|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم97/6/26: از خراسان جنوبي تا يونسكو
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5437
دو شنبه 31 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 5204 26/6/97 > صفحه 13 (زندگي) > متن
 
 


از خراسان جنوبي تا يونسكو
يك بانوي كارآفرين توانسته است با احياي يك هنر بومي اشتغالزايي كند

نويسنده: ليلا شوقي

«هنر نزد ايرانيان است و بس» يک شعار نيست. حقيقتي است که خودش را در هر شهر و هر روستايي با صنايع دستي متنوع نشان مي دهد. صنايع دستي اي که هم مي تواند نماينده منطقه خاصي باشد و هم اين که در اين شرايط اقتصادي، اگر با ديد اقتصادي به آن نگاه شود، به منبع درآمدي براي آن منطقه تبديل شود. درست کاري که مريم همت پور کارآفرين خراساني انجام داده است. او هنر بَرک بافي را که خاص استان خراسان است، با تلاشش احيا کرده است؛ هنري که به فراموشي سپرده شده بود، حالا به منبع درآمدي براي زنان روستايي تبديل شده است.
    همت پور 52 ساله و مدرک فوق ديپلم گياهان دارويي دارد. او از 28 سالگي کارآفريني را از شهر مود شهرستان سربيشه بيرجند خراسان جنوبي شروع کرده است. همت پور قبل از اين که يک کارآفرين باشد، سال70، رابط فرهنگي کميته امداد در استان خراسان بوده و در نقش مروج جهادسازندگي و مددکار اداره کشاورزي فعاليت مي کرده است. اتفاقا ايده و فکر کارآفريني هم از آن زمان شروع مي شود. زماني که او به عنوان داوطلب به خانه روستاييان مي رفته و در نقش مربي احکام به آنها آموزش مي داده است. او در گفت وگو با جام جم مي گويد: «آموزش احکام بهانه بود تا چهره به چهره با آنها هم صحبت شويم و مشکلات آنها را بدانيم. در بسياري از موارد، زنان خانه دار هنرهايشان را به من نشان مي دادند و مي گفتند که اگر شرايطي پيش مي آمد تا ما بر طبق توانمندي مان کار کنيم، ديگر از زير نظر کميته امداد بيرون مي آمديم.» همين باعث مي شود تا او به فکر کمک به خانواده ها بيفتد: «همه خانم هاي روستايي، هنرهاي خاص خودشان را دارند، يک نفر گلدوزي بلد است، يک نفر پارچه بافي و ديگري هم برک دوزي مي داند. همه خانم ها افسوس مي خوردند که همه اينها در حال فراموشي است.» دغدغه فکري کارآفرين خراساني بعد از شنيدن درددل خانم ها پيدا کردن راهي براي توانمندسازي و کارآفريني مي شود. تا اين که سال 73 طرح تعاوني روستايي زنان به تصويب رسيد. او از همان ابتدا براي عملي کردن دغدغه زنان توانمند روستايي براي راه اندازي تعاوني فعاليت مي کند: «از همان ابتدا دست به کار شدم ولي راه اندازي تعاوني سخت بود. کسي ما را نمي شناخت و به ما هم اعتماد نمي کرد. آن زمان مسوولان به من مي گفتند که بگذار در استان هاي ديگر طرح اجرايي شود، بعد تو کاري بکن. من البته با پشتکارم در بهمن 73، اولين مجمع عمومي تعاوني را با 51 نفر از خانم هاي روستا برگزار کردم. خانم ها با يک مبلغ ناچيزي در حد هزار تومان سهام خريدند و درنهايت با سرمايه صد هزار تومان در سوم خرداد 74 تعاوني را به ثبت رسانديم.» اولين کاري که همت پور در تعاوني اش انجام داد، احداث فروشگاهي براي فروش هنرهاي دستي زنان روستايي بود. فروشگاهي که ابتدا يک انباري بود و با کمک خود اعضاي هيات مديره تبديل به فروشگاه عرضه هنرهاي دستي زنان روستايي شد. دايره کارهاي همت پور در تعاوني زياد است. شيريني پزي و بهره برداري از گياهان دارويي از کارهايي است که او در تعاوني اش انجام مي دهد. حالا 100نفر از زنان خانه دار زير نظر او تنها در حوله بافي فعاليت مي کنند. همت پور در اين 22 سال فعاليت، در سطح کشوري، چند بار هم به عنوان کارآفرين برتر شناخته شده است: «سال 88، در سطح کشور کارآفرين برتر ملي شديم. سال هاي 74، 79، 80 و 84 از عملکرد مثبت ما قدرداني شد. سال 92 به عنوان طلايه دار ايثار در سطح ملي معرفي شديم.»
    
    مادرم خوشحال بود
    در کتاب هاي تاريخي و قديمي، از برک بسيار ياد شده و جهانگردان درباره «پارچه نرم، چسبان و ضخيم که در خراسان از پشم شتر يا کرک بز با دست مي بافند و از لطافت و استحکام خاصي برخوردار است» نقل کرده اند. دکتر ياکوب ادوارد پولاک جهانگرد اتريشي و نويسنده کتاب «ايران و ايرانيان» در بخشي از کتابش پارچه برک را پارچه فاستوني ايراني معرفي کرده است: «برک پارچه اي نرم و چسبان است که از کرک لطيف شتر بافته مي شود و در ايران جاي فاستوني را گرفته است.» ناظم الاطباء درباره برک مي نويسد: «برک پارچه اي از کرک گوسفند، بسيار نفيس و اعلا است که از آن جبه و سرداري دوزند و برک بخرز و کرمان بر ساير اقسام آن ترجيح دارد.» پارچه و هنري که البته در دنياي رو به مدرن رفته ايراني ديگر توجهي به آن نمي شد. هر چند که ته ذهن همت پور هميشه متوجه برک بوده است. گلدوزي، شيريني پزي و تمام هنرهاي ديگري که همت پور با آنها کارآفريني کرده است، يک طرف، هنر بَرک بافي براي او ارزش ويژه اي داشته است. تصويري که کارآفرين خراساني از برک دارد، جالب است: «مادرم برک باف بود و در کنار پدرم که کشاورزي مي کرد، او هم برک مي بافت.» همت پور به ياد دارد که در روزهاي سرد زمستاني زماني که براي حاضر شدن در کلاس درس از روستاي خودش به روستاي ديگر مي رفته، خود را با برک مي پوشانده است: «شال گردني را که مادر برايم بافته بود را دور سرم مي پيچاندم و تنها نقطه اي که گرم بود پيشاني و سرم بود. اگر هم برف مي آمد، چادرم را که از جنس برک بود روي سرم مي انداختم. بيرون پارچه خيس بود، اما باران به درون راه پيدا نمي کرد.» او تاکيد مي کند: «پارچه برک بجز اين که گرم و مناسب زمستان است، براي التيام دردهاي عضلاني و آرتروز هم مناسب است. آن زمان اهالي روستا براي درمان دردها از اين پارچه استفاده مي کردند.» همه اينها در ذهن همت پور مي ماند تا زماني که او تصميم مي گيرد شغل مادرش را احيا کند: «دوست داشتم برک بافي را که 50، 60 سالي بود، از ياد زنان خراساني رفته بود، احيا کنم.» و زماني که کارگاه برک بافي را راه مي اندازد، مادرش که ديگر زنده نبود، به خوابش مي آيد و از او تشکر مي کند: «خوشحال و از کارم راضي بود. تمام مدت به من مي خنديد.»
    
    جوان ها برک بافي دوست ندارند
    احياي هنر برک بافي با برنامه ريزي ويژه بانوي کارآفرين انجام شد. او اول از همه ريسندگي، حوله بافي و پارچه بافي را در پيش مي گيرد و در اين راه هم زنان زيادي را تربيت مي کند: «پارچه بافي و حوله بافي را از 20 سال پيش شروع کردم. دوست داشتم اول از همه، خانم ها پارچه و حوله بافي را که راحت تر است ياد بگيرند.» از سال 93، بافت برک را احيا مي کند: «بعد از اين که ديدم بچه ها در پارچه بافي تبحر دارند، بافت برک را شروع کرديم. برک بافي خيلي سخت است. جوانان اغلب دوست ندارند برک ببافند، چون اين کار کثيف کاري زيادي دارد. هرچه باشد، بافنده با کرک بز سروکار دارد و موي بز به خاطر الکتريسيته تمام خانه را مي پوشاند.» همه مراحل برک بافي با دست انجام مي شود. کرک بهاره (کرک بز که در فصل بهار چيده مي شود) بايد جمع شود. کرک و مو از هم جدا مي شود. موها بايد با تخته شانه، شانه زني شوند. بعد از کار شانه زني موهاي شانه زده کمانه زني مي شوند، يعني کرک هاي تميز شده همرنگ مي شوند تا بعد از آن کمانه زن آماده ريسندگي شود. زنان دوبلين هاي نخ ريسي را آماده نخ ريسي مي کنند و بعد دستگاه چله کشي براي ريسندگي نخ ها آماده مي شود. سختي هاي کار برک بافي باعث شده تا کمتر کسي هم تمايل به حضور در اين شغل داشته باشد. همت پور با اشاره به اين سختي ها مي گويد: «ما در اين مدت خيلي تلاش کرديم و تازه توانستيم 15 نفر را آموزش دهيم. کساني که بتوانند همه کارهاي برک را بدانند و انجام مي دهند. 15 تا 16 نفر هم کار ريسندگي را که تقريبا راحت تر و تميزتر است، انجام مي دهند.» او در بخشي از مصاحبه اش با اشاره به ظرافت و ارزش پارچه خراساني عنوان مي کند: «هر متر برک در حال حاضر در بازار 150 تا 200 هزار تومان ارزش دارد. برک در گذشته، به شدت موردتوجه بوده است. پادشاهان هخامنشي با اين پارچه کت درست مي کردند. آيت ا... مرعشي نجفي از روحانيوني بودند که از اين پارچه عبا درست مي کردند.» اتفاقا برک در بين مشتريان خيلي هم طرفدار دارد. همت پور دليلش را اوج ظرافت اين پارچه مي داند: «برک يکي از انواع صنايع دستي است که خيلي مشتري دارد، ولي بافنده ندارد. ما سفارش قبول مي کنيم، اما بايد با بافنده هماهنگ کنيم و سفارش بدهيم چون تعداد بافنده ها کم هستند.»
    
    در راه ثبت جهاني
    مشکلات ارزي و افزايش قيمت دلار به کارگاه ريسندگي هم رسيده است. بسياري از مواد اوليه براي زنان بافنده گران تمام مي شود. هرچند که اين تنها مشکل آنها نيست. همت پور درباره مشکلاتي که در برک بافي با آنها روبه رو هستند، مي گويد: «ما در فرآوري هايمان لنگ مي زنيم. نسل جوانمان از برک بافي استقبال نمي کند. اينها را با مسوولان صنايع دستي استان، خراسان جنوبي مطرح کرده ايم.» مسوولان صنايع دستي استان به او قول هاي مساعد داده اند: «آنها در مراحل برنامه ريزي هستند و قرار است در دي ماه از طرف يونسکو ديداري داشته باشيم تا در زمينه فرآوري کرک از مو، در زمينه فروش و حتي در زمينه طرح هاي بافت ايده هاي خوبي به ما بدهند.» کارآفرين خراساني تاکيد مي کند: «ما در کشور تنها کارگاهي هستيم که به احياي برک مشغول است. در استان ما دو شهرستان بشرويه و مود برک بافي مي کنند. مشکل اينجاست که خيلي از شهرها با پشم شتر برک بافي مي کنند. در صورتي که برک واقعي با پشم بز است. کرک شتر کمي خشن است. کرک بز ولي خيلي لطيف است و در صورتي که فرآوري درستي روي آن انجام شود، پارچه خيلي نرمي به دست مي آيد.» همت پور معتقد است: «ما خودمان هم در کارگاه هايمان به آن کيفيتي که مي خواهيم نرسيده ايم. ظرافت در اين کار حرف اول را مي زند. در ظرافت هم جدا کردن مو از کرک بيشترين تاثير را دارد.»
    همت پور عزمش را جزم کرده تا تاروپودهاي فراموش شده شهرش را احيا کند و دوباره رخت و لباس مهرباني را بر تن مردان و بچه هاي کشورش کند.
    از خراسان جنوبي تا يونسکو / يک بانوي کارآفرين توانسته است با احياي يک هنر بومي اشتغالزايي کند
    


 روزنامه جام جم، شماره 5204 به تاريخ 26/6/97، صفحه 13 (زندگي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 50 بار



آثار ديگري از "ليلا شوقي"

  شيفت ايثار / كارگران سراسر كشور امروز براي كار داوطلبانه سنگ تمام مي گذارند
ليلا شوقي، جام جم 20/6/97
مشاهده متن    
  دور ايران، با كاروان ايراني / گزارش جام جم از زوج جواني كه با كارواني كه خودشان ساخته اند به سفر مي روند
ليلا شوقي، جام جم 18/6/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
Chronic Diseases Journal
شماره 2 (پياپي 702)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است