|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/6/13: شاه كليد نوسازي تهران قديم
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4659
شنبه 29 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4415 13/6/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


شاه كليد نوسازي تهران قديم
ناكامي دولت و شهرداري در بافت فرسوده پايتخت؛ نسخه محلي مكمل «بازآفريني شهري» معرفي شد


دنياي اقتصاد : «بازآفريني شهري» به عنوان طرح ملي براي نوسازي بافت فرسوده، به غريبه اي بزرگ در محله هاي کلنگي پايتخت تبديل شده است. شواهد و آمارهاي ساختماني نشان مي دهد نقشه اي که بر اساس اين طرح، با نگاه از بالا به پايين - بدون چکاپ محله هاي فرسوده - تدوين شده، نتوانسته باعث اتصال دو بازيگر اصلي احياي «تهران قديم» شود؛ به طوري که مالکان و سرمايه گذاران ساختماني با برنامه دولت و شهرداري بيگانه هستند. اخيرا نتايج يک بررسي در مديريت شهري با الگوبرداري از تجربه جهاني، «نسخه مکمل» بازآفريني شهري را به عنوان شاه کليد نوسازي معرفي کرده است.
    نسخه مکمل «سند ملي بازآفريني شهري» براي احيا و نوسازي «تهران قديم» معرفي شد. سه شاهد عيني و آماري از روند اجراي الگويي که تحت عنوان «طرح ملي بازآفريني شهري» که زمستان سال گذشته براي نوسازي بافت هاي فرسوده کشور آغاز شد، نشان مي دهد که تاکنون اجراي اين سند ملي در شهر تهران ناکام مانده و زمين گير شده است. مطابق با تجربه جهاني، همزمان با تدوين يک سند ملي براي پيشبرد يک طرح، نسخه هاي عملياتي و جزئي نگر اين سند نيز طراحي و تدوين مي شود اما در سند ملي بازآفريني شهري بدون توجه به ارائه نسخه هاي عملياتي، به کليات اکتفا شده است. به اين معنا که در اين سند مجموعه اي از اصول کلي و بديهي شامل نوسازي بافت فرسوده، استفاده از امکانات دولت و شهرداري در مسير نوسازي و تعريف ميزان سود سرمايه گذار شرکت کننده در اين طرح در حد متعارف تعريف شده است اما ايراد اصلي اين سند عدم طراحي و تدوين يک نسخه عملياتي براي اجراي طرح است که منجر به شکل گيري ابهام و سردرگمي ذي نفعان(همچون مالکان ساختمان هاي کلنگي) و عوامل نوسازي شده و سند ملي بازآفريني را به يک «غريبه بزرگ در بافت فرسوده» تبديل کرده است چراکه هيچ يک از عوامل و ذي نفعان نوسازي شامل مالکان، سازنده ها، مديران و دستگاه هاي اجرايي مختلف با آن ارتباطي برقرار نکرده اند.
    بررسي هاي «دنياي اقتصاد» نشان مي دهد: اگرچه سند ملي بازآفريني شهري تا حدودي يک نقشه راه مقدماتي براي دو ضلع از چهارضلع نوسازي بافت فرسوده يعني دولت و شهرداري را ترسيم کرده اما دو ضلع ديگر از مجموعه نوسازي تهران قديم شامل سازنده ها و مالکان به عنوان ذي نفعان اصلي، با يک نقشه مبهم مواجه هستند.
    از اين رو با توجه به اين نقاط ضعف و ناکام مانده اجراي سندملي طي نيم سال گذشته، مرکز مطالعات و برنامه ريزي شهري شهرداري تهران با بررسي تجربه هاي جهاني درخصوص الگو هاي موفق بازآفريني شهري، يک نسخه محلي را شناسايي و براي اجرا به دولت و شهرداري پيشنهاد داده است. طرحي که مرکز مطالعات براي نوسازي بافت فرسوده پيشنهاد داده طرح «نوسازي محلي» است که مکمل سند ملي بازآفريني شهري است و در صورت عدم تعريف و اجرا، سند ملي بازآفريني به لحاظ اجرايي و عملياتي، کارآمدي خود را از دست خواهد داد.
    اين موضوع به راحتي از مسير اجرايي سند ملي بازآفريني شهري از زمان کلنگ زني تاکنون قابل رديابي است.
    به رغم گذشت بيش از شش ماه از استارت سند ملي بازآفريني شهري با فرمان رئيس جمهوري در شهر تهران، شواهد، آمار و نقل قول هاي مختلف از کارشناسان، سازنده ها، مالکان و ناظران شهري نشان مي دهد دولت و شهرداري تهران در نوسازي تهران قديم با سند ملي بازآفريني شهري ناکام بوده اند.
    شاهد نخست، آمار نوسازي ارائه شده از سوي شهرداري تهران است. آمار منتشر شده از تيراژ ساخت وساز در محدوده بافت فرسوده شهر تهران طي سه ماه نخست سال جاري حاکي از آن است که در بهار امسال به رغم رشد ۳۱ درصدي تيراژ ساخت واحد مسکوني جديد در کل شهر تهران، ميزان عرضه مسکن جديد در بافت فرسوده پايتخت فقط ۶ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزايش پيدا کرده است. طي سه ماه اول امسال، ساخت ۴ هزار و ۸۰۰ واحد مسکوني جديد در بافت فرسوده تهران آغاز شد. کاهش شيب رشد ساخت وسازهاي جديد در محدوده تهران قديم در فصل نخست سال جاري در حالي بوده است که مطابق با اهداف تعريف شده در قالب برنامه ملي بازآفريني شهري، قرار است امسال ۱۰۰ هزار واحد مسکوني جديد در مجموعه بافت هاي فرسوده شهرها احداث شود که به طور طبيعي سهم تهران از اين ميزان نوسازي با توجه به مقياس بافت فرسوده پايتخت، حدود ۲۵ هزار واحد بايد باشد. اما با وضعيت فعلي جريان نوسازي، احتمال تحقق اين هدف ضعيف خواهد بود. نکته جالب آنکه حجم ماهانه ساخت وساز در بافت فرسوده به مراتب کمتر از سال هاي گذشته شده است به طوري که در خردادماه سال جاري کمتر از ۱۳۰۰ واحد مسکوني و در تير ماه نيز کمتر از ۱۲۰۰ واحد مسکوني در بافت فرسوده تهران ساخته شد. به اين ترتيب اگر روند ساخت وساز در هسته فرسوده پايتخت در ماه هاي آتي از سال در همين حجم ادامه پيدا کند، بعيد به نظر مي رسد اهداف پيش بيني در طرح ملي بازآفريني براي سال جاري محقق شود.
    دومين شاهد عيني از ناکامي طرح ملي بازآفريني شهري، مراحل پيشرفت پروژه اي تحت عنوان «نوسازي محله اي سيروس» است که سال گذشته توسط دولت کلنگ زني شد. با گذشت بيش از نيم سال از مراسم افتتاح، اين پروژه همچنان فاقد پروانه ساختماني است. علاوه بر اين کاربري زمين در نظر گرفته شده براي اين پروژه به مسکوني تغيير پيدا نکرده و تکليف سرمايه گذار تعيين شده براي اين پروژه به لحاظ شرايط قرارداد هنوز مشخص نيست.
    شاهد سوم از تحقيقات ميداني انجام شده از سازنده ها و مالکان بافت فرسوده به دست مي آيد. اين تحقيقات نشان مي دهد تخفيفات، معافيت ها و بسته هاي تشويقي درنظر گرفته شده براي نوسازي املاک قديمي بافت فرسوده آن طور که تعريف و اعلام شده در دسترس مالکان و سازنده ها قرار نمي گيرد. اين سه شاهد عيني و آماري چند واقعيت مهم را بازگو مي کند. اول آنکه در حال حاضر ميان سازنده و مالک و همچنين بين پروژه تعريف شده ونياز واقعي محلات ارتباطي وجود ندارد. دوم آنکه نگاهي که هم اکنون شهرداري و دولت به الگوي نوسازي محلات قديمي شهر دارد، کالبدي و از جنس تخريب ساختمان هاي کلنگي و ساخت آپارتمان هاي جديد است اما برنامه عملياتي براي افزايش و توسعه سرانه هاي خدماتي-تفريحي در محلات فرسوده وجود ندارد يا آنکه دست کم به دليل موانع موجود به مرحله اجرا در نيامده است.
    واقعيت ديگر آنکه سندملي بازآفريني از بالا به پايين و بدون توجه به مشکلات موجود در بافت فرسوده طراحي و تنظيم شده و از اين رو برنامه ريزي بدون شناخت واقعي از تهران قديم منجر به «تجويز نسخه بدون چکاپ» شده است. با توجه به اين سه شاهد و واقعيت هاي موجود در بافت فرسوده براي آنکه ميان «غريبه بزرگ تهران قديم» يعني سند ملي بازآفريني و «عوامل و ذي نفعان احياي بافت هاي قديمي شهر» ارتباط برقرار شود بايد يک «نسخه محلي» براي اجرا تدوين شود. بررسي هاي مرکز مطالعات شهر تهران نشان مي دهد: تهران قديم ۱۹۶ محله از بيش از ۳۵۴ محله شهر تهران و حدود نيمي از مناطق شهري را در بر گرفته است. بنابراين نسخه محله اي پيشنهادي براي اين تعداد محلات با توجه به تجربه پنج کشور انگليس، آمريکا، کانادا، استراليا و فرانسه طراحي شده است.
    نسخه محله اي پيشنهادي، يک نکته جالب را براي نوسازي محلات فرسوده پايتخت در نظر گرفته است. به اين صورت که ليست محلات در اولويت نوسازي که بايد فوري عمليات شناسايي مشکلات، چالش ها و کمبودها و اقدام براي توسعه آنها انجام شود براساس چهار سطح تعريف شده است. در اولويت سطح نخست، با توجه به معيار عدم رضايت از سکونت و برنامه ريزي براي بهبود آن و چهار شاخص کيفيت مسکن، سطح و احساس امنيت، حس تعلق به منطقه و ميزان رضايت يا عدم رضايت از وضعيت اقتصادي، ۶۳ محله قرار گرفته اند. در قالب اين طرح با توجه به دو علت يعني «هم وزن نبودن معضلات و مشکلات در هر يک از محلات بافت فرسوده در مقايسه با ديگري» و «هم سطح نبودن ظرفيت اجتماعي براي پذيرش پروژه هاي انبوه سازي» نسخه محله اي نوسازي محلات فرسوده طراحي شده است. براين اساس برنامه «توسعه محله اي» برنامه اي است که از طريق شناسايي مشکلات کليدي پيش روي توسعه محله(موجود در حال حاضر از يکسو و قابل شکل گيري در آينده از سوي ديگر) اقدام به تدوين چارچوبي براي دستيابي محله به شرايط توسعه يافتگي مي کند. اين برنامه از چارچوبي «انعطاف پذير» برخوردار بوده و وابسته به شرايط خاص و منحصربه فرد فضاي محلي است. بنابراين تمامي دخيلان توسعه را در فرآيند برنامه ريزي و اجرا در بر مي گيرد و مبتني بر مشارکت حداکثري اجتماع محلي و همکاري کامل دستگاه هاي موثر در بخش عمومي و زمينه هاي نهادي، امکان تحقق توسعه را در سطح محلي فراهم مي کند. اين برنامه ۹ ويژگي اصلي شامل: دربرگيري، همه جانبه نگري، مشکل سويي، زمينه محوري، مشارکت انگيزي، تحقق پذيري، انعطاف پذيري، جايگاه قانوني و اختيارات اجرايي دارد. به اين معنا که در اين برنامه يک نقش فعال براي تمامي دستگاه هاي موثر در فرآيند تهيه، تصويب و اجرا در نظر گرفته مي شود و متناسب با ويژگي هاي منحصربه فرد محلات طراحي شده است.
    منظور از ويژگي «مشکل سويي» در اين برنامه نيز آن است که تهيه برنامه براساس اولويت بندي مشکلات محلي پيش خواهد رفت. همچنين در قالب نسخه محله اي الگوي نوسازي بافت فرسوده، به ويژگي زمينه محوري توجه شده است. به اين معنا که از يک سو به مقتضيات منحصر به فرد محلي توجه مي شود و از سوي ديگر اهداف و برنامه ها براساس شرايط محله اي تعيين مي شود. ماتريس محله اي، براي گشايش قفل نوسازي بافت فرسوده، در ۵ مرحله برنامه ريزي شده است. مرحله نخست به شناسايي شاخص مشکلات در محله اختصاص دارد. اين شاخص ها شامل مسکن؛ محله، تراکم جمعيت، حمل و نقل و تردد، امنيت، شغل و وضعيت اقتصادي ساکنان محلات و سرانه هاي هفت گانه موجود است.
    در مرحله دوم اين شاخص ها کمي سازي مي شود و مورد سنجش قرار مي گيرد. به عنوان مثال مشخص مي شود هر محله چند درصد ساکنان از وضعيت حمل و نقل رضايت يا عدم رضايت دارند و همچنين شاخص هاي حمل و نقل در چه وضعيتي قرار دارند. مرحله سوم براي رفع اشکال موجود در سند ملي بازآفريني شهري که از بالا به پايين و بدون شناخت دقيق از مشکلات محلات تدوين شده است، با همه ذي نفعان و عوامل موثر و دخيل در پروژه هاي نوسازي ارتباط برقرار مي شود. به عنوان مثال با شهردار منطقه، ناحيه هاي شهري، شوراياري ها، معتمدان محلي و ساکنان محلات و املاک فرسوده و... ارتباط گرفته مي شود. پس از اين مرحله، اولويت بندي مشکلات براي رفع و توسعه محلات در دستور کار قرار مي گيرد و نهايتا در مرحله پاياني برنامه اقدام براي نوسازي هسته قديمي شهر بايد تعريف شود.
    در اين مرحله بايد سه محور اصلي در دستور کار قرار گيرد. به اين ترتيب که مسووليت دستگاه هاي مختلف و مسوول در اين پروژه مشخص شود، سپس منابع و اعتبارات موردنياز تعيين مي شود و نهايتا جدول زمان بندي اجراي برنامه نهايي خواهد شد. اين روند برنامه ريزي جزء به جزء مي تواند نحوه اجراي الگو و همين طور سنجش ميزان موفقيت و پيشرفت نسخه را امکان پذير سازد. به عنوان مثال برخلاف سند ملي بازآفريني که فقط يک اعتبار کلي پيش بيني شده در نسخه محله اي به صورت جزئي در مورد محلات مختلف تهران قديم پيش بيني مي شود که اعتبارات به چه ميزان و چگونه بايد تامين شود و در اختيار نهادهاي اجرايي قرار گيرد به اين ترتيب با طراحي و تدوين «نسخه محله اي» به عنوان «شاه کليد» نوسازي بافت فرسوده مي تواند قفل نوسازي محلات قديمي شهر تهران گشوده شود.
    
    

    
    شاه كليد نوسازي تهران قديم / ناكامي دولت و شهرداري در بافت فرسوده پايتخت؛ نسخه محلي مكمل «بازآفريني شهري» معرفي شد
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4415 به تاريخ 13/6/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 18 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه آفاق علوم انساني
متن مطالب شماره 26، خرداد 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است