|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/8/6: عبور به سلامت از بحران
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4657
چهار شنبه 26 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4459 6/8/97 > صفحه 29 (باشگاه اقتصاددانان) > متن
 
 


عبور به سلامت از بحران


نويسنده: دكتر حامد نجفي علمدارلو

 اقتصاد ايران از سال 1391 با تحريم هاي اقتصادي پيچيده اي دست و پنجه نرم مي كند. اين تحريم ها يكي از سخت ترين تحريم هايي است كه مي تواند عليه يك كشور اعمال شود. مهم ترين اثر اين تحريم ها، جهش نرخ ارز در سال هاي 1391 و 1397 بوده است. افزايش نرخ ارز، در كنار آثار مثبت و منفي كه براي اقتصاد دارد، به شدت صادرات محصول را جذاب كرده است؛ اما افزايش صادرات منجر به كاهش عرضه داخلي مي شود و در نهايت قيمت محصولات در داخل كشور را افزايش خواهد داد.

بروز چنين اتفاقي در چند ماه اخير باعث شد صادرات كشاورزي در 6 ماه ابتدايي سال 97 نسبت به دوره مشابه سال قبل به لحاظ ريالي 64 درصد و به لحاظ وزني 28 درصد رشد پيدا كند. از اين رو دولت ناچار شد به منظور كنترل قيمت ها و حمايت از مصرف كننده، در تاريخ 13 تير ماه سال جاري ممنوعيت صادراتي براي 18 قلم كالا را اعمال كند. اين قانون عملا نقشي در ممانعت از رشد صادرات بخش كشاورزي در ماه هاي بعد نداشت، چرا كه صادرات وزني در ماه هاي مرداد و شهريور 97 نسبت به خرداد همين سال به ترتيب به ميزان 30 و 37 درصد افزايش يافته است.

بايد اذعان كرد كه بخش كشاورزي، با وجود تمامي مشكلات ساختاري خود، موفق ترين بخش اقتصاد ايران در تمامي سال هاي تحريم و جنگ اقتصادي بوده است. اين بخش توانسته در همه 6 سال اخير رشد مثبت را ثبت كند. بنگاه هاي كشاورزي كه به سلامت از اين بحران عبور كرده و حتي توانسته اند كالاهاي خود را در بازارهاي به شدت رقابتي خارج از كشور عرضه كنند، «جان سخت»هاي اقتصاد هستند و جزو ارزشمندترين داشته هاي ايران به شمار مي روند، از اين رو حفظ و حمايت از آنها كاملا ضروري است. بنابراين عده اي از كارشناسان معتقدند، بايد مشوق ها و سياست گذاري ها در بخش كشاورزي به گونه اي تنظيم شود تا بتواند منجر به افزايش صادرات و در نتيجه تقويت اين بنگاه ها شود؛ از اين رو دستور ممنوعيت صادرات كشاورزي را مورد نقد قرار داده اند. استدلال اين گروه متكي به آمارهايي است كه در مورد صادرات، توليد و واردات كشاورزي ارائه مي شود. براي نمونه از كل توليدات 120 ميليون تني بخش كشاورزي در سال 1396، تنها به ميزان 4/ 5 درصد آن صادر مي شود، در حالي كه مقدار واردات آن در سال گذشته 5/ 19 ميليون تن بوده است. نسبت سه برابري مقدار واردات به صادرات، نشانگر اين است كه ايران يك واردكننده خالص در مورد محصولات كشاورزي است. بنابراين، بستر لازم براي افزايش صادرات اين بخش فراهم است و كشاورزي ايران ظرفيت هاي زيادي هم براي جايگزيني واردات و هم توسعه صادرات دارد.

 اما از طرف ديگر، محدوديت منابع آبي ايران، پايداري اين بخش را با ترديد مواجه كرده است. ايران در اقليمي خشك و نيمه خشك قرار گرفته و دوره هاي بلندمدت خشكسالي به شدت اقليم كشور را آسيب پذير كرده است. آب هاي زيرزميني هم به لحاظ كمي و  هم به لحاظ كيفي آسيب هاي جدي ديده اند. به علت وجود چنين محدوديت هايي، عده اي از كارشناسان بر اين باورند كه بخش كشاورزي ايران بايد محدود شود و نيازهاي غذايي كشور از طريق واردات تامين شود، چرا كه اين بخش بيش از 70 درصد از منابع آبي كشور را مصرف مي كند. استدلال اين گروه اين است كه براي مثال در سال 1396 به ميزان 890 هزار تن هندوانه از كشور صادر شده است كه 19 درصد از توليد اين محصول را شامل مي شود. با توجه به اينكه توليد هر كيلوگرم هندوانه به 286 ليتر آب نياز دارد (وزارت جهاد كشاورزي، 1397)، از اين رو 225 ميليون مترمكعب آب براي صادرات اين محصول صرف شده است. اين ميزان آب معادل 21 درصد از آب شرب مصرفي سالانه در استان تهران است. در نهايت اين عده معتقد هستند ايران پتانسيل آبي لازم را براي افزايش صادرات بخش كشاورزي و توسعه آن ندارد، از اين رو سياست هاي تحديد آن بايد به اجرا گذاشته شود. طرح نكاشت و عدم حمايت از كشت برنج در استان هاي غيرشمالي از مهم ترين سياست هايي است كه در ساليان اخير پيشنهاد شده اند.

همان طور كه مشخص است، سياست گذاري در بحث توسعه كشاورزي در ايران با تناقض روبه رو مي شود. چرا كه اصول توسعه اقتصادي بر گسترش ظرفيت صادراتي تاكيد دارد، اما از طرف ديگر، محدوديت منابع آبي، بلندپروازي ها در توسعه بخش كشاورزي ايران را محدود مي كند. حال سوال اين است كه چه بايد كرد؟ بهترين راه حل به دست آوردن تركيب بهينه اي از فعاليت هاي كشاورزي است، به نحوي كه با كمترين مصرف آب، به بالاترين توسعه كشاورزي ممكن رسيد. در اين روش، ضمن حفظ و تقويت كسب و كارهاي كشاورزي، موجودي منابع آب نيز براي نسل هاي آينده حفظ مي شود. از اين رو اجراي اين بهينه يابي، ضمن تامين امنيت غذايي پايدار، امنيت آبي را نيز به همراه خواهد داشت. براي رسيدن به اين هدف، تقويت اقتصاد كشاورز در سراسر زنجيره تامين محصولات اهميت اساسي دارد. در نتيجه اصلاح سيستم بازاررساني محصولات جهت بهره مندي عادلانه ذي نفعان بازار از ارزش افزوده هر محصول، تقويت يكپارچگي اراضي و جلوگيري از خرد شدن زمين هاي كشاورزي، بهبود بهره وري مصرف آب در بخش كشاورزي و ارتقاي فناوري توليد كاملا ضروري است. در مرحله بعد توسعه صنايع تبديلي و تكميلي براي ايجاد محصولات با ارزش افزوده بالا و صادرات آن، مي تواند ضامن پايداري زنجيره تامين محصولات كشاورزي باشد.


*عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرسعبور به سلامت از بحران


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4459 به تاريخ 6/8/97، صفحه 29 (باشگاه اقتصاددانان)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 22 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله پزشكي هلال احمر
شماره 6 (پياپي 2106)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است