|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم97/6/26: جنين هاي نارس سينما
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5438
سه شنبه 1 مرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 5204 26/6/97 > صفحه 11 (سينما) > متن
 
 


جنين هاي نارس سينما
در زمانه محبوبيت فيلم هاي كمدي، «كاتيوشا» را زير ذره بين نقد گذاشته ايم

نويسنده: ليلا مودت

فيلم «کاتيوشا» آخرين ساخته علي عطشاني در ژانر کمدي، با ساير آثار متوسط ثبت شده در کارنامه اش، تفاوت اساسي دارد. کاتيوشا فيلم قابل اعتنايي است، اما اثر کاملي نيست. ايده بسيار جذابي دارد اما همين ايده در متن اثر تلف شده است. «کاتيوشا»کمدي بحث برانگيزي است، تقابل اجتماعي منحصر به فردي در متن اثر گنجانيده شده و البته به سياق فرموليزه شده سينماي کمدي ناقص الخلقه چند سال اخير، به تکامل نمي رسد. سينماي کمدي ايران در اغلب موارد تا محدوده «تکوين» پيش مي رود اما اغلب ايده هاي درخور و منحصر به فرد به «تکامل» نمي رسد.
    در مواجه با سينماي کمدي ايران حداقل طي 60 سال اخير مساله عدم تکامل همچنان مطرح است، با وجود اين که هجو، هزل و کمدي فردي در فرهنگ عامه ما ريشه تاريخي دارد، چرا در شش دهه اخير سينماي ما به يک بلوغ قابل تامل در حوزه سينماي کمدي نرسيده است؟ با اين که ظرفيت و پتانسيل سينماي کمدي از حيث اجرا کنندگان و کمدين ها بسيار بالاست و چهره هاي توانايي مثل اکبر عبدي، رضا عطاران، جواد عزتي، مهران مديري، امين حيايي و هنرمندان بسياري در اين عرصه فعاليت دارند.
    
    قاسم خاني ها هم متوقف شده اند
    اما اجراکنندگان مولف نيستند و ما همچنان کمدي نويس ممتاز در حوزه ادبيات نداريم، همچنان که در سينماي ايران با اين همه يال و کوپال، کمدي نويسي نداريم که موفقيت آثارش در خط سير مشخصي امتداد داشته باشد. حتي برادران قاسم خاني را نمي توانيم تاليف کننده کمدي هاي موفق بدانيم، چون فعاليت هاي آنان در نقطه مشخصي توقف داشته است.
    به همين دليل توفيق ها در ژانر کمدي، به چند سريال و فيلم انگشت شمار محدود مي شود و عرصه اي را که مي تواند فرصت طلبانه و مخاطب زا باشد، عملا در سيما و سينما باخته ايم. اگر نشاط در جامعه کمرنگ است، يکي از دلايل محرز آن اين است که فيلم و سريال کمدي(واقعي) کمتري در مديوم هاي ما عرضه مي شود و کمدي هاي قلابي عملا جاي کمدي اصيل را گرفته اند.
    
    چرا براي کاتيوشا متاسف هستيم؟
    فيلم کاتيوشا ادامه چرخه معيوب خلق کمدي غيرعلمي در سينماي ايران است. چرا براي کاتيوشا متاسف هستيم؟ دليل اين تاسف اين است که کاتيوشا مي توانست يکي از فيلم هاي ماندگار سينماي کمدي شود. مسير ارتباطي فيلم براي کنار هم قرار دادن دو زوج متجانس يعني يک آقازاده معتاد و رزمنده سابق و فعال سياسي -اجتماعي امروز، يک سوژه کامل و بکر است. اما اين سوژه بکر با يک فيلمنامه کليشه اي و نه چندان خلاقانه، منهدم مي شود. اگر از کليشه هاي رايج نقد عبور کنيم؛ به رغم پتانسيل داستاني منحصر به فرد کاتيوشا و بهره بري از شناخته شده ترين کهن الگوهاي داستاني کمدي، در استفاده از دو شخصيت متضاد که وجوه اجتماعي مخالف و معارضي با يکديگر دارند بايد به فيلمي در تراز «ليلي با من است» منجر مي شد، اما نشد؟ کاتيوشا مي توانست بهترين کمدي اجتماعي دهه 80 باشد و با توجه به التهابات سياسي - اجتماعي حول مساله آقازاده ها و ژن هاي خوب، توفيق فراواني در گيشه به دست آورد، اما به علت عدم تمرکز روي فيلمنامه، با وجود چندبار بازنويسي، فيلم به اثر ممتازي تبديل نمي شود.
    
    حرام شدن يک تعارض
    کاملا مشخص است که مولفان شيفته همان موقعيت تعارض دو شخصيت هستند. از برخورد اين دو شخصيت يک موقعيت جذاب خلق مي شودو اين موقعيت به صورت مستمر حفظ نمي شود. چرا؟ مگر نبايد فيلمنامه عطف هاي مختلفي داشته باشد؟ چرا تقابل خاص مراقبت «خليل کاتيوشا» از دسترسي عرشيا به مواد مخدر تا پايان فيلم حفظ مي شود؛ ضمن اين که از تعارضات اجتماعي، مي توانست خرده روايت هاي متعددي در فيلم شکل بگيرد.
    اما همان تعارض و تقابل گروه سازنده را شيفته کرده و يک خط ساده روايي، امتداد پيدا مي کند. يعني اين برخورد بايد رشد سينوسي در بردار درام داشته باشد، اما يک موقعيت خطي را مي پيمايد. حتي با وجود اين که دو شخصيت نامتجانس با يکديگر برخورد مي کنند، تعارضات کاراکترها که بهترين دستمايه اجراي کمدي است، را کارگردان و نويسندگان به شکل سردستي از آن عبور مي کند. کاملا مشخص است که مولفان شيفته همان يک موقعيت خاص شده اند.
    «خصلت هاي فرهنگي» مولفه خوبي در ارائه کمدي هاي نامتجانس است. عملا برخورد خصلت هاي فرهنگي عرشيا و خليل کاتيوشا کمدي خلق نمي کند و کارگردان روي بازي دزد و پليسي براي مواد مصرف نکردن عرشيا تاکيد دارد و از اين محدوده فراتر نمي رود. در صورتي که خليل به فرهنگ ديگري تعلق دارد و عرشيا به فرهنگ ديگري. خليل کاتيوشا در ايامي که پدر عرشيا با همسرش به خارج از کشور رفته اند و او را به کاتيوشا سپرده اند، بايد مراقبش باشد که مواد مخدر مصرف نکند. نخستين چالش اين برخورد بايد تعارضات فرهنگي اين دو را با عيان کردن خصلت هاي فرهنگي آنان دستمايه يک کمدي اصيل قرار دهد. اما مولفان از کنار اين گزاره بسيار مهم و دراماتيک عبور مي کنند.
    «شوخ طبعي هاي فردي»، «مناسبات ميان فردي»، «کنش شوخ طبعانه»، «رفتار زباني»، تعارضات فرهنگي، خصلت فرهنگي، در کمدي کاتيوشا رويکرد کارکردگرايانه اي ندارد. چون اساسا ميزان آگاهي و دانش مولفان در اندازه عبارت هايي که نام برده ايم و يک کمدي را مي سازد، نيست.
    
    اشتباهات فاحش يک فيلمنامه
    فيلمنامه اشتباهات فاحشي دارد اما در انتخاب بازيگر کارگردان عملکرد دهشتناک تري دارد انتخاب زوج هاي مخالف در سينما کار بسيار دشواري است و اغلب کارگردانان سراغ الگوي استفاده شده مي روند. شايد احمد مهران فر بازيگر خوبي در مجموعه پايتخت باشد اما فقط در پايتخت موفق است و در نقش هاي اصلي هر مجموعه اگر در راس قرار بگيرد مي تواند به تنهايي آن محصول نمايشي را نابود کند. احمد مهران فر در توليد شخصيت راهبر فيلمنامه بسيار ناتوان است و فقط تيپ سازي را به خوبي بلد است. متاسفانه مهران فر در کاتيوشا تيپ هم نساخته و فقط يک شخصيت ناقص الخلقه را ارائه مي دهد.
    هادي حجازي فر در قالب کمال ماجراي نيمروز گرفتار شده و اساسا او نيز مثل احمد مهران فر، بازيگر مکمل خوبي است که نمي تواند روي فيلم سوار شود و بار فيلم را به دوش بکشد. نقش حجازي فر را حميد فرخ نژاد در شکل کاملتري مي توانست ارائه دهد. حجازي فر نمي تواند «مواجهه هاي طنازانه» را به درستي پياده کند و همچنان در کالبد کمال «ماجراي نيمروز» گرفتار است. کاتيوشا کمدي هست اما کمدي نيست، چون به هيچ عنوان عميق نيست، به مساله اش عميق نگاه نمي کند، به همين علت صورت مساله اش عمومي نمي شود و از منظر مخاطب دراماتيزه نشده (ناقص الخلقه) به نظر مي رسد. در واقع آنچه ميان عرشيا و خليل کاتيوشا مي گذرد به تعارض سليقه اي و گاه ايدئولوژيک هر دو کاراکتر اصلي فيلم منجر نمي شود وآنچه به عنوان مساله اصلي فيلم ناديده گرفته مي شود، تعارض طبقاتي است که اساسا کمدي زاست. صورت کلي درام کاتيوشا يعني آگاهي انتقادي منهاي درام، انتقادي کلان بدون طرح جزئيات، تفسيري از طبقات منهاي نمايشي جامع و به دليل همين عدم شناخت ها بافت اجتماعي فيلم لغزان است و به کمدي نمي انجامد.
    جنين هاي نارس سينما / در زمانه محبوبيت فيلم هاي کمدي، «کاتيوشا» را زير ذره بين نقد گذاشته ايم
    


 روزنامه جام جم، شماره 5204 به تاريخ 26/6/97، صفحه 11 (سينما)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 38 بار



آثار ديگري از "ليلا مودت"

  لطفا بازنشسته شويد! / نگاهي به فيلم اخير بهمن فرمان آرا؛ «دلم مي خواد»
ليلا مودت، جام جم 10/5/97
مشاهده متن    
  به وقت «ابراهيم»
ليلا مودت، جام جم 28/12/96
مشاهده متن    
  خالق حرفه اي، مثل مبتدي ها فيلم مي سازد / نگاهي به فيلم والريان، شهر هزار سياره
ليلا مودت، جام جم 22/12/96
مشاهده متن    
  كاملا مقواست، مقواي مدرن! / نگاهي به فيلم كمدي انساني
ليلا مودت، جام جم 17/12/96
مشاهده متن    
  آيا مردم روسيه نياز به جراحي دارند؟ / نگاهي به فيلم بي عشق
ليلا مودت، جام جم 16/12/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه مهندسي تونل و فضاهاي زيرزميني
متن مطالب شماره 1 (پياپي 801)، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است