|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم97/6/20: همه ياران ايراني امام حسين (ع)
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5244
سه شنبه 15 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 5199 20/6/97 > صفحه 16 (ايران) > متن
 
 


همه ياران ايراني امام حسين (ع)
مروري بر آيين و رسوم اصيل ايراني ها در عزاداري هاي محرم


محرم فرا رسيد؛ با پرچم هاي سرخ و سياهش، با لباس هاي مشکي و عَلَم و دسته و زنجير و بيرق هايش. محرم رسيد با چشمان سرخ و پرآب سوگوارانش، با دل هاي سوخته و جان هاي گرگرفته عزادارانش، با قصه و روايت هاي هجران و اسيري و غريبي اش، با همه عشق و دلدادگي اش؛ عشق دل هاي خسته و بي قرار و حق طلب به برترين و زيباترين عشق عالم امکان. اينها همه اما جاري مي شود در دسته ها و هيات هاي عزاداري. گاه اما ظاهر مي شود در شکل آيين و رسوم زيبا و پرشور تاريخي، صدها آيين و رسوم عاشورايي در صدها نقطه ايران باستاني اسلامي، هرکدام با پيشينه اي و حکايت و سروشکلي خاص و عجين شده با فرهنگ هر منطقه. امروز، اول محرم الحرام سال 1439 هجري قمري، سوگوار و سياهپوشان چرخي مي زنيم ميان اين آيين و رسوم شگرف در جاي جاي ايران عزيزمان، در همين صفحه و البته به اختصار. در روزهاي بعد هم با ما همراه باشيد.
    
    با جغجغه زني، پرسه زني و نخل گرداني در ابيانه
    ابيانه را حتما مي شناسيد؛ يکي از باستاني ترين و زيباترين روستاهاي ايران در شهرستان نطنز اصفهان با آداب و رسوم کهن ملي و مذهبي. مهم ترين آيين مذهبي و قديمي مردم ابيانه مربوط به دهه اول عاشورا بويژه تاسوعا و عاشوراست؛ رسومي مثل جغجغه زني، نخل گرداني و پرسه زني.
    جغجغه زني، رسمي است به جاي مانده از ايران باستان در ابيانه و اجرايش يعني اين که تاسوعا رسيده و وقت عزاداري است. اول يک نوحه خواني و بعد هم صداي چِک چک به هم خوردن جغجغه هاي چوبي که با صداي طبل و سنج و نوحه مداح درمي آميزد و آغاز سوگواري را اعلام مي کند. جغجغه زني شروع نشده، مردم روستا در مراسم پرسه زني، دسته دسته در کوچه ها به راه مي افتند و در مقابل خانه هايي که طي يک سال گذشته عزيزي را از دست داده اند، فاتحه اي مي خوانند. حالا ديگر جغجغه زني و پرسه زني به پايان رسيده و وقت نخل گرداني است. نخل نمادي از تشييع جنازه امام حسين (ع) است و رسمي به جا مانده از آيين سووشون(سوگ سياوش)در ايران باستان. نخل روي دوش مردم روستا در مسيري بسيار سخت (کوهي با شيب تند) به حرکت درمي آيد، صبح روز عاشورا و از محله بالا به طرف محله ميان ده. نخل به راه مي افتد و مردم و دسته هاي زنجيرزن هم پشت سرش؛ هم ابيانه اي ها و هم گردشگران که شمارشان به بيش از هزار مي رسد. باشکوه ترين صحنه اين عزاداري اما وقتي است که نخل محله بالا و نخل محله پايين در ميان ده به هم مي رسند و پس از دقايقي وداع گويان جدا شده و هرکدام به مسير خود ادامه مي دهند تا به حسينيه هاي پايين ده و محله پرزله برسند.
    
    طشت گذاري باشکوه اردبيلي ها
    اردبيلي ها تشنگي اهل حرم و بويژه سقاي کربلا (حضرت عباس) را دستمايه يکي از مهم ترين آيين و رسوم عاشورايي شان کرده اند؛ رسم «طشت گذاري» يا «طشت گرداني». طشت اينجا نماد مشک سقاي کربلا، نماد آب، نماد رود و نماد فراتي است که بر حسين(ع) و يارانش بسته شد. اين رسم چند روز پياپي و با شور و حال خاصي در حسينيه اوچدکان، مسجد جامع و مسجد اعظم اردبيل برگزار مي شود. شور و حال عجيبي است، نوحه خوانان مي خوانند، زنجيرزنان زنجير مي زنند، طبل زنان بر طبل مي زنند و در شيپور مي دمند و عَلَم ها روي دوش عزاداران به رقص در مي آيند. در اين ميان مشکي پر آب مي شود و همراه طشت هايي از جنس برنز يا مس که معمولا بر دوش ريش سفيدان هر محله حمل مي شود، به سمت مسجد برده و طواف داده مي شود.
    طشت ها که در جاي مخصوص خود آرام گرفت، ريش سفيدان دعاي مخصوص طشت گذاري مي خوانند و طشت ها پر از آب مي شود. حالا آب اين طشت ها متبرک شده؛ براي آنها که اعتقاد راسخي دارند و تلاش مي کنند قدري از آب را براي تبرک و اجابت حاجت با خود به خانه ببرند.
    آيين طشت گذاري علاوه بر اردبيل در استان هاي ترک زبان ديگري چون آذربايجان هم در روزهاي پاياني ماه ذي الحجه و ابتدايي محرم اجرا مي شود و نشانه اي براي آماده شدن براي مراسم سوگواري امام حسين(ع) است.
    
    چلچلا در شهر تاريخي مجن سمنان
    سمناني ها هم چند رسم عاشورايي جالب دارند؛ علم بندان يکي از اين رسوم است که نماد آن چوب بلندي است با يک پنجه فلزي نصب شده در راس آن. علم براي آويختن نذورات مردم در شهر گردانده و پس از پوشيده شدنش با نذورات مردم، با احترام بلند و جابه جا مي شود. آيين نخل گرداني درحالي که نخل با پارچه هاي سبز و مشکي پوشانده شده و در قسمت جلوي آن تصاوير امامان، شهدا و آينه آويزان است، رسم ديگر سمناني هاست. اما مردم در شهرستان سرخه و روستاي اعلا با مراسمي خاص به نام سنگ زني و با در دست گرفتن دو چوب به اندازه کف دست و کوبيدن آنها اعلام عزاداري و سوگواري مي کنند. آيين معنوي «چِلچِلا» در شهر تاريخي مجن، آييني است که در فهرست آثار معنوي کشور به ثبت رسيده و جلوه اي ديگر از ابراز عشق و ارادت عشاق حسيني سمنان است. اين مراسم به اين دليل چلچلا ناميده مي شود که فضاي تکيه را با تعدادي جاجيم و چادرشب فرش کرده و چهل پايه چراغ شمعدان براي برگزاري مراسم در آن مي چينند.
    
    سيستاني ها نه غذا مي پزند و نه سوزن دوزي مي کنند
    سيستان و بلوچستان خطه صنايع دستي و سوزن دوزي و حصيربافي است. صنايعي که بيشتر به دست زنان جان مي گيرد و راهي است مهم براي کسب معيشت. مردم نجيب اين خطه در جنوب شرقي کشورمان، عزاداربودنشان را با دست کشيدن از ساخت صنايع دستي نشان مي دهند. شيعيان که عمدتا در شمال اين استان زندگي مي کنند با نپختن غذا طي سه روز پيش از آغاز ماه محرم و تلاوت قرآن و ذکر دعا توسط ريش سفيدان بر فراز بام خانه ها به پيشواز محرم مي روند و با روزه داري در روزهاي تاسوعا و عاشورا با کربلاييان همدردي مي کنند. در اين ماه زنان بافت و ساخت صنايع دستي را کنار مي گذارند و لباس نو نمي خرند. علاوه بر شيعيان، اهل سنت هم به توصيه علماي خود در روز عاشورا روزه مي گيرند و ساعات بيشتري را در اين ماه به عبادت اختصاص مي دهند؛ چرا که اعتقاد دارند درهاي توبه در اين ماه باز است.
    
    هزاران قرباني پاي عَلَم مراغه اي ها
    يکي از مهم ترين رسوم عاشورايي مردم آذربايجان شرقي را مي توان در مراغه دومين شهر بزرگ اين استان نظاره کرد. مراغه اي ها «علمي» دارند به ارتفاع 50متر؛ پيچيده در پارچه ها و روسري هاي سبز، سرخ، سياه و سفيد. علم شان را سومين روز از محرم در محله دروازه برپا مي کنند و هنگام برپايي و نصب پارچه ها و پرچم هاي هيات هاي مختلف بر سر و رويش، هزاران راس گوسفند زير پاي علم قرباني مي کنند؛ نذوراتي هديه به سالار شهيدان و بهانه اي براي شفاي مريضان و اجابت حاجت حاجتمندان. «علم بندي»، از آئين هاي کهن شهر مراغه در سوگواري سيد و سالار شهيدان است و اين عَلم تا اربعين به همان صورت برافراشته مي ماند و ۲۸ ماه صفر با سينه زني و نوحه خواني هيات هاي مراغه واچيده مي شود.
    
    بيل زني به نيت نزول برکت در خوسف
    به غير از مراسم علم بندان يا به گويش محلي علم بندو و نيز نخل گرداني که با برخي تفاوت ها نسبت به ديگر استان ها در خراسان جنوبي هم برگزار مي شود، آيين بيل زني که ثبت ملي شده هم در شهر خوسف اين استان، شيوه اي منحصر به فرد از برگزاري مراسم عزاداري در روز عاشوراست. بيل زني داراي سابقه اي طولاني است که البته براي مدتي ممنوع بوده و حالا دوباره، چند سالي است که برگزار مي شود. حاضران در مراسم، بيل به دست، دايره وار و به ديگري چسبيده، بيل هايشان را به طرف آسمان مي گيرند و در هنگام حرکت هر يک از نفرات به هوا پريده و تيغه بيلش را به بيل هاي ديگر مي زند و همه با هم يک صدا مي گويند: «حيدر علي». اهالي اين شهر بر اين باورند که اگر بيل نزنند آن سال براي آنها سال خوبي نخواهد بود و به محصولاتشان آسيب خواهد رسيد.
    
    ساده اما باشکوه در حسينيه زنجان
    زنجان است و يک عزاداري پرسوز و گداز و آتشين در حسينيه اعظمش با هزاران قرباني و هزاران هزار دل بي قراري که هرساله از سراسر کشور در ميدان مقابل حسينيه جمع مي شوند و عزاداري مي کنند. شهرت عزاداري زنجاني ها بيشتر به سبب اجتماع عظيم عزاداران در همين حسينيه است که در هشتمين روز از محرم و به ياد حضرت ابوالفضل(ع) گردهم مي آيند. در اين دسته عزادار عظيم نه از علم کشي خبري هست و نه از زنجيرزني و طبل و دهل رايج در دسته هاي عزاداري؛ آنچه هست فقط و فقط زمزمه نوحه هاي سنتي و قديمي و سينه زني و اشک و آه است که از عمق جان هاي سوخته راهي به چشم عزاداران يافته. خلوص اين عزاداري ساده ميليوني باعث شده بسياري از هموطنان نذر و نيت کنند و به قصد اجابت راهي زنجان شوند.
    
    طبق کشي، تشييع شهدا و درخت خونبار؛ هر 3 در قزوين
    قزوين استان کوچکي است؛ تاريخي و پرظرفيت، اما تاحدي ناشناخته. به همان اندازه که ظرفيت هاي ميراثي و تاريخي بسيار دارد، آيين هاي متنوع و متعددي هم درخصوص عزاداري هاي عاشورايي دارد. طبق کشي، تشييع شهداي کربلا و درخت خونبار از جمله اين آيين هاي عاشورايي است. در مراسم طبق کشي، قزويني هاي عزادار طبقي از چوب به ارتفاع حدود يک و نيم متر و قطر يک متر را که بيشتر آن آينه کاري شده تهيه کرده، بر سر مي گذارند و حمل مي کنند. مراسم تشييع شهداي کربلا اما رسمي است زنانه و پرسوز و گداز. زنان قزويني همه ساله در سيزدهم محرم با اجتماع در مسجد علي اکبر و حرکت به سمت امامزاده حسين پيکرهاي شهداي کربلا را به صورتي سمبليک و نمادين تشييع مي کنند. اما درخت خونبار، حکايت چنار کهنسالي در روستاي زرآباد از توابع رودبار الموت است که به اعتقاد اهل محل، هر سال هنگام اذان صبح روز عاشورا، از ساقه هاي آن مايع قرمز رنگي به بيرون تراوش مي کند و به همين بهانه مردم گرداگرد آن جمع شده و در دسته هاي گوناگون عزاداري مي کنند.
    همه ياران ايراني امام حسين (ع) / مروري بر آيين و رسوم اصيل ايراني ها در عزاداري هاي محرم
    


 روزنامه جام جم، شماره 5199 به تاريخ 20/6/97، صفحه 16 (ايران)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 15 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
راهبردهاي توسعه در آموزش پزشكي
متن مطالب شماره 2 (پياپي 10)، پاييز و زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است