزش عاليبيگانه اي ميان ما / تاملي بر رنج هاي جوان امروز ايراني
    


 روزنامه ايران، شماره 6837 به تاريخ 6/5/97، صفحه 10 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 63 بار
    



آثار ديگري از "دكتر مقصود فراستخواه"

  خيلي دور خيلي نزديك / آيا «فرار مغزها» واقعيت دارد؟
دكتر مقصود فراستخواه، ايران 28/7/97
مشاهده متن    
  اميد از جنس خوش باوري نيست
دكتر مقصود فراستخواه*، ايران 12/12/96
مشاهده متن    
  چرا بايد از بازرگان حرف زد؟
دكتر مقصود فراستخواه*، ايران 23/11/96
مشاهده متن    
  چرا داعش شگفتي ساز است؟ / تاملي بر «داعش و آينده عقلانيت در جهان اسلام»
دكتر مقصود فراستخواه*، ايران 16/5/96
مشاهده متن    
  فصل دوم اعتدال / رمزگشايي از دلالت هاي معنايي انتخابات 96
دكتر مقصود فراستخواه*، ايران 3/3/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه تهويه و تاسيسات
متن مطالب شماره 178، فروردين 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است