|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/5/28: روابط ايران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمني
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4659
شنبه 29 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4404 28/5/97 > صفحه 2 (خبر) > متن
 
 


يادداشت 
روابط ايران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمني


نويسنده: دكتر امير هوشنگ ميركوشش *

با وقوع انقلاب اسلامي ايران در سال ۱۹۷۹ روابط ايران و عربستان وارد دوران جديدي شد. عربستان به عنوان اصلي ترين رقيب سني مذهب و نيز به عنوان خادم حرمين شريفين در مقابل تفکرات و عقايد شيعي ايران و در مقابل صدور انقلاب اسلامي در سراسر منطقه صف آرايي کرد.
    در پي رخداد حادثه ۱۱ سپتامبر و حمله به آمريکا در سال ۲۰۰۱ و از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۵ سه رخداد مهم در منطقه به وقوع پيوست که باعث تغييرات اساسي در منطقه شد. در سال ۲۰۰۳ ايالات متحده به عراق لشکرکشي کرد و با حذف صدام، عراق نيز به عنوان يک قدرت مهم منطقه از معادلات قدرت حذف شد. وقوع بهار عربي در سال ۲۰۱۱ در منطقه غرب آسيا به سقوط چهار ديکتاتور عرب منتهي شد و سوريه و مصر به عنوان دو کشور قدرتمند عرب نيز از معادلات قدرت در منطقه حذف شدند. رخداد سوم امضاي موافقت نامه هسته اي موسوم به برجام ميان ايران و گروه۱+۵ بود که ناشي از تغيير چشم انداز کلي آمريکا نسبت به ايران بود و خروج ايران از انزوا و پيوستن به جامعه بين المللي را رقم زد.
    اين سه رخداد سبب حذف عراق، مصر و سوريه از رقابت هاي منطقه اي و ظهور ايران به عنوان قدرت منطقه اي، در موازنه قدرت هاي منطقه اي تغييرات مهمي را به وجود آورد و حمله به سفارت و کنسولگري عربستان در تهران و مشهد نيز آتش تهيه اي براي روابط جديد ميان اين دو کشور فراهم کرد و روابط را از وضعيت رقابت به وضعيت منازعه و دشمني سوق داد. بنابراين از مهم ترين دلايل تغيير روابط از رقابت به منازعه و دشمني ميان ايران و عربستان، مي توان به تحولات ژئوپليتيک قدرت در غرب آسيا، برجسته شدن تعارضات هويتي ميان دو کشور و نيز تغيير موازنه منطقه اي قدرت به نفع ايران اشاره کرد.
    راساس نظريه سازه انگاري مي توان هويت را به عنوان دال مرکزي تبيين کننده روابط ايران و عربستان در نظر گرفت. سازه انگاران ضمن تاکيد بر ويژگي ساختاري و نهادي مفهوم دولت، هويت آن را نه به عنوان مساله اي شخصي يا روانشناختي بلکه امري رابطه اي تلقي مي کنند که در تعامل بازيگران با هم و با مشارکت در معاني جمعي و از درون دنياي اجتماعي تکوين يافته پديد مي آيد و تغيير مي کند. بنابراين هويت ها نه ثابت هستند و نه شبيه يکديگر، بلکه مشروط، وابسته به تعامل و جاي گرفته در يک متن نهادي هستند. بنابراين هر دولتي ممکن است هويت هاي چندگانه اي داشته باشد. هويت ملي دولت ها تا حد زيادي در رابطه با ديگر ملت ها و دولت ها تشکيل مي شود و وابسته به شرايط تاريخي، فرهنگي، سياسي و اجتماعي تغييرپذير است. هويت دولت ها، منافع آنها را شکل مي دهد و منافع سرچشمه اقدام ها و به وجود آورنده کنش ها هستند. بنابراين فهم چگونگي تحول منافع دولت ها براي درک صحيح پديده هاي بين المللي امري حياتي است.
    
    تعارضات هويتي ايران و عربستان بعد از انقلاب اسلامي
    فرهنگ سياسي مردم عربستان سعودي ارتباط تنگاتنگي با ارزش هاي مذهبي و فرقه اي دارد. مردم اين منطقه داراي ارزش هاي پيشين و پسين به طور توامان هستند. منظور از ارزش هاي پيشيني تعهد و وفاداري به مذهب، قوم، فرقه و... است. و منظور از ارزش هاي پسيني ارزش هايي است که شامل ملت گرايي و جدايي دين از سياست است. با بررسي لايه هاي رفتار اجتماعي و گفتمان هاي غالب در اين منطقه مي توان دريافت که بيشتر مردم اين منطقه تحت تاثير ارزش هاي پيشيني هستند و به فرقه، مذهب و قوم بيشتر از ملت تعهد دارند. انسان هاي اعتقادي ارزش هاي پيشيني دارند و بنابراين داراي ذهنيتي سخت و انعطاف ناپذير هستند، جهان را با ميزان اعتقادات وزن کرده و مي سنجند و با توجه به اعتقادي بودن ذهنيات حاضر به چانه زني نيستند، زيرا اعتقادات قابل معامله نيستند. توجه به اوضاع داخلي کشورهاي نامتجانس مذهبي در منطقه نشان دهنده نقش وفاداري مذهبي و فرقه اي در پروسه سياسي و امنيتي است. عمده بحران هاي امنيتي در منطقه در کشورهايي رخ مي دهد که از تنوع قومي و مذهبي برخوردارند.
    قوم گرايي: قوم گرايي را ويليام سامنر جامعه شناس آمريکايي چنين تعريف مي کند: ارزش ها و موازين فرهنگ خود را محور قضاوت در مورد ديگران قرار دادن، يعني فرهنگ خود را برتر از همه فرهنگ هاي ديگر دانستن. قادري مي گويد اقليت هاي قومي اعم از نژادي، زباني و ديني از استعدادهاي بسياري براي نفي يا نقد ملت گرايي هاي متمرکز بر يک قوم، زبان يا دين برخوردارند. ايران و عربستان از دوران تفوق اسلام بر منطقه با دوگانه قوميتي عرب/ عجم که دو قوم متمايز با آداب، زبان و فرهنگ هاي متفاوت را بازنمايي مي کنند روبه رو بوده اند که عامل افتراق و اختلاف ميان آنها بوده است.
    هويت مذهبي: هانتينگتون در تلاش براي باز آرايي جهان پس از فروپاشي شوروي با برجسته کردن نزاع هاي فرهنگي- تمدني نقش مذهب را به عنوان شالوده ساز تمدن ها برجسته کرد. وي اين گونه پنداشت که نظم دو قطبي ايدئولوژيک عصر جنگ سرد جاي خود را به نظم چند قطبي داد که براساس خطوط تمدني و فرهنگي با مشخصه مذهبي فرهنگي مرزبندي شده است. ايران و عربستان داعيه دار دو مذهب تشيع و تسنن هستند و از اين طريق بسياري از رقابت ها و مخاصمات ميان اين دو کشور ناشي از نگاه متفاوت به دين اسلام و نيز داعيه رهبري جهان اسلام است.
    
    * عضو هيات علمي دانشگاه آزاديادداشت : روابط ايران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمني
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4404 به تاريخ 28/5/97، صفحه 2 (خبر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 36 بار



آثار ديگري از "دكتر امير هوشنگ ميركوشش "

  راهبرد جديد آمريكا در مقابله با جمهوري اسلامي ايران و پيامدهاي آن
دكتر امير هوشنگ ميركوشش *، دنياي اقتصاد 9/3/97
مشاهده متن    
  آينده برجام از منظر نظريه سيستمي / بخش سوم
دكتر امير هوشنگ ميركوشش*، دنياي اقتصاد 18/7/96
مشاهده متن    
  آينده برجام از منظر نظريه سيستمي
دكتر امير هوشنگ ميركوشش، دنياي اقتصاد 17/7/96
مشاهده متن    
  آينده برجام از منظر نظريه سيستمي / بخش اول
دكتر امير هوشنگ ميركوشش*، دنياي اقتصاد 16/7/96
مشاهده متن    
  پاشنه آشيل دولت تدبير و اميد / بررسي فساد و روش هاي پيشگيري آن
دكتر امير هوشنگ ميركوشش*، دنياي اقتصاد 12/5/92
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله آموزش محيط زيست و توسعه پايدار
متن مطالب شماره 3 (پياپي 703)، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است