|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/7/14: وضعيت اقتصاد غيرنفتي در دوره رضاشاه
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4656
سه شنبه 25 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4440 14/7/97 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


وضعيت اقتصاد غيرنفتي در دوره رضاشاه



در بخش هاي اقتصاد داخلي يعني غيرنفتي نشانه هاي بهبود و تحرك ديده مي شد كه با درآمدهاي نفت بي ارتباط نبود. اطلاعات موثقي براي كل توليد كشاورزي و توزيع آن برحسب محصول يا منطقه در دست نيست و اطلاعات ناموثق موجود نيز ناچيز است. با اين همه شواهد كيفي حاكي از آن است كه عملكرد اين بخش از سال هاي پيشين بهتر شده بود.

شواهد كمي غيرمستقيمي نيز در دست است: توليد كشاورزي همچنان تقسيم مي شد به دو بخش توليد محصولات تجاري (پنبه، ترياك، تنباكو و خشكبار) عمدتا براي صادرات و محصولات غذايي (گندم، جو، برنج، ميوه و جز اينها) كه براي مصرف داخلي توليد مي شد. به علاوه قسمت اعظم صادرات غيرنفتي ايران را محصولات كشاورزي تشكيل مي داد. بنابراين و با توجه به اين واقعيت كه در طول اين دوره كشور از لحاظ مواد غذايي عموما خودكفا و صادرات غيرنفتي آن از لحاظ حجم و ارزش رو به بهبود گذارده بود، مي توان به اين نتيجه رسيد كه توليدات كشاورزي بايد تا حدودي افزايش يافته باشد. در واقع اقلام اصلي و واردات كشاورزي ايران قند و چاي بود. بدين سان احياي كشاورزي و درآمد فزاينده نفت تراز بازرگاني را بهبود بخشيد و كسري مزمن آن را به مازاد بدل كرد.

صنعت و معادن غيرنفتي نيز تا اندازه اي توسعه يافت. گسترش صنايع عمدتا در بخش خصوصي واقع شد و به اين دليل در جهت برآوردن تقاضاي مصرف كنندگان داخلي صورت مي گرفت. اين صنايع عبارت بودند از واحدها و كارگاه هاي سنتي كوچك كه كارگران غيرماهر و صنعتگران را در توليد كالاهايي مانند صابون، شيشه و منسوجات به كار مي گرفتند. با به كارگيري روش هاي جديد توليد به وسيله سرمايه گذاران خارجي و گاه به وسيله دولت برپا و غالبا با ناكامي روبه رو شده بود. مسلما بخش عمده صادرات صنعتي ايران كماكان به فرش اختصاص داشت. فرشبافي هنوز صنعتي خانگي و روستايي بود، اما شواهد كيفي اي در دست است كه نشان مي دهد بعضي از ديگر صنايع روستايي و نيمه روستايي مانند صابون سازي و برخي از انواع پارچه بافي و جوراب بافي درحال حركت به سوي شهرها بودند. اين سرآغاز پايه گذاري نهاد (هرچند نه هنوز تكنولوژي) توليد كارخانه اي جديد در صنعت بود: يعني توليد به وسيله نيروي كاري كه در مقابل دستمزد و طبق قرارداد استخدام مي شود. برخلاف صنايع، گسترش معادن عمدتا نمك و زغال سنگ تقريبا به تمامي ناشي از سرمايه گذاري دولتي بود. اما شايد در مقايسه با ساير بخش ها، بهترين عرصه سرمايه گذاري دولتي در گسترش آموزش جديد (در مقابل مكتب خانه هاي سنتي) بود كه در رشد تعداد دبيرستان ها تبلور مي يافت و عمدتا در پايتخت متمركز بود.

اين بهبودهاي نسبتا جزئي اقتصادي (كه بيشترشان هم موردتوجه چنداني قرار نمي گرفت) انتظارات و به ويژه آمال قلبي و اشتياق وسواس آميز روشنفكران ايران و به خصوص جناح غالب در ميان آنها يعني ناسيوناليست هاي افراطي را براي ترقي اجتماعي و اقتصادي برآورده نمي كرد. آنها در پي چيزهاي ديگري بودند، از قبيل تاسيس بانك ملي، راه آهن، گسترش سريع آموزش جديد ابتدايي و متوسطه، تاسيس دانشگاهي به سبك اروپايي، گسترش توليد كارخانه اي برپايه تكنولوژي جديد، افزايش قابل ملاحظه سهميه برق و تلفن در بودجه دولتي و به كارگيري وسايل نقليه عمومي در شهرها. بسياري از آنها نمي دانستند كه تحقق سريع اين آرزوهاي سطحي (به جاي تلاش در جهت پيشرفت اجتماعي- اقتصادي كه نه بر پايه احساس ملي معكوس جلوه داده شده بلكه در پيوند با واقعيت هاي گذشته و حال كشور قوام يافته باشد) مستلزم چيزي كمتر از وقوع يك «ضدانقلاب» نيست. باري، اين بود «ماموريت» رضاشاه «براي وطنش».

منبع: همايون كاتوزيان، محمدعلي، اقتصاد سياسي ايران، ترجمه محمدرضا نفيسي و كامبيز عزيزي، نشر مركز، 1374.
وضعيت اقتصاد غيرنفتي در دوره رضاشاه


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4440 به تاريخ 14/7/97، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 24 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
Journal of Reproduction & Infertility
شماره 3 (پياپي 80)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است