|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/6/19: نفي انحصارگرايي و بسط تساهل ديني
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6901
سه شنبه 24 مهر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6872 19/6/97 > صفحه 10 (انديشه) > متن
 
      


نفي انحصارگرايي و بسط تساهل ديني
6 ويژگي انديشه سياسي آيت الله طالقاني كه مي تواند راهگشاي مسائل سياسي امروز ما باشد

نويسنده: دكتر عليرضا ملايي تواني*


    
    1. مهم ترين وجه انديشه سياسي آيت الله طالقاني (البته تا پيش از انقلاب اسلامي) پايبندي، وفاداري و تعلق خاطر او به انديشه مشروطيت در ايران است. پشتيباني علماي نوانديش ايراني از حرکت مشروطه خواهي، سهم آشکاري در شکل گيري اين تفکر داشت.
    در عرصه عمل نيز آيت الله طالقاني در دوران کودکي اش بسياري از رهبران مشروطيت را از نزديک و در نشست هاي سياسي که در خانه پدري اش برگزار مي شد، ديده بود. افزون بر اين، در جنبش ملي شدن صنعت نفت و تحولات بعد از شهريور 1320 حضور فعالانه داشت و حتي در دوره مجلس هفدهم کانديداي مجلس شد. همه اين تلاش ها با هدف احيا و سرپا نگاه داشتن و بازگشت مجدد به آرمان هاي مشروطه خواهي صورت مي گرفت. طالقاني در جريان ملي شدن صنعت نفت مي کوشيد تا در تحقق آرمان هاي نهضت مشروطه در کنار دکتر مصدق نقش آفرين باشد.
    2. نکته دوم در انديشه سياسي آيت الله طالقاني، باور او به اصل «مدارا و تساهل ديني» است. نشست ها و گفت وگوهاي اديان و مذاهب مختلف که در خانه پدري او برپا مي شد انديشه «تساهل ديني» را در ذهن و رفتار او نهادينه کرد. او با نگاه آسيب شناسانه اي که به تحولات مذهبي و فرآيندهاي فکر ديني داشت، دريافته بود که تاکيد بر يک برداشت و قرائت خاص از دين و آموزه هاي شيعي مي تواند جامعه را در مسير جزم انديشي قرار دهد و وضعيت بغرنجي ايجاد کند. اينها اصطلاحاتي بود که مرحوم آيت الله محمدحسين نائيني وضع کرده بود، بنابراين، طالقاني، همچون نائيني نگران استبداد ديني هم بود و براي مهار چنين استبدادي از اصل «مدارا و تساهل ديني» دفاع مي کرد.
    3. سومين ويژگي فکري و سياسي آيت الله طالقاني، اعتقادش به مشارکت حداکثري همه جريان هاي سياسي، فکري و مذهبي در مسير پيشبرد و اصلاح کشور در حوزه هاي مختلف بود. او مخالف انحصارگرايي سياسي و راندن بخشي از نيروهاي اجتماعي به حاشيه بود. به همين خاطر تلاش مي کرد تا مجموعه کنشگران فکري، سياسي، اجتماعي و اقتصادي را به گونه اي مشارکت دهد و آنان را وارد حوزه هاي اجتماعي و سياسي کند و از توان و نيروي فکري حداکثري جامعه و عقل جمعي گسترده تر ايرانيان بهره گيرد.
    4. ويژگي چهارم انديشه او، باور به نقش نظارتي و هدايت گرانه روحانيت در مديريت جامعه پساانقلابي ايران بود. البته اين ايده اي بود که حضرت امام(ره) نيز از آن پشتيباني مي کردند. هر دو اين بزرگواران بر اين باور بودند که روحانيت بايد نقش نظارتي و هدايت گرانه بر فرآيندها داشته باشند و هر جا تعارض يا انحراف گسترده اي از دين و آرمان ها صورت گرفت، آنجا روحانيت ورود پيدا کند. آيت الله طالقاني اين نقش نظارتي را به مراتب مهم تر از نقش اجرايي مي دانست.
    5. نکته پنجم، تمرکز ايشان بر مطالعات قرآني بود. وقتي به حوزه جريان هاي ديني و اسلامي مي نگريم با انبوهي از نگرش ها مواجه مي شويم، آنچه مي توانست مرکزيتي را بين همه اين ديدگاه ها ايجاد کند يا به پايه اي براي وحدت اوليه تبديل شود، تمرکز و تاکيد بر «قرآن» بود؛ نه اختصاصاتي که جريان هاي مختلف ديني تبليغ مي کردند که ممکن بود زمينه واگرايي ها، تنش هاي مذهبي و تعارض هاي اجتماعي را ايجاد کند.
    6. نکته ششم، صراحت لهجه و شفاف بودن شخصيت آيت الله طالقاني و شجاعتش در بيان مسائل بود. او در شرايط بسيار دشوار حاضر نبود از مواضعش کوتاه بيايد و مانند «ابوذر» از صراحت و شجاعت قابل توجهي برخوردار بود.
    جامعه ايران امروز، در بسياري از حوزه هاي اجتماعي، سياسي، اقتصادي، فرهنگي و حتي مناسبات خارجي، نسبت بسيار نزديکي با مسائلي دارد که جامعه ايران در دوره قاجار و در آستانه انقلاب مشروطه و پس از اين انقلاب، از سر گذرانيده است. البته جامعه هاي در معرض انقلاب يا به تعبيري انقلاب زده، جامعه هاي پيچيده اي هستند، اين پيچيدگي ها را ما هم در انقلاب مشروطه و هم در انقلاب اسلامي شاهد بوديم. بنابراين، کساني که در اين انقلاب ها کنشگري کردند شايد بهترين درک را از آن فضاها داشته باشند.
    آيت الله طالقاني شخصيتي بود که درباره انقلاب مشروطه مطالعه کرده بود و محصول فضاي پسامشروطه بود؛ انقلاب اسلامي را از نزديک ديده بود و در فرآيندها و رهبري آن مشارکت فعالانه اي داشت. بنابراين، بخشي از انديشه هاي او به طور ناخواسته در انقلاب اسلامي دخالت داشته است.
    واقعيت اين است که مطالباتي که در عصر مشروطه حاکم بود در وضعيت معاصر ما نيز موضوعيت دارد، بنابراين مي توان گفت که انديشه سياسي مرحوم طالقاني براي امروز ما نيز مي تواند راهگشا باشد. در اين ميان، مهم ترين ميراث آيت الله طالقاني نه تنها براي جامعه ايران بلکه براي تمام جوامع جهان سومي و در حال گذار، بحث «ساماندهي نظام سياسي» است. فراهم کردن شرايطي که در آن بهترين شيوه اداره کشور اتخاذ شود.
    مهم ترين درسي که ما مي توانيم از انديشه سياسي مرحوم طالقاني بياموزيم اين است که با بسط تساهل و مدارا و نفي انحصارگري به حل مسائل همت گماريم.
    مساله مواجهه با دنياي جديد، به طور کلي مساله اي است که هم در دوره مشروطه و هم امروز براي ما مطرح است؛ اينکه در شرايط گذار از سنت به مدرنيته چگونه بايد نظام سياسي مان را ساماندهي کنيم؟ آيا اين ساماندهي بايد بر اساس تجربه هاي دروني و تاريخي ما باشد يا متناسب با اقتضائات جهان مدرن؟ قدرت سياسي چگونه توزيع شود؟ روحانيون چگونه و در چه ساحت هايي بايد به ايفاي نقش بپردازند؟ تفکيک قوا به چه صورتي بايد انجام گيرد؟ مواجهه فرهنگي با جهان مدرن به چه صورت بايد باشد؟ در حوزه اقتصاد و گذار از بحران هاي بزرگ اقتصادي چه روش ها و شيوه هاي اقتصادي را بايد در پيش بگيريم؟
    واقعيت اين است که مسائلي که در آن دوره وجود داشت، امروز نيز موضوعيت دارد و بر اين اساس با توجه به اينکه انديشه سياسي آيت طالقاني ريشه در آرمان هاي مشروطه دارد مي توانيم از آراي ايشان براي حل اين مسائل بهره بگيريم تا بتوانيم جامعه را در مسيري هدايت کنيم که هم از تساهل و مداراي گسترده تري برخوردار باشد و هم بتواند از عقل جمعي همه جريان ها و همه سليقه ها استفاده کند.
    
    
    *عضو هيات علمي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي
    
    نفي انحصارگرايي و بسط تساهل ديني / 6 ويژگي انديشه سياسي آيت الله طالقاني كه مي تواند راهگشاي مسائل سياسي امروز ما باشد
    


 روزنامه ايران، شماره 6872 به تاريخ 19/6/97، صفحه 10 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 23 بار
    



آثار ديگري از "دكتر عليرضا ملايي تواني"

  ١٢ سال بعد از مشروطه
دكتر عليرضا ملايي تواني، اعتماد 14/5/97
مشاهده متن    
  خزينه هاي ضدبيماري / حمام و استحمام در فرهنگ ايرانيان عصر قاجاريه
دكتر عليرضا ملايي تواني ،ميثم غلامپور، دنياي اقتصاد 16/5/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه غذا،دام،كشاورزي (غدك)
متن مطالب شماره 113، مهر 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است