|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/8/6: در اهميت نرخ ارز در بازار آزاد
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4659
شنبه 29 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4459 6/8/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


سرمقاله 
در اهميت نرخ ارز در بازار آزاد


نويسنده: حسين راهداري (rahdari@gmail.com)

تحولات بازار ارز در ماه هاي اخير آنقدر سريع و حيرت انگيز بوده كه اين سوال را مطرح كرده است كه چرا به رغم اينكه مسوولان دولت تمايل زيادي به زير سوال بردن عملكرد اسلاف خود دارند، اما در نهايت، كارنامه اي شبيه يكديگر و در مواردي حتي بدتر نسبت به اسلاف خود دارند. پاسخ به اين سوال، نيازمند مطالعه اي جامع در رفتارشناسي مسوولان در دوره هاي مختلف است.

اما به طور مختصر مي توان اشاره كرد كه يك دليل اين اتفاق اين است كه مسوولان، كارنامه اسلاف خود را صرفا از آن جهت نقد مي كنند كه به آن به عنوان ابزاري سياسي براي به قدرت رسيدن نگاه مي كنند و نه وسيله اي براي يادگيري و بهبود امور كشورداري. به همين دليل است كه كمتر اتفاق مي افتد كه مسوولان از اشتباهات گذشته در مديريت كشور، درس بگيرند و بنابراين اشتباهات گذشته را تكرار مي كنند.

يكي از اين نوع اشتباهات رايج مسوولان، «انكار واقعيات» است؛ زيرا اميد دارند با انكار واقعيات و بدون راهكاري عملي براي حل مسائل، مشكلات خود به خود حل شوند. مورد اخير از اين نوع انكار واقعيات، مربوط به «نرخ ارز در بازار آزاد» بوده است. در حقيقت، علاوه بر دو نرخ ارز مصوب دولتي براي واردات اساسي و نرخ ارز ثانويه در سيستم نيما براي واردات اقلام مجاز ديگر، نرخ ديگري در بازار آزاد شكل گرفته است كه نيازهاي مازاد در اين بازار پاسخ داده مي شود. اين نرخ، چند هفته قبل توانست ركوردهاي تاريخي را به ثبت برساند تا اينكه آغاز برخي سياست ها توانست كمي از التهابات بازار را از بين ببرد. اين روزها اگرچه به نظر مي رسد بازار آزاد ارز آرام است، اما نرخ هاي فعلي در اين روزهاي آرام بازار، تفاوت محسوسي با نرخ ارز ثانويه دارد.

بعد از اين التهابات بود كه مسوولان در يك گام رو به جلو نسبت به چند ماه قبل، پذيرفتند كه قيمت بازار آزاد وجود دارد و نرخ هاي آن نيز به طور لجام گسيخته افزايش يافته است. اما بسيار شنيده شد كه اعلام كردند نرخ بازار آزاد مهم نيست! استدلال آنها اين بود كه به دليل اينكه قيمت كشف شده در بازار آزاد متعلق به بخش ناچيزي از مبادلات ارز است، اين قيمت نمي تواند معيار خوبي براي سنجش وضعيت بازار ارز در كل باشد. بنابراين همگان را به پذيرش اين نكته دعوت مي كردند كه نرخ بازار آزاد را جدي نگيرند! اين استدلال از دو جهت قابل نقد و رد كردن است: يكي به دليل اثر قيمت بازار آزاد در سمت عرضه و ديگري اثر آن در سمت تقاضا.

اثرات قيمت ارز در بازار آزاد در سمت عرضه

مهم ترين مشكلي كه اقتصاد ايران در ماه هاي اخير با آن دست و پنجه نرم كرده است، عقب نشيني عرضه كنندگان از بازار است. تنها عاملي كه به اين مساله دامن زده است، تفاوت محسوس نرخ ارز در بازار آزاد با ديگر نرخ هاي ارز است. در حقيقت توليد كننده، توزيع كننده يا حتي دلال، با مرور تاريخ بحران هاي ارزي در چند دهه قبل مي داند كه نرخ هاي دستوري ارز پايدار نيستند و به زودي نرخ هاي بازار آزاد، جاي نرخ هاي دستوري قبلي را خواهند گرفت. اين موضوع حتي در همين چند ماه اخير هم رخ داده است! نرخ دلار بالاي 8 هزار تومان كه زماني غيرقانوني و مربوط به ارز قاچاق بود، در كمتر از چند ماه، تحت عنوان نرخ بازار ثانويه به رسميت شناخته شد!

حال دور از ذهن نيست كه با افزايش نرخ ارز در بازار آزاد، اين انتظار مجددا شكل بگيرد كه تاريخ تكرار خواهد شد و نرخ هاي بازار آزاد، به زودي جاي نرخ ثانويه را خواهند گرفت و به رسميت شناخته خواهند شد. شكل گيري چنين انتظاري، اثر تعويقي در رفتار آحاد اقتصادي دارد. در حقيقت عمده عرضه كنندگان، تا زماني كه مطمئن نباشند كالاهاي خود را به ارز آزاد نمي توانند بفروشند، به احتمال زياد آنها را دپو خواهند كرد تا در آينده اي نزديك، كالاهايشان را بر اين مبنا بفروشند.

اثرات قيمت بازار آزاد در سمت تقاضا

نرخ ارز مصوب دولتي براي واردات اساسي و نيز نرخ ارز ثانويه، فقط در دسترس عده اي محدود است و به همين دليل، عموم مردم به اين نرخ ها توجه چنداني ندارند. در واقع، اينكه وارد كننده اي مجهول الهويه و ناشناس براي جامعه، به نرخ ارز ثانويه براي واردات كالايي نامشخص دسترسي پيدا كرده است، نتيجه خاصي براي افكار عمومي جامعه ندارد. مردم نه تنها ارز را با قيمت آزاد مي خرند، بلكه فروشندگان كالاها و خدمات نيز به آنها ثابت كرده اند كه قيمت كالاهايشان نه با نرخ ارز ثانويه، بلكه با نرخ ارز آزاد تغيير مي كند. بنابراين وقتي نرخ ارز در بازار آزاد بالا مي رود، فارغ از اينكه در بازار ثانويه چه نرخي وجود دارد، قيمت كالاها رشد را تجربه مي كند يا به دليل احتكار، اصلا به طور كامل آن كالاها غيرقابل دسترس مي شوند. بنابراين نگراني از تبعات افزايش لجام گسيخته قيمت ارز در بازار آزاد، بحران تقاضا را دامن زده و تمايل به خريد مازاد و احتكار را حتي به سطح خانوارها مي كشد.

بنابراين، بر خلاف استدلال مسوولان، نرخ ارز در بازار آزاد مي تواند تبعاتي فراتر از آن داشته باشد كه قابل صرف نظر كردن باشد. هنر تحريم كنندگان اين بوده است كه با اتكاي به نخبگان دانشگاه و اتاق هاي فكر، سيستمي را طراحي كرده اند كه پول ملي كشور را  كم ارزش كنند. متاسفانه بايد پذيرفت كه نقشه طراحان تحريم ها در كنار مديريت ناصحيح و ناكارآمد داخلي كه تنها مختص اين دولت نيست، موفق عمل كرد و ريال ايران سقوط را تجربه كرد. سقوطي كه با توجه به شرايط اقتصاد ايران و نيز ساختار تحريم ها، يك واقعيت است.

حال مسوولان كشور دو راه دارند. يا مي توانند واقعيت افزايش نرخ ارز را بپذيرند و منابع ارزي كشور را حفظ كنند، يا با اين باور اشتباه كه مي توانند تورم را كنترل كنند، واقعيت افزايش نرخ ارز را انكار كنند. اما در عمل با اين كار، نه تنها تورم به اقتصاد تحميل مي شود، بلكه در فرآيندي فسادآميز، منابع ارزي كشور نيز به هدر مي رود. مسلما حل اين چالش و ارائه راهكارهاي جبران كاهش قدرت خريد مردم، نيازمند نيروي فكري قدرتمند براي تصميم سازي در بدنه مديريت كشور و نيز مديريت قدرتمندي در حل بحران اقتصادي است. تجربه نشان نمي دهد در شوك هاي ارزي چند دهه گذشته، سياست گذاران كارنامه موفقي داشته باشند. اما اميد است كه با انكار واقعيات، مشكلات را عميق تر و پيچيده تر نكنند.

در اهميت نرخ ارز در بازار آزاد


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4459 به تاريخ 6/8/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 69 بار



آثار ديگري از " حسين راهداري"

  حمايت از استارت آپ ها، چگونه؟
حسين راهداري، دنياي اقتصاد 13/4/97
مشاهده متن    
  نظام ارزي مناسب
حسين راهداري، دنياي اقتصاد 20/10/96
مشاهده متن    
  قراردادهاي نفتي و بازگشت اعتبار كشور
حسين راهداري، دنياي اقتصاد 19/5/96
مشاهده متن    
  آزموده را نيازماييم
حسين راهداري، دنياي اقتصاد 17/2/96
مشاهده متن    
  سمت و سوي بازار ارز در سال جاري
حسين راهداري، دنياي اقتصاد 24/1/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان
نظر بدهيد

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله مطالعات جامعه شناختي جوانان
شماره 33
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است