|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد97/6/21: داخل پرانتز
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4227
شنبه 19 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 4182 21/6/97 > صفحه 8 (هنر و ادبيات) > متن
 
      


داخل پرانتز
نگاه بولانيو به يوسا و بورخس


ايگناسيو اچواريا منتقد ادبي و ويراستار، مقالاتي را كه روبرتو بولانيو طي پنج سال آخر عمرش براي ستون روزنامه ها نوشت و همچنين سخنراني ها و صحبت هاي او در محافل عمومي را در قالب كتابي تحت عنوان «داخل پرانتز» جمع آوري كرده است.
    مقاله «سردسته ها، دوباره» را روزنامه اسپانيايي «ال موندو» به تاريخ يازدهم آگوست 1999 منتشر كرد. بولانيو اين مطلب را به مناسبت انتشار رمان كوتاه «سردسته ها» اثر ماريو بارگاس يوسا در كتاب «100 الماس هزاره» نوشت. بخش دوم كه بولانيو در آن به شرح بازديد از مقبره خورخه لوييس بورخس مي پردازد در نشريه شيليايي«Las Ultimos Noticias» منتشر شد.
    
    

    
    سردسته ها، دوباره
    از ميان كتاب هايي كه در دوران جواني خواندم، يادم مي آيد چهار رمان كوتاه از نويسنده هايي خواندم كه اغلب رمان هاي قطور مي نويسند: چهار رماني كه سال ها بعد هنوز همان مواد منفجره شان را حفظ كرده اند و گويي بعد از انفجار در خوانش اول، بار دوم دوباره انفجار صورت مي گيرد و در بار چهارم و به همين صورت پيش مي رود بدون اينكه مواد منفجره آن ته بكشد. اين آثار بي چون وچرا، آثاري تمام وكمال هستند. هر چهار كتاب از شكست مي گويند اما شكست را به چاله اي سياه بدل مي كنند: خواننده اي كه خودش را به مخاطره انداخته به رعشه خواهد افتاد، بدنش يا يخ مي زند يا از عرق خيس مي شود. اين كتاب ها تمام عيار و تندوتيز هستند. بسيار دقيق اند: دستي كه قلم را به دست گرفته و آن را روي كاغذ چرخانده همانند دست جراح مغز و اعصاب عمل كرده است و همچنين اين دست ها تجليلي از حركت هستند: سرعتي كه اين دست ها حركت مي كنند در آن دوران در ادبيات اسپانيايي زبان بي سابقه بود. اين رمان ها «هيچ كس به سرهنگ نامه نمي نويسد» اثر گارسيا ماركز، «تعقيب كننده» خوليو كورتاسار، «دوزخ بدون مرز» خوزه دونوسو و «سردسته ها»ي بارگاس يوسا بود.
    فكر نمي كنم اين موضوع كه هر چهار نويسنده همديگر را مي شناختند و دوست بودند، يك همزماني باشد: همچنين تك تك اين نويسنده ها كنجكاوانه نوشته هاي همديگر را دنبال مي كردند و اين چهار كتاب، اگر اشتباه نكنم در دهه 1960 ميلادي نوشته شده اند (اگرچه شايد «تعقيب كننده» در دهه 1950 نوشته شد) دهه اي شگرف براي اهالي آمريكاي لاتين كه اين صفت همه خوبي ها و بدي هايش را تلويحا ارايه مي كند.
    از اين چهار رمان (اگر نويسنده هاي شان اثر ديگري هم ننوشته بودند كه البته موضوع بحث من اين نيست) آدم مي تواند ادبيات بسازد. يكي از اين چهار كتاب، «سردسته ها» كه احتمالا تندوتيزترين آنهاست، سرعتي سرسام آور دارد و كتابي است كه صداها- منظورم كثرت فرم گفتار است- در آن زنده تر است. همچنين دست كم از نقطه نظري قراردادي، پيچيده ترين آنهاست. نسخه اول كتاب در سال 1965 نوشته شده، يعني زماني كه بارگاس يوسا 29 سال داشت و جوان ترين نويسنده نسل اوج به شمار مي رفت: تاريخ نگارش نسخه اصلي به سال 1966 بازمي گردد كه در اصل از سوي انتشارات «لومن» منتشر شد و عكس هاي ساوير ميسراكز در آن چاپ شد. ظاهرا، «سردسته ها»را از اين ساده تر نمي توان توصيف كرد. با صداهاي گوناگون و از زواياي گوناگون (آدم وسوسه مي شود بگويد پيچش، يا رزمايشي كه نويسنده به اجرا درمي آورد و اغلب نمايش هاي عملي و استادانه اي از عناصري است كه مي توان با زبان اسپانيايي انجام داد)، داستان زندگي پي.پي.كوئلار، پسري از طبقه مرفه شهر ليما، را روايت مي كند: داستان، در حقيقت، از زبان دوستان كودكي اش، پسراني مثل پي. پي. كوئلار كه ساكنان يا شهروندان محله ميرافلورزِ شهر ليما هستند، نقل مي شود: اين محله مهر و امضاي خود را روي اربابان آينده پرو حك كرده است. اما پي. پي. كوئلار دچار سانحه اي مي شود كه باقي زندگي او را دستخوش تغيير مي كند و از او انسان متفاوتي مي سازد: رمان به كشف همين تفاوت مي پردازد، تلاشي جمعي براي شرح فاصله گيري تدريجي پيچولا كوئلار از همسالانش تا اينكه اين فاصله، گويي به اندازه سال هاي نوري است: داستاني هولناك كه با رئاليسم اجتماعي آميخته شده. فاصله ميان آنها، برحسب اتفاق، دچار نوسان است، گاهي قطع مي شود و گاهي رشد مي كند، چرا كه كوئلار رفته رفته با همسالانش غريبه مي شود اما اين موضوع به اين معني نيست كه او از بودن در اين گروه دوستي دست مي كشد و ازطرفي تلاش هايش براي نزديك شدن به آنها دردناك است و بيشتر تصوير كلي را نشان مي دهد تا فاصله گيري افراطي اش را. هبوط او به جهنم كه با ناله و زاري و نجوا روايت مي شود، به يك معنا هبوط هاي خود راويان را به جهنم ديگري پيشگويي مي كند. در حقيقت آنچه راويان را مي ترساند اين است كه پي. پي. كوئلار يكي از آنهاست و از تلاش براي بودن در جمع آنها هرگز دست نمي كشد و تنها سرنوشت اوست كه از او شخصيتي متفاوت مي سازد. با تفاوت اوست كه راويان مي توانند خودشان را با نقاب هاي حقيقي ببينند، جهنمي [را ببينند‍] كه ممكن بود به آن تنزل پيدا كنند و نكرده اند.
    اتفاقاتي كه خلاف قاعده و عرف روي مي دهند، تاب آور نيستند اگرچه پس از نابودي كوئلار صداهاي داستان گو خودشان را در مواجهه با يكنواختي بزرگسالي، تباهي بي سروصداي جسم هاي شان، پذيرش نوميدانه و كامل ميان مايگي طبقه متوسط كه كوئلار خود را با توسل به وحشت بيرون كشيده، مي بينند: بهايي كه بي ترديد گزاف است و با اين وجود تنها بهاي به دست آوردن اين موقعيت است و بارگاس يوساي جوان در آن زمان اين موضوع را مطرح كرد.
    پيش از اين به سرعت پيشروي «سردسته ها» و سه خواهر ديگر آن اشاره كردم. به مردانگي آنها اشاره اي نكردم: مردانگي اي كه براساس گفتار محاوره، صداهايي كه داستان را قطع مي كنند و ازطريق سرعت متن در يكديگر تنيده شده اند، شكل گرفته است. سرعت و مردانگي دو عنصري هستند كه مداوم در «سردسته ها» حضور دارند و به نوعي به كارگيري درخشان سرعت و مردانگي براي بارگاس يوسا به مثابه دفتر مشقي شد كه بتواند رماني را كه پس از اين داستان آن را به رشته تحرير درمي آورد، بنويسد: اين رمان به يكي از شاهكارها و يكي از بهترين رمان هاي ادبيات اسپانيايي زبان قرن بيستم تبديل شد: «گفت وگو در كاتدرال» كه ساختار جسورانه و ابداعانه آن شباهتي آشكار با «سردسته ها» دارد.
    نخستين داستان هاي بارگاس يوسا كه در قالب يك كتاب منتشر شد، كتاب «سردسته ها» بود. درميان داستان هايي كه در اين كتاب گنجانده شد، داستاني وجود دارد كه نخستين حضور سرهنگ ليتوما را – كسي كه مثل آفتاب پرست مدام در داستان هاي بارگاس يوسا ظاهر مي شود- رقم مي زند: باقي داستان هاي كتاب درباره بلاتكليفي سرنخ هاي باقيمانده از يك خيانت، شوخي هاي رنج آور يك پيرمرد، دوئل و حاكم مستبد يك شهر است. همه داستان ها فضايي سرد دارند و با نگاهي بي طرفانه حكايت مي شوند. تمامي آنها نگاهي به تكبري مذبوحانه دارند.
    
    

    
    بورخس و كلاغ ها
    در ژنو به سر مي برم و سراغ نشاني گورستاني را مي گيرم كه بورخس در آن دفن شده است. صبح پاييزي سردي است و اگرچه خورشيد از شرق نيم نگاهي به زمين مي كند و پرتوي نورش اهالي ژنو را دلخوش مي كند: آنها مردمي سرسخت با پيشينه دموكراتيك هستند. پلين پالي، گورستاني كه بورخس در آن به خاك سپرده شده، يك گورستان تمام عيار است: از آن دست مكان هايي كه آدم هر روز عصر براي كتاب خواندن به آنجا مي رود و روي قبر وزيري مي نشيند. بيشتر شبيه پارك است تا گورستان، پاركي كه به شدت تروتميز است و از نقطه به نقطه اش مراقبت مي كنند. وقتي از نگهبان، آدرس قبر بورخس را پرسيدم، به زمين چشم دوخت، سري تكان داد و بدون اينكه يك كلمه اضافي بگويد، نشاني اش را بهم گفت. اصلا گم شدن در آن گورستان معنايي نداشت. از گفته هاي او مشخص بود كه بازديدكننده ها مدام به ديدن قبر او مي روند. اما امروز صبح گورستان به معناي واقعي كلمه خلوت است و وقتي سرانجام به قبر بورخس نزديك مي شوم هيچ كس در آن نزديكي نيست.
    به كالدرون فكر مي كنم، به رمانتيك هاي انگليسي و آلماني فكر مي كنم، به غريب بودن زندگي، يا اينكه اصلا به چيزي فكر نمي كنم. به قبر نگاه مي كنم، روي سنگش اسم خورخه لوييس بورخس، تاريخ تولد و تاريخ مرگش و يك مصرع از شعري انگليسي حك شده است. سپس روي نيمكتي روبه روي قبر مي نشينم و كلاغي چند قدم آن طرف تر از من، غار غاري مي كند و چيزي مي گويد. كلاغ! گويي به جاي اينكه در ژنو به سر ببرم در شعري از پو هستم. پس از اين اتفاق است كه ملتفت مي شوم گورستان پر از كلاغ است، كلاغ هاي سياه زغالي كه روي سنگ قبرها يا شاخه هاي درختان كهن مي پرند يا روي چمن هاي چيده شده پلين پالي راه مي روند. احساس مي كنم بايد راه بروم، قبرهاي ديگر را هم ببينم و اگر شانس يارم باشد قبر كالوين را هم ببينم و اين كاري است كه حالا مشغولش هستم و وقتي مي بينم كلاغ ها من را تعقيب مي كنند، كم كم مضطرب مي شوم: آنها هميشه در محدوده گورستان چرخ مي زنند، اگرچه خيال مي كردم گه گاه پر مي زنند و در كناره يا سواحل رود رون مي ايستند و قوها و اردك ها را تماشا مي كنند، البته با يك جور حس تكبر.
    
    
    داخل پرانتز / نگاه بولانيو به يوسا و بورخس
    


 روزنامه اعتماد، شماره 4182 به تاريخ 21/6/97، صفحه 8 (هنر و ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 15 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه شيمي و مهندسي شيمي ايران
متن مطالب شماره 5 (پياپي 87)، بهار 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است