|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/8/12: دانش عليه فقر
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6952
چهار شنبه 28 آذر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6915 12/8/97 > صفحه 10 (انديشه) > متن
 
      


دانش عليه فقر
چرا «شيوه هاي رهايي از فقر» در آكادمي ايران مورد مطالعه قرار نمي گيرد؟

نويسنده: دكتر سارا شريعتي

براي اينكه ببينيم در يك جامعه رهايي از فقر چطور ممكن مي شود و چگونه مي توان با فقر مبارزه كرد، بايد ابتدا بدانيم كه اصولا «نابرابري هاي ساختاري» در يك جامعه به «قدرت سياسي» آن جامعه باز مي گردد. بنابراين، تا نسبت قدرت سياسي و جامعه تسهيل نشود، يا مسئوليت قدرت سياسي در ايجاد نابرابري هاي ساختاري تاييد نشود، اساسا مبارزه با فقر معني ندارد.

در جوامعي كه فقر عمق و گستره بسياري يافته است، نمي توان چندان از فعاليت هاي مدني و كارهاي اجتماعي حرف زد. دانشگاه هم كه يكي از زيرمجموعه هاي جامعه مدني است آنچنان كه بايد «مساله فقر» را در دستور كار خود قرار نمي دهد. از آنجا كه پرداختن به «مساله فقر» اغلب يا به توصيه هاي اخلاقي يا محاسبات مالي و اقتصادي ختم مي شود، متاسفانه در دانشگاه چندان محل توجه نيست؛ تا آنجا كه در سال هاي اخير به طور كلي سه پايان نامه به «مساله فقر» و دو پايان نامه به مساله «بي شناسنامه ها» اختصاص يافته است. بنابراين، به نظر مي رسد كه فقر اساسا براي دانشگاه ما مساله نيست.

اين در حالي است كه در كالج دو فرانس كه عالي ترين نهاد آموزش عالي در فرانسه است كرسي پنج ساله «دانش عليه فقر» گذاشته شده است و از متخصصان جهاني دعوت مي شود كه بيايند و توضيح دهند كه چگونه مي توان با فقر مبارزه كرد؟

اما اگر فارغ از حوزه دانشگاه، وارد حوزه دين شويم كاتوليسيسم نمونه خوبي است چرا كه هم به شكل «نهاد» به عنوان دين رسمي، هم به شكل عملي و نظري به «مساله فقر» پرداخته است. در قالب «نهاد» بعد از انقلاب صنعتي با ظهور ماركسيسم و در رقابت با آن، كليساي كاتوليك، نهادي را تحت عنوان «آموزه هاي اجتماعي كليساي كاتوليك» سامان داد. اين كليسا، كل آموزه هايش را در خصوص همبستگي، توجه به ديگري، كاستن شكاف هاي طبقاتي و... فرموله و صورتبندي كرد و با عنوان «آموزه هاي اجتماعي مسيحيت» بسط داد. اما در سطح عملي به دليل آنكه از حوزه سياست كنار گذاشته شده بود، شبكه همبستگي عظيم اجتماعي را براي پرداختن به مسائل مشخص جامعه اعم از فقر، بيكاري، بي خانماني، آسيب هاي موجود در حوزه سلامت و بهداشت سامان داد.

به شكل ضد نهاد هم مي توان از «الهيات رهايي بخش» نام برد كه يك متاله امريكاي لاتيني، آن را بنيانگذاري كرد و ايده اش اين است كه فقير محصول سيستمي است كه ما در آن زندگي مي كنيم و ما مسئول آن هستيم. در نتيجه از تمام آموزه هاي ديني مسيحيت استفاده مي كند تا جامعه را براي مبارزه با فقر در امريكاي لاتين بسيج كند.

امروز هم حتي كاتوليسيسم با انتخاب يك پاپ امريكاي لاتيني، كه سرمايه داري را به عنوان بت پرستي جديد افشا مي كند، در عالي ترين سطح خود لحن الهيات رهايي بخشي پيدا كرده است. نمونه امريكاي لاتين نشان مي دهد كه ديگر دين افيون توده ها نيست بلكه دين مي تواند عامل رهايي بخشي توده ها باشد. اما در اسلام آيا ما مي توانيم از يك جريان رهايي بخش به نام دين براي مبارزه با فقر نام ببريم؟

در حوزه اسلام داستان شكل ديگري پيدا كرده است؛ در قرن بيستم با اسلامي مواجه هستيم كه درگير استعمار خارجي و استبدادهاي داخلي است و با يك خلا سياسي روبه رو است و آن خلا الغاي خلافت اسلامي است. بنابراين، پرسش و مساله اش «سياسي» است هر چند كه در آغاز قرن بيستم، اسلام به مساله اجتماعي مي پردازد اما بسرعت از پرونده اجتماعي به پرونده سياسي چرخش پيدا مي كند. اسلام قرن بيستم هرقدر كه از آغاز آن مي گذرد، «بيان اجتماعي» خود را از دست داده و «بياني سياسي» به خود مي گيرد. و در نتيجه چنين خلايي است كه ما در نمونه عرب و آفريقايي مي بينيم كه اتفاقا بنيادگرايي ديني در خشن ترين شكل خود سربازانش را از همين سپاه فقر مي گيرد.

اما اگر در حوزه اسلامي بخواهيم از اين آموزه هاي اجتماعي استفاده كنيم، راه حل چيست؟ اينجا است كه مي توان از فعاليت هاي مدني دفاع كرد. به اين دليل كه قدرت سياسي در بحث از فقر، هم مسئول است و هم متهم، در نتيجه ما جدا از قدرت سياسي و با استناد به «الهيات رهايي بخش» كه از رهگذر سامان دادن به يك جامعه مدني قوي، قابل تحقق است، مي توانيم به مساله فقر بينديشيم.

*مكتوب حاضر، متن ويرايش و تلخيص شده «ايران» از سخنراني دكتر سارا شريعتي است كه در نشست «دام فقر؛ در جست و جوي راه رهايي» در محل دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران ارائه شد.


*عضو هيات علمي دانشگاه تهراندانش عليه فقر


 روزنامه ايران، شماره 6915 به تاريخ 12/8/97، صفحه 10 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 37 بار
    



آثار ديگري از "دكتر سارا شريعتي"

  ما و راه هاي نرفته / امروزه «كنشگري اجتماعي» دانشجويان ما نيازمند چه مكانيسمي است؟
دكتر سارا شريعتي، ايران 14/9/97
مشاهده متن    
  موقعيت جامعه شناسي تشيع در ايران / چالش ميان «دين» و «جامعه شناسي» از چه زماني كليد خورد؟
دكتر سارا شريعتي*، ايران 8/2/97
مشاهده متن    
  ميراث دوركيم براي امروز ما / بازخواني آراي اميل دوركيم پس از صد سال
دكتر سارا شريعتي*، ايران 21/12/96
مشاهده متن    
  «گفت و شنود» به جاي «گفت و گو»
دكتر سارا شريعتي*، ايران 11/12/95
مشاهده متن    
  عشق هنر / تاملي بر نخستين اثر پيشگام در حوزه جامعه شناسي موز ه ها
دكتر سارا شريعتي *، ايران 7/6/92
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله زيست مواد دنداني
شماره 2 (پياپي 502)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است