|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/8/6: رمزگشايي از سفر نتانياهو به عمان
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4660
يك شنبه 30 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4459 6/8/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


رمزگشايي از سفر نتانياهو به عمان
سوئيس خاورميانه به وضعيت بي طرفي پايان مي دهد؟

نويسنده: محمدحسين باقي

دنياي اقتصاد : پنج شنبه گذشته بنيامين نتانياهو طي سفري دو روزه به عمان رفت و با سلطان قابوس در مورد تحولات منطقه به تبادل نظر پرداخت. در اين سفر «يوسي كوهن» رئيس موساد، «مئير بن شابات» رئيس شوراي امنيت ملي و «يووال روتم» مديركل وزارت خارجه اسرائيل نتانياهو را همراهي كردند. دو طرف از خبري كردن اين ديدار تا عصر جمعه خودداري كردند و پس از اينكه هواپيماي نتانياهو در اسرائيل به زمين نشست خبر ديدار او از عمان رسانه اي شد. ايزابل كرچنر، تحليلگر مسائل خاورميانه مي نويسد كه مهم ترين هدف اين سفر خروج مسقط از محور بي طرفي بوده است.

25 اكتبر برابر با پنج شنبه 3 آبان ماه بنيامين نتانياهو، نخست وزير اسرائيل، به عمان سفر كرد. طي 22سال گذشته اين نخستين سفر يك مقام بلندپايه اسرائيلي به يك كشور حاشيه جنوبي خليج فارس بوده است. براساس بيانيه مشتركي كه دو طرف صادر كردند، نتانياهو و سلطان قابوس «راه هاي پيشبرد فرآيند صلح در خاورميانه و مسائل مورد علاقه و مشترك درخصوص راه هاي دستيابي به صلح و ثبات در خاورميانه» را مورد بحث قرار دادند. «سيمون هندرسون» تحليلگر موسسه واشنگتن براي خاور نزديك، در تحليل 27 اكتبر خود نوشت؛ سلطان قابوس كه ماه آينده 78 ساله مي شود و تلاش مي كرد خود را سر پا نشان دهد اما وضعيت جسمي اش بي ثبات و شكننده است. سلطان، نخست وزير اسرائيل را به چهار نفر از مشاوران ارشد خود معرفي كرد: «خالد البوسعيدي» وزير دربار سلطنت، «سلطان النماني» وزير دفتر سلطنتي، «يوسف بن علوي بن عبدالله» وزير مسوول در امور خارجي، «منظر السعيد» رئيس دفتر ارتباطات و هماهنگي كه وظيفه اش حول اطلاعات خارجي متمركز است. هيات همراه نتانياهو هم عبارت بودند از «سارا» همسر نتانياهو، «يوسي كوهن» رئيس موساد؛ «مئير بن شابات» رئيس شوراي امنيت ملي و «يووال روتم» مدير كل وزارت خارجه اسرائيل. «ايزابل كرچنر»، گزارشگر نيويورك تايمز در 26 اكتبر نوشت كه اين ديدار دو روزه بود و روز جمعه 4 آبان ماه نتانياهو به اسرائيل بازگشت. او مي نويسد دو طرف از خبري كردن اين ديدار خودداري كردند و پس از اينكه هواپيماي نتانياهو در اسرائيل به زمين نشست خبر ديدار او از عمان رسانه اي شد. اما دلايل اين سفر مهم در اين برهه از شرايط خاص منطقه اي چه پيامي مي تواند داشته باشد؟

سفر نتانياهو به عمان درست يك روز پس از سفر محمود عباس به اين كشور كوچك خاورميانه اي صورت مي گيرد. ايزابل كرچنر ماهيت ديدار نتانياهو از عمان را به منزله كودتايي از سوي نتانياهو مي داند كه پس از ماه ها مذاكرات مخفي درصدد نزديكي به دشمنان سابق عرب اسرائيل است. نتانياهو درصدد است تا اين دشمنان سابق را در مدار دوستان قرار داده يا حداقل از ميزان خصومت آنها بكاهد. اين گزارشگر معتقد است كه اسرائيل تمايل دارد تا جبهه اي از اهل سنت در برابر ايران در منطقه به وجود آورد. به اين ترتيب، با كشاندن عمان به سوي خود درصدد قطع راه هاي تنفسي ايران است. كرچنر معتقد است كه اسرائيل با در پيش گرفتن «سياست برونگراي درون نگر» مي كوشد تا رهبران عرب را يكي پس از ديگري يا در مدار «موافق» قرار دهد يا لااقل آنها را در مدار «بي طرفي» يا اهداف اسرائيل بكشاند.

رابطه با عمان از نگاه اسرائيل: اسرائيل يك سياست چند وجهي را در قبال خاورميانه به طور اعم و كشورهاي عربي به طور اخص در پيش گرفته است. هدف نهايي هيات اسرائيلي گشودن دفتر نمايندگي در عمان و ديگر كشورهاي عربي است. اسرائيل يك دفتر تجاري در قطر داشت كه در سال 2009 بسته شد. با اين حال، روابط پنهاني با كشورهاي عربي در سطوح مختلف همچنان ادامه دارد. سال ها است وزارت خارجه اسرائيل مي كوشد تا با كشورهاي حاشيه خليج فارس روابط نزديك تري برقرار سازد. به اين ترتيب، يك حساب توييتري با عنوان IsraelintheGCC@ راه اندازي كرده كه بهبود رابطه با كشورهاي حاشيه خليج فارس را هدف گرفته است. گزارشگر نيويورك تايمز به نقل از وزارت خارجه اسرائيل مي نويسد كه مسوولان اين وزارتخانه حساب توييتري مذكور را «كانال رسمي سفارت مجازي اسرائيل با كشورهاي حاشيه خليج فارس» توصيف مي كنند كه هدفش «برقراري گفت وگو با مردم كشورهاي عرب حاشيه خليج فارس است.»

«گادي آيزنسكات» رئيس ستاد ارتش اسرائيل، سال گذشته با يك روزنامه بريتانيايي مصاحبه كرد و گفت اسرائيل تمايل دارد تا اطلاعات مشترك خود را با كشورهاي ميانه روي عرب به عنوان بخشي از تلاش عليه ايران در ميان بگذارد. بنابراين، از نگاه اين مقام اسرائيلي، برقراري پيوندهاي مخفي با كشورهاي عربي در راستاي تشكيل جبهه يا محور مشترك «عربي- اسرائيلي» عليه ايران اهميت بسياري دارد. همان طور كه در بالا گفته شد، اسرائيل با توسل به «سياست برون گراي درون نگر» مي كوشد تا از خصومت كشورهاي عربي نسبت به خود كاسته يا آنها را در بهترين حالت، در مدار خود قرار دهد. به اين ترتيب، اين رژيم مي تواند با برقراري پيوندهايي با دولت هاي عربي به رهبران فلسطيني در جهت ارائه امتيازات بيشتر فشار آورد تا در نهايت صلح برقرار شود. هدف ديگر سفر هيات اسرائيلي به عمان «تابوشكني» از رابطه با اين رژيم بود.  «ايزابل كرچنر» به نقل از «يوئل گوزانسكي»، متخصص اسرائيلي در مسائل عربي و ايران در موسسه مطالعات امنيت ملي در دانشگاه تل آويو مي نويسد: «اين سفر بسيار سمبليك و فوق العاده بود، نمادگرايي در خاورميانه بسيار مهم است» و مي تواند تابوي رابطه با اسرائيل را بكشند. گوزانسكي معتقد است نتانياهو درحال ورود به «سال انتخابات» در اسرائيل است و از آنجا كه با پرونده فساد دست به گريبان است مي خواهد اين پيام را به مخالفانش بدهد و بگويد: «هي! ببينيد رويكرد من درحال اثرگذاري است. كسي به فلسطيني ها وقعي نمي نهد. من در همه جا مورد استقبالم و اين تازه آغاز كار است.» در واقع، اين سفر مي تواند در انتخابات آتي به نفع نتانياهو هم باشد.

به نوشته ايزابل كرچنر، با توجه به نزديكي روابط رياض- تل آويو، قتل جمال خاشقجي باعث انزواي بن سلمان و باعث شده اسرائيل در تداوم استراتژي خود دچار «مشكل» يا نوعي «وقفه» شود. بنابراين، هيات اسرائيلي، عمان را انتخاب كرد كه مي تواند مجرايي براي برخي تحولات منطقه اي باشد. عمان به دليل ارتباط با حزب الله و حوثي ها مي تواند ابزار مناسبي براي رصد تحولات دپيلماتيك منطقه اي باشد.

رابطه با اسرائيل از نگاه عمان: اما سلطان 78 ساله چه نگاهي به اسرائيل دارد؟ سيمون هندرسون، تحليلگر موسسه واشنگتن مي نويسد كه بازي با عبارات «صلح خاورميانه» و عبارات مشابه مي تواند قابوس را از انتقادات دولت هاي عربي مصون دارد. يك روز پيش از نتانياهو، محمود عباس به عمان سفر كرد. برخي دولت هاي عربي به سركردگي عربستان معتقدند كه عمان در مدار ايران قرار دارد. اين مجموعه كشورهاي عربي سخت در تلاشند تا عمان را از سياست سنتي اش كه ميانجيگري بود دور كرده و اين كشور را وادار به اتخاذ تصميم و اعلام موضع در تحولات منطقه اي كند. به اين دليل، عربستان و متحدانش نوك پيكان خود را به سوي اين كشور بي طرف منطقه نشانه رفته اند تا اين پادشاهي كوچك را كه از بحران هاي منطقه به دور مانده و همزمان در بسياري از تحولات ميانجيگري و وساطت مي كند از ماهيت سنتي اش تهي سازند.

اين سلطان نشين 2 ميليون و 500 هزار نفري تقريبا در تمام جنگ هايي كه در خاورميانه رخ داده از همان بدو استقلال خود در سال 1971 تا كنون نقشي نداشته و عملا حاشيه نشين تمام تحولات بوده است. اين كشور كه نامش با بي طرفي گره خورده است به عنوان يك واسطه يا يك ميانجيگر ديپلماتيك و موثر ميان قدرت هاي بزرگ همچون آمريكا، ايران و عربستان عمل كرده است. همين رويكرد باعث شده اين كشور دوست همه باشد و دشمن كسي نباشد. موسسه استراتفور در تحليل 31 اوت 2018 با اشاره به وضعيت عمان نوشت: «اما اين وضعيت بي طرفي ظاهرا درحال تغيير است.»

اين تحليل مي نويسد: دو وليعهد عرب («محمد بن سلمان»، وليعهد عربستان و «محمد بن زايد» وليعهد امارات) سخت در تلاشند تا وضعيت اين سلطان نشين را تغيير دهند. آنها تلاش مي كنند مسقط را از وضعيت بي طرفي خارج ساخته و سياست هايي را اتخاذ كند كه پيوند نزديك تري با اين دو كشور داشته باشد. امارات و عربستان به دليل حسن روابطي كه با آمريكا دارند از اين امتياز برخوردارند كه سياست بي طرفي عمان را به چالش بكشند. استراتژي اين دو كشور عربي براي اينكه قرين موفقيت شود بايد دقيق و ظريف باشد اما مسقط هم راه هايي پيش رو دارد كه مي تواند در برابر اين فشارها مقاومت كند. تعهد كلي اين كشور به بي طرفي موجب دوري از همسايگان عربش شده و اين ناراحتي عربستان و امارات را به دنبال داشته است. عمان در سال 2013 پيشنهاد نمادين تبديل شدن به بخشي از «اتحاديه خليج فارس» را رد كرد. اين كشور همچنين به ائتلاف همسايگانش براي تحريم قطر هم نپيوست و در عوض حفظ پيوند با قطر و حفظ تجارت سالم و روابط ديپلماتيك با ايران را برگزيد. مقام هاي سعودي و اماراتي همچنين مسقط را به داشتن رابطه با حوثي ها و نفوذ بر آنها متهم كرده اند زيرا عمان با استفاده از رابطه با آنها تلاش كرده تا زمينه مذاكره حوثي ها با ائتلاف عربي به رهبري عربستان و امارات را فراهم سازد. عمان و امارات براي نفوذ در منطقه «المحراء» در شرق يمن با هم رقابت مي كنند. اين منطقه تا پيش از مداخله امارات در جنگ داخلي يمن بخشي از حوزه نفوذ انحصاري عمان بود.

رياض و ابوظبي، مسقطي را ترجيح مي دهند كه همراستا با اهداف منطقه اي آنها در بسياري از مسائل عمل كند. مطلوب براي اين دو كشور آن است كه عمان روابط تجاري خود با ايران را قطع، مسيرهاي قاچاق به روي حوثي ها را مسدود، بر قطر اعمال فشار و در تلاش آنها براي به زانو در آوردن اين كشور همكاري و مشاركت كند.  براي اين هدف، اين دو كشور ابزارهايي در دست دارند مانند توانايي تخريب روابط مسقط با آمريكا. به دليل نفوذ روزافزون اين دو كشور در كاخ سفيد، آنها مي كوشند تا واشنگتن را متقاعد سازند كه مسقط حلقه اي ضعيف در استراتژي منطقه اي ضدايراني آمريكاست زيرا اين كشور به حوثي ها اجازه استفاده از خاكش و به ايران اجازه دور زدن تحريم ها را مي دهد. اين دو كشور همچنين مي توانند اسباب طرح پرسش هايي در مورد وفاداري عمان به اهداف منطقه اي آمريكا شوند درحالي كه همزمان به مسقط مي گويند كه واشنگتن مي تواند تحريم هايي عليه آن دسته از تاجران، افراد يا مقام هاي عماني وضع كند كه با استراتژي ضدايراني اين مثلث همكاري ندارند.

به نوشته موسسه استراتفور، به طور مثال، امارات مي تواند بر تاجران و شهروندان عماني در داخل خاك امارات- به منزله بزرگ ترين شريك تجاري عمان- و در مرزهايش اعمال فشار كند. اين اذيت و آزار محدود چند شكل دارد: كاهش تعداد اعطاي ويزا، انتظار طولاني در مرز و بازرسي هاي سرزده از تاجران عماني در داخل امارات. عماني هايي كه براي دولت امارات هم كار مي كنند ممكن است بيكار شوند زيرا اماراتي ها از قبل دست به اخراج و بيكار كردن مختصر نيروها به عنوان ابزاري براي ابراز نارضايتي سياسي خود از اين كشور زده اند. امارات و عربستان ابزارهاي ديگري هم دارند. علاوه بر تاسيس يك صندوق سرمايه گذاري براي اين سلطان نشين، سعودي ها 210 ميليون دلار در پروژه بندري عمان در «الدقم» سرمايه گذاري كرده اند درحالي كه اماراتي ها در بندر عماني «صحار» و «صلاله» سرمايه گذاري كرده اند. براي تغيير رفتار عمان، اين دو كشور مستقر در خليج فارس مي توانند يا سرمايه گذاري هاي خود را معلق يا انتقال پول را به حال تعليق در آورند. بر عكس هم ممكن است؛ اين دو كشور مي توانند با وعده سرمايه گذاري بيشتر يا تزريق مبالغ بيشتر به اين صندوق عمان را در خط خود بكشند.

در نهايت، تلاش هايي مي تواند در جريان باشد براي اعمال نفوذ بر فرآيند جانشيني سلطان قابوس. با توجه به وضعيت سلامتي سلطان قابوس و اينكه هنوز جانشيني را آشكارا براي خود مشخص نكرده (هر چند شايعاتي وجود دارد دال بر اينكه در دو نامه كه يكي در مسقط است و ديگري در صلاله نام جانشين آشكارا ذكر شده است)، رياض و ابوظبي مي توانند از سرويس هاي اطلاعاتي خود و ارتباطات با ديوان پادشاهي براي نفوذ در فرآيند انتخاب جانشين استفاده كنند. گفته شده فهرست كوچكي از جانشينان منتشر شده و براي ناظران اوضاع اين نام ها شناخته شده است. بنابراين، اين دو كشور مي توانند با اعلام اينكه كدام نامزد مطلوب و كدام مطلوب نيست اين سيگنال را بدهند كه گزينه جانشيني مورد علاقه شان كيست. حتي مي توانند از ابزار تهديد يا تنبيه يا تشويق خاندان سلطنت هم استفاده كنند. اعضاي خاندان سلطنتي ممكن است در گام اول اين رويكرد را ناديده بگيرند اما احتمال دارد عمان و جانشين مربوطه در سيبل حملات اين دو كشور قرار بگيرند.

كرچنر و هندرسون به اتفاق بر اين باورند كه ديدار هيات اسرائيلي از مسقط مي تواند سيگنال مثبتي هم به كاخ سفيد باشد. با توجه به سياست بي طرفي عمان، نفوذ لابي هاي رياض و ابوظبي در آمريكا، همراهي ترامپ با رياض و ابوظبي در برخي پرونده هاي منطقه اي، عمان ترجيح مي دهد كه خود را در سيبل دولت هاي عربي قرار ندهد و احتمالا به سرنوشت قطر هم دچار نشود. بنابراين، با ميزباني هيات اسرائيلي اين پيام به كاخ سفيد و ترامپ مخابره مي شود كه عمان، ستيز يا اصطكاكي با اسرائيل ندارد. لابي اسرائيل هم در مواقع احتمالا بحراني (اصطكاك رياض- ابوظبي با مسقط) مي تواند به ياري سلطان قابوس بيايد. در واقع، مي توان اين رويكرد را «پليتيك سلطان به رقباي منطقه اي» دانست.

سير روابط عمان- اسرائيل

نخستين ديدار يك مقام اسرائيلي از عمان پيش از ورود به قرن 21 بود. اسحاق رابين، نخست وزير وقت اسرائيل، در سال 1994 به عمان رفت و شيمون پرز هم يك سال بعد ميزبان يوسف بن علوي در اسرائيل بود. در سال 1996، دو طرف دفتر نمايندگي تجاري برقرار كردند. در واقع، شيمون پرز در آيين بازگشايي اين دفتر رسما در مسقط حضور يافت. در سال 2000 با آغاز بحران انتفاضه اين دفتر بسته شد. با اين حال هيات اسرائيلي در مسقط باقي ماندند. به نوشته سيمون هندرسون، روابط اطلاعاتي و امنيتي اعلام نشده ميان دو طرف بسيار نزديك بود. هم اكنون كالاهاي اسرائيلي بدون نام خاصي در مسقط فروخته مي شوند.

آخرين ميانجيگر

سلطان قابوس، پادشاه عمان، از آن دست حاكماني است كه تجلي عيني سياست و سياست ورزي است. بي جهت نيست كه «مايكل روبين» تحليلگر «آتلانتيك» و «امريكن اينترپرايز» او را «پادشاه روشنفكر» مي نامد كه كشورش را از «تاريكي و انزوا» به «دنياي مدرن وارد كرد.» سلطان قابوس يك پا در تحولات جهان عرب دارد و يك پا در جغرافياي ايران. سلطان، خود را الگوي بي طرفي مي نامد. شايد به همين دليل است كه برخي با اغماض اين كشور را از بعد بي طرفي «سوئيس خاورميانه» مي نامند. اين كشور كوچك از يك سو با غرب و آمريكا روابط نزديك دارد و به جنگنده هاي آمريكايي اجازه مي دهد كه از خاك اين كشور در «عمليات پايدار آزادي» حملاتي را عليه طالبان انجام دهند؛ از سوي ديگر ضمن همكاري و حضور در جمع كشورهاي عربي اما از پيوستن به ائتلاف كشورهاي عرب براي حمله به يمن سر باز زد و در زماني كه كشورهاي عربي (به دنبال حمله برخي به سفارت عربستان در تهران) روابط خود را با ايران قطع يا به شدت كاهش دادند عمان همچنان سفارت خود در تهران را باز نگه داشت و همزمان و بر خلاف ميل برادران عرب، تعاملات اقتصادي و سياسي خود با ايران را نيز حفظ كرد. چرا عمان براي ايران مهم است؟ عمان از معدود كشورهايي است كه بقاي نظام حاكم و تماميت سرزميني خود را مرهون ايرانيان مي داند. سلطان قابوس از سال 1349 بر اريكه قدرت نشست. اندكي پس از كودتاي او عليه پدر بود كه شورش ظفار در عمان شروع شد و شاه جوان از همتاي ايراني خود درخواست كمك كرد. ايران حدود 15 هزار نيرو به ظفار فرستاد تا ضامن بقاي نظام سلطنت در عمان باشند. ايران در سال 1354 پيروزي بر شورشيان ظفار را اعلام كرد. چنين بود كه سلطان قابوس جوان، بقاي سلطنت و وحدت سرزميني كشورش را مديون ايرانيان مي دانست و حتي پس از انقلاب نيز بارها از كمك هاي ايرانيان در نجات سلطنت و كشورش «قدرداني» كرد.

اما اين «پادشاه روشنفكر» كه در دوران كهنسالي است، با سرطان دست و پنجه نرم مي كند و فرزندي هم ندارد. او از نسل آخرين شيوخ عرب و سلاطيني است كه همكاري نزديكي با دو نظام «سلطنت» و «جمهوري» در ايران داشتند. اكنون 48 سال است كه وي بر تخت قدرت تكيه زده و در تنگناها و بحران ها همواره پل ارتباطي ميان ايران و جهان خارج بوده است. او «آخرين ميانجيگر» در ميان پادشاهان و سلاطين عرب است كه نه تنها نگاهي مثبت و قدرشناسانه به ايران دارد، بلكه همواره پنجره اي به روي ايرانيان براي تماس با ايالات متحده و كانال موثق و معتبري براي نقل و انتقال پيام ها بوده است.  اگر روابط ايران با جهان پيرامون و فراپيرامون به نتيجه اي منطقي نرسد و اگر «سلطان قدرشناس» پايش از ميان در برود، جانشين يا جانشينان او هر كه باشند، بعيد است در مسير سلطان بروند. نسل جديد اين كشور خود را مرهون غرب و به ويژه آمريكا مي داند. سلطان آينده عمان هر كه باشد نه تنها خود را ديگر مديون كمك هاي ايران نمي داند بلكه كعبه آمال خود را در غرب جست وجو مي كند، همچون ساير همقطاران عربش.

رمزگشايي از سفر نتانياهو به عمان


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4459 به تاريخ 6/8/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 119 بار



آثار ديگري از " محمدحسين باقي"

  بازگشت روسيه به افغانستان / ديپلمات هاي طالبان تا پيش از پايان تابستان به مسكو مي روند
محمدحسين باقي، دنياي اقتصاد 23/5/97
مشاهده متن    
  زلزله سياسي جمعه سياه / «تنش ۱۰۰درصدي» جانشين سياست «تنش صفر» شد
محمدحسين باقي، دنياي اقتصاد 21/5/97
مشاهده متن    
  توافق قرن در ۳۸ دقيقه / ترامپ و اون سند تاريخي را در چهار بند امضا كردند
محمدحسين باقي، دنياي اقتصاد 23/3/97
مشاهده متن    
  باخت ترامپ در قمار «اون»؟ / آمريكا كارت هاي بازي عليه كره شمالي را سوزاند
محمدحسين باقي، دنياي اقتصاد 5/3/97
مشاهده متن    
  انقلاب سوم در آمريكا / زلزله اجتماعي - اقتصادي در ايالات متحده جهان را تغيير مي دهد
محمدحسين باقي، دنياي اقتصاد 31/2/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه مطالعات برنامه درسي
متن مطالب شماره 52، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است