|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/6/14: طعم تلخ چغندر قند در كام خشك درياچه اروميه
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7092
چهار شنبه 5 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6868 14/6/97 > صفحه 11 (ايران اجتماعي (پرونده درياچه اروميه)) > متن
 
      


طعم تلخ چغندر قند در كام خشك درياچه اروميه


نويسنده: زهرا كشوري


    
    آن روز که دکتر روحاني برنامه احياي درياچه اروميه را روي ميز دولتش گذاشت؛ بسياري از کارشناسان تنها راه نجات دومين درياچه شور جهان را يک جراحي بزرگ دانستند. لازمه اين جراحي بزرگ، کور کردن بخش زيادي از زمين هاي کشاورزي حوضه آبي درياچه اروميه بود. کارشناسان اسم اين جراحي را «طرح نکاشت» گذاشتند. براساس طرح نکاشت قرار بود که 50هزار هکتار از اراضي زراعي در بخش زرينه رود به اجاره دولت درآيد و خسارتي که از نکاشتن محصول متوجه صاحبان اراضي مي شود به آنان داده شود تا آب اين بخش به درياچه اروميه برسد. گفت و گوي آن روز روزنامه ايران با کشاورزان منطقه از جمله مياندوآبي ها و نقده اي ها خبر از مخالفت صددرصدي کشاورزان داشت. کارشناسان موافق اما اعتقاد داشتند که دولت روحاني بايد بخشي از اعتراض ها را به جان بپذيرد تا بتواند درياچه اروميه را نجات دهد. کارشناسان درگير با ماجراي احياي درياچه اما شرايط اجتماعي را مناسب نديدند. اين کارشناسان امروز هم «تاب آوري اجتماعي» را براي آن جراحي بزرگ مناسب نمي دانند. آنها طرح «به کاشت» را روي ميز اجرا گذاشتند. اما تا به امروز، بذر «طرح به کاشت»هم محصولي که بايد مي داده، نداده است! به گفته اعضاي ستاد احياي بذر اين طرح در بسياري از نقاط حتي کاشته نشد. هرچند، کاشت گياهان دارويي از جمله زعفران و کلزا در برخي از نقاط حوضه آبي درياچه در دل زمين هاي کشاورزي کاشته شد اما هنوز نتوانسته است به اقبالي که بايد از سوي کشاورزان نشان داده شود؛ دست يابد! بنابراين کاشت گياهان دارويي هرچند اميدوار کننده است اما نقش قابل توجهي در بهبود زخم چي چست(درياچه اروميه) ندارد!
    
    

    
    دو متهم رديف اصلي
    خشک شدن درياچه اروميه حتي کيان جنگل هاي هيرکاني را هم تهديد مي کند. يعني زخم آن به استان هاي شمالي هم خواهد رسيد. آمارها خبر تلخي مي دهند. با خشک شدن درياچه اروميه، زندگي ۵ميليون انسان به صورت مستقيم تحت تاثير قرار مي گيرد. کشاورزي و سدسازي دو متهم اصلي خشک شدن درياچه اروميه اند. البته وزارت نيرو همواره خود و سدسازي را مبرا از بلايي مي داند که به سر بزرگ ترين درياچه شور کشور آمده است. وزيران اين وزارتخانه در دولت هاي مختلف، هميشه انگشت اتهام را به سمت وزارت جهاد کشاورزي گرفته اند. وزارت نيرويي ها آدرس درستي مي دهند اما اين به معناي مبرا شدن نقش آنها در وضعيت امروز درياچه اروميه نيست.کارشناسان منتقد اين وزارتخانه، همواره پرسيده اند چطور مي توان نقش بيش از ۸۰ سد را در خشک شدن درياچه اروميه بي تاثير دانست؟ سدهايي که فلسفه ساخت بسياري از آنها آبياري زمين هاي کشاورزي بود. به گفته کارشناسان محيط زيست آب پشت اين سدها خود يکي از مهم ترين مشوق ها براي رفتن کشاورزان به سمت محصولات پر آب بر مثل چغندر قند است.
    
    خشک شدن درياچه اروميه زير سايه صنوبرها
    امروز هم کاشت و افزايش زمين هاي زير کشت چغندر به يکي از موانع بزرگ احياي درياچه اروميه تبديل شده است، هرچند چغندر قند به تنهايي کام درياچه اروميه را تلخ نکرده! بلکه چرخ صنعت چوب و مبل هم در آذربايجان غربي وهم شرقي زير سايه صنوبرها مي چرخد. صنوبر هم درختي پرآب بر است. از سوي ديگر زندگي هزاران نفر در اين دو استان به صنوبر و چغندر و صنايع مرتبط با آن، وابسته است و تاوان آن را درياچه مي دهد. مساله اينجاست که درياچه نمي تواند تا ابدالدهر تاوان معيشت کشاورزان و باغداران و صنايع منطقه را بدهد. از يک نقطه اي به بعد مرگ درياچه، مرگ ساکنان آن خواهد بود و درياچه، شهروندان اين دو استان را با خود به کام نابودي خواهد کشاند. دربهترين حالت ما يک سيستان و بلوچستان ديگر را بعد از مرگ درياچه اروميه(پس از مرگ هامون و هيرمند) خواهيم داشت.کارشناسان از کاشت زعفران و پسته به عنوان محصول جايگزين سخن مي گويند و نسخه درماني درياچه را در زراعت گياهان دارويي مي بينند. کاشت زعفران به صورت آزمايشي در شهرهاي مرند، شبستر، آذرشهر، ورزقان، هشترود و...شروع شده است و کاشت آن موفق هم ارزيابي مي شود. مياندوآبي ها سال گذشته براي اولين بار زعفران برداشت کردند. مرندي ها هم به سمت چيدن طلاي سرخ رفتند؛ هرچند در محدوده اي بسيار کوچک. کارشناسان ستاد احيا در گفت و گو با «ايران»، اين روند کند جايگزيني محصول کم آب بر را طبيعي مي دانند. کارشناسان، پسته را هم براي حوضه درياچه اروميه مناسب مي دانند. کرماني ها با توجه به بي آبي که تجربه مي کنند، ديگر نمي توانند در برخي نقاط استان پسته برداشت کنند، شايد اين مساله بتواند سرمايه گذاري براي کاشت پسته را در اروميه جذاب تر نشان بدهد. از سوي ديگر کاهش پسته در جنوب شرق کشور را در شمال غرب آن جبران کند.
    رضا مکنون دبير نشست علمي «بهره وري و حکمراني پايدار منابع آب» پيش از اين در گفت و گو با«ايران» از کشت پسته در جنوب تهران با فاضلاب تصفيه شده توسط کرماني ها خبر داده بود. بنابراين سرمايه گذاري براي کشت پسته در حوضه درياچه اروميه بي مشتري نيست اما با وجود اين همچنان برد با چغندر است تا کام درياچه اروميه تلخ تر از گذشته شود. چنانچه ۳سال از تصويب مصوبه هيات وزيران در رابطه با ممنوعيت خروج چغندرقند از استان آذربايجان غربي گذشته است اما آمارها نشان مي دهد در اين مدت نه تنها اين مصوبه اجرا نشده بلکه شرايط بدتر هم شده است. آن طور که عيسي کلانتري رئيس سازمان حفاظت محيط زيست به «ايران» مي گويد: «حتي کارخانه جديد چغندر قند را هم به استان آورده اند.» او نامي از، کارخانه جديد به ميان نمي آورد اما کارشناسان ستاد احياي درياچه اروميه حرف هاي رئيس پيشين اين ستاد را رمزگشايي مي کنند. آنها به«ايران» مي گويند وقتي صدور چغندر قند به مشهد ممنوع شد، کارخانه قند مهاباد را تاسيس کردند. اين کارشناسان از کارخانه قند مهاباد به عنوان يک دمل بزرگ نام مي برند که بايد براي احياي درياچه اروميه جراحي شود. اين گونه است که آذربايجان غربي همچنان بيش از مازاد نياز داخلي استان مي کارد و برداشت مي کند. آمار هاي «محمدمهدي شهرياري» استاندار آذربايجان غربي مي گويد: «در سال زراعي جاري قرار است 2 ميليون و 500 هزار تن چغندرقند در استان توليد شودکه فقط يک ميليون و 500 هزار تن آن در کارخانه هاي قند داخل استان مصرف مي شوند.»
    شهرياري هم چغندر قند را پرآب بر مي داند و مي گويد: «نبايد در حوضه آبريز درياچه اروميه کشت شود، اما وقتي اين موضوع مطرح مي شود تعدادي مي گويند که فلان مسئول با کشاورزان مخالف است.» برنامه ريزي ستاد احياي درياچه اروميه از لزوم کاهش ۸ درصدي مصرف آب در کشاورزي با هدف احياي درياچه اروميه سخن مي گويد اما استانداري استان خبري خوبي در اين زمينه ندارد:«با وجود تاکيد ستاد احياي درياچه اروميه براي کاهش 8 درصدي مصرف آب در اين بخش در سال هاي گذشته، قدمي در اين ارتباط برداشته نمي شود.» حتي اسماعيل کريم زاده، رئيس سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان غربي هم اعتقاد دارد با توجه به اينکه چغندرقند آب زيادي مصرف مي کند بايد به نحوه کشت اين محصول در حوضه آبريز اين درياچه بشدت نظارت شود.
    
    

    
    بعد از اصفهان و خراسان نوبت آذربايجان ها
    تنش آبي در اصفهان و خراسان به اجبار دفتر کشت چغندر را بست تا کارخانه هاي آن چشم به حوضه درياچه اروميه بدوزند.
    آن طور که «علي حاجي مرادي» مسئول واحد سياستگذاري ستاد احياي درياچه اروميه به رسانه ها مي گويد: «يک حساب وکتاب ساده نشان مي دهد که براي کاشت ۲۲ميليون دلار چغندرقند، حدود ۱۸ميليون دلار هزينه ترابري مي شود.» همين سود و زيان کردن باعث مي شود تا ستاد احيا در ۵ دي ماه ۱۳۹۴ مصوبه اي تصويب کند که در آذربايجان غربي دقيقاً به همان اندازه مورد نياز ۵ کارخانه، چغندر توليد شود، اين يعني در انتهاي سال آبي 95-94 ميزان چغندرقند توليد شده بايد نزديک به ۴۰۰ هزار تن کاهش پيدا مي کرد و ديگر آذربايجان غربي صادرکننده چغندرقند نباشد، مسئوليت اين مصوبه با سازمان جهاد کشاورزي است.
    در آن زمان گروهي از کارشناسان اين موضوع را اتفاق بسيار مفيدي مي دانستند اما مصوبه اجرايي نشد!به گفته حاجي مرادي مسئول واحد سياستگذاري ستاد احيا اگر اين مصوبه اجرايي مي شد ۷۰ميليون مترمکعب در بخش کشاورزي آب صرفه جويي مي شد.
    اومي گويد: «يعني امکان داشت بدون ايجاد هيچ تنشي در بخش کشاورزي بتوانيم آب زيادي را به درياچه اروميه برگردانيم، اين موضوع هم به نفع اقتصاد کشور بود و هم به نفع محيط زيست.» ستاد احيا برنامه هاي ديگري هم داشت. اين ستاد به دنبال خروج کاشت چغندر از شهرهايي که شامل حوضه آبريز درياچه اروميه مي شوند هم بود. براي همين هم در مصوبه دولت عيناً آمده که «خروج(صدور) چغندرقند از استان آذربايجان غربي ممنوع است.»
    اما مصوبه نه تنها شکل اجرايي به خود نگرفت که وضعيت بدتر هم شد. آمار ستاد احياي درياچه نشان مي دهد که تا پايان سال آبي 96-95 نه تنها ميزان چغندرقند اضافي به صفر نرسيد بلکه حالا ۸۹۰ هزار تن چغندرقند اضافي در استان آذربايجان غربي توليد شده است. از اين ۸۹۰ هزار تن چغندرقند توليد شده، بيش از ۴۰۰ هزار تن هم به استان هاي ديگر صادر شده اند و ۵ کارخانه استان هم از ديگر چغندر مازاد استفاده کردند. يعني با اين ميزان چغندرقند اضافي نه تنها آبي به درياچه نرسيده که ۲۲۲ميليون مترمکعب آب اضافي هم در حوضه آبريز درياچه اروميه مصرف شده و به درياچه اروميه بازنگشته است.
    علي حاجي مرادي عضو ستاد احيا هم اعتراف مي کند که مصوبه دو هدف داشته که ستاد در رسيدن به هر دو هدف هم ناکام مانده است. او مي گويد: «آمار نشان مي دهد که اين ۸۹۰هزار تن چغندرقند توليد شده، در مجموع ۱۳.۸ هزار هکتار از اراضي استان آذربايجان غربي را در برمي گيرد، از اين ميزان ۴هزار هکتار داخل حوضه آبريز درياچه اروميه است و ۹ هزار هکتار هم در خارج از حوضه آبريز قرار دارد.» او مي گويد: «يعني نه تنها نتوانستيم ۳۹۲ هزار تن را کم کنيم و سهم بيشتر آن ۱.۵ ميليون تن را به سمت شهرستان هاي خارج حوضه ببريم، بلکه هم سطح کشت شهرستان هاي خارج از حوضه افزايش پيدا کرد هم سطح کشت شهرستان هاي داخل و به هدف دوممان هم نرسيديم.»کارشناسان هم آب پاکي را روي دست همگان مي ريزند و هشدار مي دهند: «بعد از سوزاندن دشت هاي کرمان، اصفهان، خراسان رضوي و... آن آتش محيط زيست سوز به جان حوضه آبريز خزر و درياچه اروميه افتاده است. «به گفته آنها اگر اين روند ادامه پيدا کند، ۲۰سال ديگر تنش آبي به آب شرب شهرهاي تبريز و اروميه مي رسد! ۲۰ سال ديگر؛ شايد اين عدد کمي دور به نظر برسد اما وضعيت امروز اصفهان و کرمان هم خيلي دور از ذهن مي نمود! آن روز شايد هيچ داروي گياهي، نتواند خشک شدن درياچه اروميه و بازگشت زندگي به سه استان آذربايجان غربي، شرقي و کردستان را درمان کند!
    
    
    
    طعم تلخ چغندر قند در كام خشك درياچه اروميه
    


 روزنامه ايران، شماره 6868 به تاريخ 14/6/97، صفحه 11 (ايران اجتماعي (پرونده درياچه اروميه))

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 103 بار
    



آثار ديگري از "زهرا كشوري"

  بازگشت دوباره طرح تشكيل وزارتخانه ميراث فرهنگي به مجلس / ايرادات شوراي نگهبان رفع مي شود
زهرا كشوري، ايران 25/6/97
مشاهده متن    
  صيد مخرب سواحل جنوبي ايران را عقيم مي كند / وضعيت ماهيگيران و صيد ماهي هاي خاص از سوي ماهيگيران ايراني
زهرا كشوري، ايران 24/6/97
مشاهده متن    
  اشتغال 250 نفر از هر صد مگاوات توليد برق خورشيدي / چرا چراغ انرژي هاي خورشيدي - بادي در ذهن وزارت نيرو روشن نمي شود؟
زهرا كشوري، ايران 21/6/97
مشاهده متن    
  مترو براي حفاري، آب «چشمه علي» را خالي كرد / چشمه علي شهرري بعد از 20 روز دوباره جوشيد
زهرا كشوري، ايران 19/6/97
مشاهده متن    
  كارشناسان ستاد احياي درياچه اروميه و وزارت نيرو در ميزگرد روزنامه ايران: درياچه اروميه نمرد، احيا هم نشد
زهرا كشوري، ايران 14/6/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه مكانيك كاربردي و محاسباتي
شماره 4 (پياپي 504)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است