|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق97/8/5: كارخانه بدون كارفرما: تجربه خودگرداني كارگران در آرژانتين
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3335
يك شنبه 16 دي 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3278 5/8/97 > صفحه 8 (انديشه) > متن
 
      


كارخانه بدون كارفرما: تجربه خودگرداني كارگران در آرژانتين


نويسنده: ماريا تريگونا
مترجم: مرتضي مختاري

كار ما نويدبخش ‏تغييري عظيم در نحوه اداره كردن كارخانه هاست. ما مناسبات اجتماعي جديدي در كارخانه برقرار كرده ايم. با دانشگاه ها، اتحاديه ها و سازمان هاي كارگران بيكار ائتلاف كرده ايم. «زانون» به هيچ وجه تجربه اي استثنايي يا ايده اي جنون آميز نيست، بلكه تجربه اي انضمامي است كه گروهي از كارگران آن را در عمل محقق كرده اند. خيلي ها زانون را آزمايشگاهي براي آزمايش روياهاي كارگران مي دانند. ولي حالا كه پنج سال گذشته بايد گفت اينجا ديگر آزمايشگاه نيست: ما در مقابل مدل سرمايه داري يك بديل اقتصادي به نمايش گذاشته ايم.

 آلخاندرو گيورگا، يكي از كارگران زانون

كارخانه هاي خودگردان آرژانتين نمونه اي پيش روي كارگران سراسر جهان گذاشته اند كه نشان مي دهد كارگران بدون وجود مدير يا صاحب كارخانه، بهتر مي توانند كسب وكار را پيش ببرند. اين پديده جديد كه كارگران اداره كردن محل كار خود را به دست بگيرند از سال 2000 شروع شد و در سال 2001 اوج گرفت، يعني زماني كه آرژانتين بدترين بحران اقتصادي خود را از سر مي گذراند. ظرف همين چند سال هزاران كارخانه تعطيل و ميليون ها نفر بيكار شدند. سرمشقي كه در آرژانتين شكل گرفت اشاره به مبارزه اي دارد كه در راه رسيدن به جامعه اي رها از استثمار و سركوب پيش روي ماست.

كارخانه كاشي سراميك زانون بزرگ ترين كارخانه در آرژانتين است كه كارگران بازپس گرفته اند و از سال 2001 در اشغال خود دارند. اين كارخانه در استان نئوكن و در بخش پاتاگونيا واقع شده و در حال حاضر (2005) 470 نفر در آنجا به كار مشغولند. زانون و 180 كارخانه تسخيري ديگر توانستند بيش از ده هزار شغل ايجاد كنند. اين تجربه اصل بنيادي توليد را از نو تعريف كرده است: كارفرماها بدون كارگران نمي توانند كسب وكاري را اداره كنند، ولي كارگران بدون كارفرما بهتر از پس اين كار برمي آيند. اگرچه تجربه هايي از اين دست به ناگزير بايد در دل بازار سرمايه دارانه به كار خود ادامه دهند، ولي به هر حال چشم اندازي از يك فرهنگ كاري جديد پيش روي ما مي گشايند.

در سال 2001 مالكان كارخانه زانون تصميم گرفتند كارخانه را تعطيل كنند و بدون پرداخت غرامت يا حتي چندين ماه مزد معوقه همه كارگران را اخراج كردند. سال قبل، كارگران در اعتراض به اخراج گروهي و تعطيلي تعداد زيادي از خطوط توليد دست به اعتصاب زده بودند. مالك كارخانه، لوئيس زانون، كه بيش از 75 ميليون دلار به بستانكاران دولتي و خصوصي بدهي داشت، كل كارگران را يك جا اخراج كرد و در سال 2001 كارخانه را بست. در اكتبر 2001 كارگران اعلام كردند كارخانه بايد در اختيار آنها باشد. چهارماه بيرون كارخانه چادر زدند و بست نشستند، جزوه منتشر كردند و بخشي از بزرگراهي را كه به مركز يعني نئوكن مي رسيد، بستند. زماني كه كارگران بيرون كارخانه چادر زده بودند، دادگاه حكم داد كه باقيمانده سهام به عنوان حقوق معوقه به كارگران واگذار شود. در دوم مارس 2002، انجمن كارگران راي داد كه توليد را بدون كارفرما دوباره راه بيندازند.

 قانون مندي يا مشروعيت

كارخانه قريب به چهار سال بدون اينكه وضعيت قانوني مشخصي داشته باشد به كار خود ادامه داد. كارگران با در اختيارگرفتن و اداره كردن يك كسب وكار رهاشده، آن هم بدون اينكه هيچ پشتوانه قانوني داشته باشند، در واقع منطق مالكيت خصوصي را زير سوال برده بودند. سوال كارگران اين بود كه كدام يك مشروعيت دارد: حق كارگران براي دفاع از مشاغل خود يا حق مالكيت خصوصي مالك كه با يارانه هاي دولتي و استثمار كارگران به دست آمده است؟ كنش سياسي مستقيم و نقض منطق مالكيت خصوصي يكي از تاكتيك هاي اصلي بوده كه بسياري از كسب وكارهاي تسخيري براي كسب اعتبار قانوني به كاربسته اند، كسب وكارهايي كه شعار «اشغال، مقاومت و توليد» سرلوحه آن ها بوده است. وقتي از رائول كلرمن كه بيش از بيست وپنج سال در آن كارخانه كار كرده بود پرسيدند چرا اعضاي اجتماع محلي بايد از ادامه كار در كارخانه زانون دفاع كنند، جواب داد «چون كارخانه متعلق به مردم است و ما از شغل هايمان ‏دفاع مي كنيم».

از همان روزي كه كارگران زانون را در اختيار خود گرفتند، مطالبه درازمدت شان اين بوده كه مالكيت بنگاه هاي كسب وكار به كارگران سپرده شود. با وجود اين، به موازات اين مطالبه كارگران مبارزه ديگري را هم پيش برده اند: آن ها از طريق كنش هاي سياسي بي شمار خود سعي كردند دادگاه فدرال را وادار كنند كه فاسين پت (كارخانه بدون كارفرما) را قانونا به رسميت بشناسد.

لازمه خودگرداني اين بوده كه كارگران خود را براي دفاع از كارخانه شان سازماندهي كنند. ستون فقرات حركات راديكال و ادامه توليد در زانون همين دفاع از خود در برابر حملات خشونت آميز بوده است. طي اين چند سال دولت واكنش هاي خشونت باري نشان داده و تاكتيك هاي متفاوتي به كار گرفته تا كارگران را از كارخانه بيرون براند. دولت تا به حال پنج بار نيروي پليس را وارد ميدان كرده تا كارخانه را تخليه كند. آخرين اقدام براي اخراج كارگران در هشتم آوريل 2003 صورت گرفت و طي آن بيش از 5 هزارنفر از مردم نئوكن در حمايت از اين كارخانه به خيابا ن ها آمدند. علاوه بر اين، كارگران را تهديد و به آنها حمله فيزيكي كردند. در مارس 2005 گروهي چهارنفره به همسر يكي از كارگران زانون حمله كردند و وي را ربودند. به زور او را در يك فورد فالكون سبزرنگ نشاندند - همان مدل ماشيني كه نيروهاي امنيتي در دوره ديكتاتوري [خورخه رافئا ويدلا] براي ربودن فعالان سياسي استفاده مي كردند - تا با تداعي خشونت هاي نيروي نظامي آن دوره پيغامي رعب انگيز منتقل كنند. اين زن را شكنجه كردند و به صورت، دست ها و سينه هايش چاقو زدند. در خلال همه اين اتفاق ها، كارگران يك صدا پاسخ مي دادند كه از حق مشروع خود براي دفاع از خود و كارخانه شان كوتاه نمي آيند.

در اكتبر 2005 فاسين پت در يك دعواي حقوقي برنده شد و دادگاه فدرال مجبور شد اين كارخانه را به عنوان موجوديتي قانوني به رسميت بشناسد و فعاليت آن را به مدت يك سال قانوني اعلام كند. در اكتبر 2006 با نزديك شدن موعد تخليه انجمن كارگران تصميم گرفت دوباره نيروهاي خود را بسيج كند. در 20 اكتبر 2006 كارگران در يك دعواي حقوقي كشدار پيروز شدند و اين بار دولت فعاليت فاسين پت را به مدت سه سال به رسميت شناخت.

طبقه كارگر آرژانتين پيروزي موقت زانون را جشن گرفته است. حالا فاسين پت با اين اعتبار قانوني جديد مي توانست توجه خود را بر برنامه ريزي توليد متمركز كند، شرايط كاري را بهبود ببخشد و پروژه هاي اجتماعي خود را گسترش دهد. زانون براي تجليل از اين پيروزي برنامه هاي مختلفي اجرا كرده است. يكي از آنها اين بوده كه از ساير كارگران هم دعوت كرده تا از زانون بازديد كنند و ببينند كه خودشان هم مي توانند بدون كارفرما يا مالك كار كنند. انجمن كارگران زانون به اين نتيجه رسيده كه حالا در آن مقام هستند كه بتوانند از اين تجربه پنج ساله خودگرداني چيزي هم به ديگران بياموزند.

 خودگرداني كارگران

اصطلاح «خودگرداني» از عبارت اسپانيايي «auto-gesti?n» گرفته شده و ناظر به اين معناست كه اجتماع يا گروهي خودش در مورد امور خودش تصميم مي گيرد؛ به خصوص آن تصميم هايي كه در فرايندهاي برنامه ريزي و مديريتي دخيل است. كارگران زانون شكلي از سازماندهي را محقق كردند كه در آن تمامي تصميم گيري ها بر عهده كارگران است. به اين ترتيب، بنگاه هاي خودگردان كارگري در آرژانتين بذرهايي مي كارد تا نسل هاي آينده بتوانند منطق سرمايه داري را در هم بشكنند و منطقي شكل دهند كه بر اساس آن توليد براي اجتماع انجام مي گيرد و نه براي كسب سود، منطقي كه بر اساس آن كارگران قدرتمندتر مي شوند نه استثمار. زانون بخشي از جنبش تسخير بنگاه هاي كسب وكار است، جنبشي كه بديل هاي دموكراتيك و خويش فرمايي كارگري را در عمل محقق كرده است.

كسب وكارهاي خودگردان آرژانتيني بسيار متنوع اند و هر كدام اعتبار قانوني خاص خود را دارند و شكلي خاص از سازماندهي توليد را به كار گرفته اند. تقريبا در همه اين نمونه ها كارگران كسب وكاري را كه در بحبوحه بحران مالي آرژانتين در سال 2001 رها شده بود، يا مالكان آن را تعطيل كرده بودند، تسخير كردند و اداره آن را خود به دست گرفتند. در اكثر موارد مالكان توليد را متوقف كرده بودند، مزدي پرداخت نمي كردند و ورشكست شده بودند. از اين رو، تصميم كارگران مبني بر اينكه كارخانه هاي خود را تسخير كنند از سر ضرورت بود و نه لزوما مبتني بر ايدئولوژي. در واقع اين نگراني آشكار كه چطور بايد از شغل كارگران دفاع كرد انگيزه اصلي تسخير كارخانه ها و به راه انداختن توليد بدون حضور كارفرما يا مالك بود.

تسخير كارخانه ها در بستر رشد بيكاري، فرار سرمايه و ورشكستگي صنايع صورت گرفت. آرژانتين در دسامبر 2001 با بدترين بحران اقتصادي خود مواجه شد. ميزان بيكاري به بالاترين حد خود رسيده بود، چيزي بيش از 20 درصد مردم بيكار شده بودند و 40 درصد ديگر نمي توانستند شغلي مناسب پيدا كنند. آرژانتين كه يكي از قطب هاي صنعتي آمريكاي لاتين است، بين سال هاي 2001 و 2002 براي تامين معاش مردم خود سخت در مضيقه بود و حدود 53 درصد جمعيت زير خط فقر زندگي مي كردند. در سال 2006 ميزان بيكاري روي 12.5 درصد ثابت ماند و حدود 5.2 ميليون نفري كه پيش از آن نمي توانستند شغلي با دستمزد مكفي پيدا كنند حالا مي توانستند نيازهاي ماهيانه خود را تامين كنند.

 شكل گيري مناسبات اجتماعي جديد در بستر خودگرداني كارگران

به محض اينكه كارگران بدون وجود كارفرما و مالك دست به كار توليد شدند مناسبات داخلي كارخانه زانون را از نو خلق كردند و سلسله مراتب سازماني، بيگانگي و استثمار را از ميان برداشتند. پيش از اشغال كارخانه به دست كارگران، منطق توليد به دنبال به حداكثر رساندن سود شركت بود، آن هم از طريق به حداقل رساندن دستمزدها، دورزدن برخي استانداردهاي ايمني و نيز فشارآوردن به كارگران براي بيشتر كاركردن. به اين ترتيب، با كمترين نيروي كار استخدامي، توليد را در بالاترين سطح نگه مي داشتند.

پس از اتحاد كارگران و تسخير كارخانه به دست آنها، اين منطق به شدت تغيير كرد. مناسبات درون كارخانه جمعي شد و فرهنگ جديدي پديد آمد: فرهنگ رفاقت

(camaraderie). ماته (نوعي نوشيدني سنتي كه مثل چاي است) و كومدور (سالن غذاخوري كارخانه) نقش مهمي در شكل گيري اين مناسبات اجتماعي جديد ايفا كردند. اولين قانون جديد انجمن كارگران اين بود كه كارگران مجاز باشند حين كار روي خط توليد ماته بنوشند. ماته يكي از ستون هاي فرهنگ آرژانتين است: اين نوشيدني داغ به شكل گروهي در محافل جمعي آماده و صرف مي شود. بنا به گزارش هايي كه كارگران داده اند نوشيدن ماته نه تنها آهنگ كار آنها را كندتر نكرد، بلكه باعث شد كارگران به هم نزديك تر شوند و در محيطي آرام مشكلات كاري را با هم در ميان بگذارند.

شرايط كاري پيش از آنكه كارگران اختيار كار را به دست بگيرند طوري بود كه هر ماه به طور متوسط بين بيست و پنج تا سي سانحه اتفاق مي افتاد و سالي يك كارگر جان خود را از دست مي داد. از زمان اشغال زانون سوانح كاري به حداقل رسيده و فقط چند سانحه كوچك اتفاق افتاده است. يكي از كارگران مي گويد: «وقتي پاي مالك در ميان است، آدم مدام نگران و تحت فشار است. بدون كارفرما بهتر مي شود كار كرد و آگاهانه مسئوليت بيشتري به عهده گرفت».

سازماندهي و سنديكاليسم

مدير سابق، كارگران را از هم تفكيك مي كرد و به اين ترتيب آنها را با هم بيگانه نگه مي داشت. او قانوني وضع كرده بود كه به موجب آن كارگران هر خط توليد موظف بودند يونيفرم رنگي خاص بخش خود را به تن كنند و با يكديگر مراوده نكنند. مثلا كارگران خط آبي حق نداشتند با كارگران بژپوش صحبت كنند. كارگران نمي توانستند آزادانه در اتاق هاي غذاخوري با هم صحبت كنند، به اتاق هاي ديگر بروند يا از ورودي ساير بخش ها وارد كارخانه شوند. بيگانگي كارگران با يكديگر ابزاري بود براي كنترل كه اجازه نمي داد كارگران براي خود اتحاديه اي ‏مستقل از منافع شركت شكل دهند.

كارلوس ويلامونت از كارگران عادي زانون، اواخر دهه نود براي پيروزي در انتخابات اتحاديه داخلي كارخانه دست به يك سازماندهي مخفي زده بود. «آن وقت ها خيلي سخت مي شد به اتحاديه كارخانه راه يافت، چون مجبور بوديم پنهاني فعاليت كنيم. سيستم شركت به شدت سركوبگر بود. اجازه نمي دادند به بخش هاي ديگر سربزني، با بقيه كارگران صحبت كني يا حتي آزادانه از دستشويي استفاده كني. خيلي وقت ها مجبور بوديم دزدكي يادداشت هايي در كافه تريا رد و بدل كنيم يا موقع عبور از جلوي واحدهاي هم پنهاني قرار و مدار ملاقات بگذاريم. ولي ما راه هايي پيدا كرديم كه مي شد نظارت سفت وسخت كارفرما و اتحاديه بوروكراتيك آن را دور زد». يكي از اين راه ها تشكيل تيم فوتبال سراميك سازان بود. كارگران از فرصتي كه در حين تمرين، بازي و تورنمنت هاي مختلف دست مي داد استفاده مي كردند و براي پيروزي كارگران خط توليد در اتحاديه برنامه ريزي مي كردند.

سابقه مبارزه در زانون به پيش از تسخير كارخانه بازمي گردد. جنبش كارگران عادي در اواخر سال 1998 توانست پيروز انتخابات اتحاديه داخلي شود و اتحاديه بوروكراتيك قديمي را كه به افراد رده بالاي شركت وابسته بود كنار بزند. سال 2000 نمايندگاني از بين كارگران عادي در انتخابات استاني پيروز شدند و به اتحاديه سراميك سازان نئوكن راه يافتند. همين اواخر اتحاديه سراميك سازان نئوكن تصميم گرفت تغييراتي در مقررات خود ايجاد كند و اصول و راهبردهايي دموكراتيك تر وضع كرد.

در صحبت هاي بسياري از كارگران به اين نكته اشاره شده كه تلاش كارگران براي پيروزي در انتخابات اتحاديه به آنها كمك كرده تا به آن سازماندهي لازم براي تسخير كارخانه برسند. عمر ويلابلانكا طي صحبتي كه با يكي از سازمان دهندگان كارگري در بوينس آيرس بزرگ داشته بر اهميت سازماندهي كارگران در قالب اتحاديه تاكيد مي كند: «زانون به اين دليل زانون شد كه كارگران توانستند اتحاديه داخلي كارخانه را به دست بگيرند. اگر آن زمان اتحاديه را به دست نگرفته بوديم، زانون نمي توانست در اختيار كارگران قرار بگيرد. كارگران زانون از اتحاديه داخلي و صحبت با كارگران كارخانه هاي ديگر بسيار آموختند».

در سال 2000، مرگ دانيل فراس، كارگر بيست و دو ساله اي كه در خط توليد كار مي كرد، فضاي اتحاديه را بسيار متشنج كرد. شركت هيچ پرستار يا آمبولانسي نداشت و همين فقدان بخش فوريت هاي پزشكي باعث مرگ فراس شد. كارگران هشت روز اعتصاب كردند و شركت را مجبور كردند كه براي كارخانه آمبولانسي تدارك ببيند. كمي بعد از تسخير كارخانه، كارگران لوح هايي سراميكي براي يادبود فراس ساختند، به ياد رفيقي كه شرايط استثماري كارخانه او را به كشتن داد. آن ها اين لوح ها را در قسمت هاي مختلف كارخانه نصب كردند تا يادآور سرنوشت شومي باشد كه كنش مستقيم و سازماندهي كارگران به آن پايان داد.

تام وتزل در مقاله اي با عنوان «رهايي كارگران و نهادهاي خودگردان» مي نويسد: «اگر قرار است جامعه اي بسازيم كه در آن مردم مستقيما اداره زندگي خود را به دست داشته باشند و در هر صنعتي كارگران خودشان آن را مديريت كنند، فرايند خودگرداني بايد از دل سازمان هاي جمعي و خودگردان كارگران ظهور كند». مبارزه كارگران براي به دست گرفتن اتحاديه زمينه اي براي سازماندهي مبارزه در درون جامعه سرمايه دارانه فراهم آورده بود و باعث شد آنها به توانايي و قدرت خود در اداره امور ايمان بياورند.

اتحاديه سراميك سازي نئوكن همچنان نقش مهمي در سازماندهي فاسين پت ايفا مي كند، اگرچه كارگران سه كارخانه سراميك سازي ديگر هم در اين اتحاديه عضوند و اين كارخانه ها هنوز تحت نظارت كارفرما و مطابق الگوي سرمايه داري كار مي كنند. اين اتحاديه سال پيش قانون جديدي تصويب كرد كه «نوسترا لوچا»، روزنامه داخلي زانون آن را طرحي انقلابي خواند. مطابق اين قانون جديد دستمزد نمايندگان اتحاديه و كارگران عادي يكسان خواهد بود، ارگان اصلي سازماندهي همان مجمع عمومي خواهد بود و پيوستن به اتحاديه و پرداخت حق عضويت، هر دو اختياري است.

 مناسبات اجتماعي دموكراتيك

كارلوس ساودرا يكي از كارگراني كه بيش از ده سال در يكي از خطوط لعاب كاري كارخانه كار كرده مي گويد همه كارگران كارخانه با هم برابرند: «كارگران معتقدند همه تصميم ها بايد در انجمن عمومي اتخاذ شود و اين انجمن تنها مرجع رسمي كارخانه است. ديگر نبايد مثل نظام مديريتي گذشته تصميم گيري ها به عهده مديران، اعضاي اتحاديه يا يك نماينده منفرد باشد». دستمزد همه كارگران زانون با هم برابر است و تنها استثنا در اين ميان، مبلغ ناچيزي است كه به عنوان حق ارشديت به كساني پرداخت مي شود كه در برابر كارفرماي سابق و اخراج كارگران مقاومت كردند و در اشغال كارخانه و حفظ آن مشاركت داشتند.

كارگران زانون در مورد استخدام كارگران نگاهي به غايت سياسي دارند. اين كارخانه در حال حاضر 473 كارگر دارد كه بيش از 230 نفر از ايشان بعد از تسخير كارخانه استخدام شده اند. بعد از تسخير كارخانه، كارگراني كه قبلا اخراج شده بودند دوباره به كار دعوت شدند. پس از مدتي كارگران تلاش كردند موقعيت هاي كاري جديدي براي ساير مردم فراهم كنند و به همين منظور با سازمان كارگران بيكار (پيكترو) همكاري كردند.

كارگران براي سازماندهي توليد و رتق وفتق امور كارخانه از روش خاصي براي ايجاد هماهنگي استفاده مي كنند. به اين ترتيب كه هر خط توليد يك گروه به حساب مي آيد و هر گروه بايد با راي گيري هاي دوره اي يك نفر را به عنوان هماهنگ كننده انتخاب كند. اين افراد، مسائل، اخبار و مشكلات بخش خود را در جلسه اي با ساير هماهنگ كننده ها مطرح مي كنند و اخبار گروه هاي ديگر را به اطلاع كارگران بخش خود مي رسانند. علاوه بر اين كارگران هر شيفت با هم جلسات هفتگي تشكيل مي دهند و هر ماه يك جلسه عمومي هم در كارخانه برگزار مي شود. در زمان برگزاري اين جلسات ماهيانه، توليد متوقف مي شود تا همه بتوانند شركت كنند و در مورد مسائل مختلف تصميم گيري كنند.

هر ماه يك دفتردار گزارش دقيقي از درآمدها و مخارج كارخانه تهيه مي كند و كارگران در جلسات عمومي تصميم مي گيرند كه سودهاي حاصله چه مصارفي داشته باشند. در يكي از اين جلسات، از آنجاكه توليد ماه ژوئن 2006 بالاتر از حد انتظار بود انجمن تصميم گرفت به همه پاداش داده شود. علاوه بر اين كارگران تصميم گرفتند 15 كارگر جديد استخدام كنند. ملاك استخدام نياز مالي خانواده آن فرد، تعهد سياسي او نسبت به مبارزه و تجارب فني او بود. يكي از اعضا اين پيشنهاد را هم طرح كرده بود كه كارگران به صورت چرخشي در بخش هاي مختلف كار كنند تا با جنبه هاي مختلف مديريت كارگري آشنا شوند.

 مناسبات جنسيتي

در سال 2004 پس از برگزاري كنگره اي ملي در مورد جنسيت و برابري كه در شهر ساحلي «مار دل پلاتا» برگزار شد، كارگران زن كارخانه زانون كميته زنان (Comision de Mujeres de Zanon) را شكل دادند. آنها دست به انتشار يك خبرنامه اي داخلي زدند كه بين همه 470 نفر كارگر زانون توزيع مي شود. اين كميته به دنبال آن است كه زنان كارخانه بتوانند فضايي براي خود داشته باشند و در آنجا گرد هم بيايند و در مورد مسائلي كه در جامعه مملو از تبعيض جنسيتي خود تجربه مي كنند بحث كنند. بسياري از زنان فاسين پت نقشي سه گانه دارند و در مقام يك زن كارگر، مادر و فعال سياسي-اجتماعي با مشكلاتي روبرو هستند كه هر زني به ناچار با آن ها روبرو است. بسياري از آنها معتقدند كميته زنان، فضايي براي بحث در مورد مشكلات محيط كار در اختيار آنها قرار داده، مشكلاتي كه حتي با حذف كارفرما باز هم پابرجاست. علاوه بر اين، كميته زنان كار ديگري هم دارد و آن ارائه راه حل هاي گروهي در مورد مشكلاتي است كه در كارخانه رخ مي دهد، از مسائل سياسي گرفته تا مشكلات توليد. كميته زنان فعاليت هاي ديگري هم صورت داده، از جمله اهداي شمع هاي تزئيني سراميكي در مركز شهر، ملاقات با زنان ساير جنبش هاي اجتماعي و نيز فعاليت هايي مثل برگزاري سخنراني در كارخانه با موضوع خشونت خانگي؛ اين سخنراني روز 25 نوامبر يعني روز بين المللي پايان خشونت عليه زنان انجام شد.

 يادگيري مجدد توليد

پس از تسخير كارخانه هيچ يك از مديران يا افراد حرفه اي در كارخانه باقي نماندند. كارگران نه فقط بايد فرايند توليد را دوباره مي آموختند بلكه بايد به حوزه هايي وارد مي شدند كه سنتا مديريتي محسوب مي شد، حوزه هايي از قبيل فروش، دفترداري و برنامه ريزي توليد. به همين دليل، كارگران زانون اغلب از وكلا، حسابداران و ديگر افراد حرفه اي كه معتمد آنها هستند كمك مي گيرند، ولي تصميم گيري ها به عهده اين افراد نيست. در مورد مسائل فني، انجمن كارگري تصميم گيرنده است. اين متخصصان دوره هاي آموزشي هم براي كارگران زانون برگزار كرده اند. بااين حال، بسياري از كسب وكارهاي تسخيرشده با كمبود نيروهاي متخصص قابل اعتماد روبرو هستند.

در ژوئن 2006 توليد كارخانه به بيش از 410 هزار مترمربع كاشي سراميك رسيد كه بالاترين حد توليد پس از راه اندازي مجدد آن بود. مسئول هماهنگي امور توليد كارخانه، فرانسيسكو موريلو كه پانزده سال در زانون كار كرده مي گويد «كنترل كيفيت وظيفه همه كارگران است». كارخانه توانسته در بازار محلي كه در حال رشد است به خوبي رقابت كند. كارخانه سراميك زانون يكي از بزرگ ترين و مدرن ترين كارخانه هاي كاشي سازي آمريكاي لاتين است. مالك قبلي كارخانه لوئيس زانون بيش از هشتاد درصد از محصولات را صادر مي كرد، ولي فاسين پت محصولات خود را در بازار محلي و ملي عرضه مي كند.

خريداران صنعتي كم كم پي بردند كه كارگران محصولي باكيفيت و در عين حال ارزان قيمت توليد مي كنند، آن هم در بازاري كه توليدكنندگان معمولا بيشتر محصولات خود را صادر مي كنند. بسياري از كارگران گفته اند كه وضعيت حقوقي شركت آنها را قادر ساخته بتوانند با حذف واسطه ها روي بازار اثر بگذارند. اخيرا فاسين پت توانسته همه صورت حساب هاي فروش، پرداخت و دريافت خود را با مهر قانوني شركت عرضه كند. به علاوه اين كارخانه ابتكار ديگري به خرج داده كه چندان بين كارخانه هاي صنعتي مرسوم نيست. آن ها سالني را به عرضه مستقيم سراميك اختصاص داده اند و خريداران مي توانند مستقيما به كارخانه مراجعه و محصول مورد نظر خود را با تخفيف تهيه كنند.

 توانمندسازي- قدرتمندسازي

خودگرداني به اين معناست كه كار توليد فكري و يدي به مساوات تقسيم شود تا همه اعضا از آن منتفع شوند. انجمن كارخانه تلاش مي كند كارهاي يدي و همين طور وظايفي را كه بيشتر فكري و نظري هستند به صورت چرخشي بين كارگران تقسيم كند. در بحبوحه اداره يك كسب وكار و در گيرودار تلاش براي پيروزي در جدال هاي حقوقي، برنامه ريزي درازمدت توليد و آموزش افراد اغلب در اولويت آخر قرار مي گيرد. ولي مجموعه زانون بعد از افزايش توان خود كه با رشد توليد همراه بود، قدم هاي اوليه را براي برنامه هاي آموزشي برداشته است. اينكه همه كارگران بتوانند به مهارت ها و آموزش هاي لازم دسترسي داشته باشند تصميمي كاملا سياسي است.

تعدادي از كارگران فاسين پت روي تقويت ابتكارات آموزشي متمركز شده اند و يكي از ايده هايشان ايجاد كتابخانه است. مجمع قرار است در مورد تاسيس يك كتابخانه درون كارخانه تصميم بگيرد و به اين ترتيب كتاب هاي فني و آموزشي، كتاب هاي تاريخي و... را در اختيار كارگران قرار دهد. علاوه براين، كتابخانه بناست محلي باشد براي مطالعه گروهي كارگران تا بتوانند مهارت هاي خواندن، نوشتن و سخنراني در برابر عموم را تقويت كنند. برخي از كارگران هم به دنبال اين هستند كه با همكاري يكي از دانشگاه هاي دولتي نئوكن به نام كوماهو، دوره هاي آموزش برنامه ريزي توليد و مهارت هاي فني مختلفي به راه بيندازند. در حال حاضر فاسين پت با دانشكده هاي مهندسي و اقتصاد دانشگاه ملي بوينس آيرس و دانشگاه كوماهو همكاري دارد.

جورج برمودز، مهندس سوپروايزر كارخانه آرزو دارد همه كارگران فاسين پت فرصت آموزش و يادگيري داشته باشند. «هيجان انگيزترين چيز اين است كه همه رفقا بتوانند در همه پست هاي شغلي كارخانه به صورت چرخشي كار كنند، آموزش ببينند و در يك حرفه فني مهارت پيدا كنند». او اضافه مي كند در يك كارخانه خودگردان، كارگران نسبت به بهبود اوضاع كارخانه احساس مسئوليت مي كنند، بدون اينكه مدام به نفع شخصي خود فكر كنند. «يكي از مزيت هاي خودگرداني كارگري و دستمزد برابر اين است كه وقتي كارگران مسئوليت شغلي را مي پذيرند مي خواهند چيز جديدي بياموزند نه اينكه به ارتقاي مقام افزايش دستمزد فكر كنند».

البته كار به اين راحتي ها هم نيست. انجمن زانون هنوز نتوانسته مشاركت سياسي همه كارگران را در تصميم گيري ها و فعاليت هاي خياباني افزايش دهد. گاهي كارگران جديد و حتي برخي از قديمي ترها رغبت چنداني ندارند كه بعد از ساعت كاري در فعاليت هاي سياسي مشاركت كنند. اينجاست كه جلسات معارفه اهميت فراواني پيدا مي كند و كمك مي كند كارگران جديد بدانند در كجا كار مي كنند، با تاريخ و پيشينه خودگرداني كارگري آشنا شوند و بفهمند چرا مهم است كه كارگران سرنوشت خود را رقم بزنند. آموزش و جلسات معارفه مي تواند همبستگي و تعهد را بالا ببرد.

 روابط عمومي

كارخانه راهكارهاي بسياري در پيش گرفته تا مطمئن شود همه قسمت هاي كار به دست خود كارگران انجام مي شود، به خصوص بخش روابط عمومي كارخانه. مجمع عمومي كارگران كمي بعد از تاسيس تصميم گرفت يك كميته خبري تشكيل دهد. گروه كوچكي از كارگران كار خبررساني و وظايف متعدد ديگر را به عهده گرفتند، از مخابره اخبار سياسي و فعاليت هاي دفاعي زانون به رسانه هاي محلي و ملي گرفته تا مطلع كردن كارگران از آخرين اخبار كارخانه. اين كميته پس از مدتي بزرگ تر شد، اگر قبلا گروهي كوچك بود كه فعاليت هاي محدودي مثل تهيه خبر و جزوه هاي داخلي داشت حالا شاخه سياسي بسيار مهمي از كارخانه است كه برنامه هاي راديويي، روزنامه، وب سايت و ويدئو تهيه مي كند.

«نوسترا لوچا»، روزنامه زانون با هدف تمركز بر مبارزه هاي طبقه كارگر، كار خود را در سال 2002 شروع كرد. اين روزنامه با تيراژ 8 هزار نسخه در ماه يكي از عوامل اصلي در هماهنگ كردن مبارزات كارگري در سطح ملي بود، ولي سال 2006 به دليل پاره اي مشكلات در زمينه چاپ و توزيع، انتشار آن متوقف شد. با اين حال، كميته مطبوعات فاسين پت پروژه هاي جديدي براي انجمن ها و كارگران آغاز كرده است.

فاسين پت هر هفته دو برنامه راديويي در راديو هاي محلي اجرا مي كند. برنامه ها شامل اخبار كارخانه زانون، اخبار جنبش هاي اجتماعي محلي، مصاحبه، تماس مستقيم شنوندگان و پخش موسيقي راك است. كميته خبري زانون شديدا تلاش كرده علاوه بر برنامه راديويي، يك برنامه صوتي-تصويري هم به راه اندازد تا كارگران بتوانند بدون كمك مستندسازان و توليدكنندگان خارجي، روايت هاي خود را فيلم برداري و تدوين كنند. گروه اينترنتي «گروپو آلاويو» كه هدايت و آرشيو فعاليت هاي سياسي را به عهده دارد چند كارگاه آموزشي براي ساخت ويدئو در كارخانه برگزار كرده است. تعدادي از كارگران براي تبليغ كنسرت هاي راك كه به طور مرتب در كارخانه اجرا مي شود، چند آگهي تبليغاتي براي شبكه تلويزيوني محلي ساخته اند. به علاوه كارگران كارخانه خودشان كار فيلم برداري از كنسرت عظيم گروه «راتا بلانكا» را به عهده گرفتند، اين كنسرت در انبار كارخانه برگزار شد و بيش از پانزده هزارنفر در آن شركت كردند. از آن مهم تر، روابط عمومي سعي كرده براي تقويت ارتباطات فعاليت هايي را درون كارخانه مديريت كند. خبرنامه ها در بين همه كارگران پخش مي شود تا آنها را از آخرين درگيري هاي حقوقي كارخانه و همين طور اخبار مربوط به خطوط توليد، آخرين اخبار مالي و اخبار بخش هاي مختلف مطلع كنند. با اين حال، هنوز هم جا دارد كه اين قبيل فعاليت ها تقويت شوند.

توليد براي اجتماع

كارخانه زانون، در كنار توليد سراميك خود را موظف كرده پروژه هاي ديگري هم در پيش بگيرد، براي مثال اهداي سراميك به انجمن هاي شهر، خانه سازي براي خانواده هاي طبقه كارگر، برگزاري بازديدهاي دانش آموزي از كارخانه و تهيه حروف الفباي سراميكي براي مدارس. عمر ويلابلانكا در مصاحبه اي مي گويد: «يكي از شعارهاي ما اين است كه درهاي كارخانه به روي مردم باز است. ما براي دانش آموزان امكان بازديد از كارخانه را ميسر كرده ايم تا از نزديك ببينند توليد در اين كارخانه چگونه انجام مي شود و بفهمند كه مي توانند جامعه ديگري بسازند». دفتر روابط عمومي كارخانه پر است از پوسترهايي كه دانش آموزان با دست خودشان طراحي كرده اند و از كارخانه تقدير كرده اند. بازديد از كارخانه زانون براي بسياري از دانش آموزان تجربه اي هيجان انگيز و جالب است. ويلابلانكا اشاره مي كند كه دانش آموزان معمولا سوال هاي بسياري طرح مي كنند. «اولين سوالي كه مي پرسند اين است كه چرا هيچ رئيسي در كارخانه نيست؟» اين بازديدها نقش مهمي در اطلاع رساني عمومي در مورد زانون داشته، چون اغلب بچه ها سر ميز شام در مورد اين موضوع صحبت مي كنند.

در سال 2006 كارگران زانون براي خانواده اي كه خانه اش در آتش سوزي از بين رفت، يك خانه ساختند و طي مراسمي آن را به اين خانواده اهدا كردند. بسياري از حاضران از اينكه توانسته بودند خودشان اين مشكل را حل كنند بسيار احساساتي شده بودند. فاسين پت تصميم گرفت خودش براي ساختن خانه دست به كار شود. آن ها ديگر به اين نتيجه رسيده اند كه كارگران بايد مشكلات خود را بدون اتكا به دولت، احزاب سياسي يا ديگر نهادها حل كنند، چون حكومت قصد ندارد نابرابري را از ميان بردارد.

زانون كنسرت ها و نمايش هاي بسياري برگزار كرده كه شركت در آن براي عموم آزاد است. كنسرت هاي ‏بزرگ نقش موثري در جلب حمايت از كسب وكارهاي تسخيرشده داشته اند. با اين كار آن ها معمولا در صدر اخبار قرار مي گيرند، آن هم در شرايطي كه رسانه ها چندان رغبتي به پخش اخبار كسب وكارهاي تسخيرشده ندارند. در سپتامبر 2006 بيش از پانزده هزار نفر از طرفداران و حاميان گروه هوي متال «راتا بلانكا» در كنسرتي كه در انبار زانون برگزار شد شركت كردند. برگزاري كل اين مراسم با كارگران كارخانه بود، از ساختن يك صحنه بزرگ گرفته تا پخش پوسترها و فروش بليت هايي ارزان قيمت.

يكي از دلايل موفقيت زانون اين بوده كه توانسته مبارزه كارگري را با كل اجتماع پيوند بزند. ويلابلانكا معتقد است مساله فقط اين نيست كه كارخانه در خطر است: «اولا همه اين شغل ها در خطرند، به علاوه كل كارهاي جمعي كه ما انجام داديم بدون اين حركت ممكن نمي شد، تجربه اي كه در اين پنج سال آموختيم هم از دست مي رفت، تجربه اي كه براي همه كارگران در سطح ملي و بين المللي ارزشمند است».

در ورودي كارخانه تعدادي از دانشجويان هنر كتيبه اي با تكه هاي سراميك ساخته اند كه تاريخ مبارزه هاي زانون را روايت مي كند. طي ماه هايي كه كارگران بيرون كارخانه به اعتراض بست نشسته بودند، همسايه ها، دانشجويان و كارگران جنبش پيكترو همبستگي خود را با آنها نشان دادند و به آنها پول و غذا مي رساندند. زندانياني كه در زندان پشت كارخانه بودند وعده هاي غذايي خود را به كارگران مي دادند. سازمان هاي اجتماعي مثل سازمان «مادران پلاتزا دو مايو» همبستگي خود را اعلام كردند و حتي زناني كه بالاي هفتاد سال سن داشتند اعلام كردند كه آنها هم تا پاي جان از كارخانه دفاع خواهند كرد.

زانون توانست همبستگي متقابلي بين افراد محلي، كارگران در حال مبارزه و كسب وكارهاي تسخيرشده در سطح ملي و بين المللي برقرار كند. برخلاف كارخانه هاي خودگردان ديگر در بوينس آيرس و مكا يكي ديگر از شهرهاي بزرگ آرژانتين، نئوكن با همه كوچكي اش از زانون دفاع كرد. به خصوص كه در سال هاي اخير و پس از بحران سال 2001 جنبش هاي اجتماعي زيادي در اين منطقه شكل گرفت. دانشجويان، معلمان، كارگران بخش عمومي، كارگران بيكار و اجتماعات بومي معترض مدام با خصومت فزاينده جنبش عوام نئوكن (MPN)، يعني حزب دست راستي غالب در نئوكن، روبرو بوده است. زانون مثل خاري در چشم دولت است. جورج سوبيچ، فرماندار استان نئوكن بارها سعي كرده كارگران را از آنجا اخراج كند، ولي حمايت هاي محلي برنامه هاي او را نقش برآب كرده اند.

 ارتباط با ساير كارخانه هاي تسخيرشده

كارخانه زانون كه اكنون ديگر عنوان رسمي آن «فاسين پت» است به عنوان يك موجوديت حقوقي مستقل و خودگردان كار مي كند ولي در عين حال بخشي از اتحاديه سراميك سازان نئوكن هم هست. زانون تنها كارخانه تسخيري است كه به طور مستقل مطالبه خودگردان شدن كارخانه را دنبال مي كند. در واقع گروه بزرگ تري از كسب وكارهاي تسخيري هستند كه عنوان اختصاري «MNER» (جنبش ملي كسب وكارهاي تسخيري) را دارند، ولي فاسين پت به عضويت اين گروه درنيامده است. بيش از چهل كسب وكار خودگردان كارگري عضو اين گروه هستند، براي مثال هتل «بوئن»، كارخانه رنگ «چيلاورت»، هتل و اسپاي پيسمانتا، كارخانه بسته بندي گوشت «لا فورستا»، نجاري «مادررا كوردوبا» و تراكتورسازي «زانللو». گروه «MNER» گروهي پرونيستي (طرفدار رئيس جمهور سابق آرژانتين پرون) هستند و ادواردو مارئوا رهبري آنها را به عهده دارد. او نقش موثري در يافتن تاكتيك هاي حقوقي براي تسخير كارخانه ها داشته است. زانون اغلب فعاليت هاي مشتركي با كسب وكارهاي عضو «MNER» انجام مي دهد.

هتل بوئن، چيلاورت و زانون براي تصويب قانون ملي در مورد تسخير كارخانه هاي از كارافتاده با هم ائتلاف كرده اند. دولت تا به حال به راه حل هاي كوتاه مدت بسنده كرده و اجازه داده كارگران موقتا مالكيت محل كار خود را به دست بگيرند. اين قبيل اجازه هاي كسب معمولا بين دو تا پنج سال بوده است. در حالي كه اعطاي مالكيت قطعي باعث مي شود كارگران امنيت شغلي داشته باشند و بتوانند نيروي خود را صرف بهبود محصولات و پروژه هاي اجتماعي خود كنند.

هتل بوئن در منطقه خود نمونه اي مثال زدني از يك بنگاه كارگري است كه در شكل دادن به ائتلاف هاي متعدد بسيار موفق عمل كرده است. اين هتل نوزده طبقه كه كارگران اداره آن را به دست گرفته اند، به مركز سياسي سازمان هاي كارگري، از جمله زانون تبديل شده است. كف هتل پوشيده از كاشي هاي پورسلين زيبا و باكيفيتي است كه محصول زانون است. كارگران زانون و ديگر فعالان اجتماعي معمولا در آنجا فعاليت هايي ترتيب مي دهند و هروقت به بوينس آيرس مي روند در اين هتل اقامت دارند.

 همبستگي بين المللي

بسياري از كارگران زانون اين فرصت را داشته اند كه به كشورهاي خارجي سفر كنند و تجارب خود را با ديگران به اشتراك بگذارند. از ايتاليا، آلمان و اسپانيا هم كارگراني كه در شركت هاي خودگردان كارگري مشغول بوده اند مشتاقانه از زانون بازديد كرده اند و اطلاعات و استراتژي هاي خود را با هم رد و بدل كرده اند. به علاوه اتحاديه ها و سازمان هاي اجتماعي در اروپا با فاسين پت اعلام همبستگي كرده اند تا بتواند به كارش ادامه دهد.

در 28 ام و 29 ام اكتبر 2005، اولين كنگره آمريكاي لاتين در مورد كسب وكارهاي تسخيري در كاراكاس تشكيل شد. اين كنگره به همت كارخانه ها و كسب وكارهاي خودگردان آرژانتين، اروگوئه، ونزوئلا و برزيل تشكيل شد و نمايندگان اين كسب وكارها تلاش كردند به استراتژي هايي هماهنگ در برابر حملات دولت و قوانين وحشيانه بازار دست يابند. نطق افتتاحيه را رئيس جمهور ونزوئلا هوگو چاوز در حضور هزار نفر از كارگران اين قبيل بنگاه هاي خودگردان ايراد كرد، كارگراني كه شعار «اشغال، مقاومت و توليد» را جامه عمل پوشانده بودند. اين كنگره مقدمه اي شد براي شكل دادن به رابطه اقتصادي و حمايت هاي متقابل بين بيش از سه هزار كسب وكار خودگردان در آمريكاي لاتين.

همكاري بين كسب وكارهاي تسخيري يكي از موثرترين كارها بوده است. كسب وكارهاي تسخيري آمريكاي لاتين بايد بدانند كه حتي در ونزوئلا هم كارگران نبايد براي پيش بردن كار خود به دولت تكيه كنند. اين كارخانه ها و بنگاه هاي تسخيري مشغول سازماندهي و گسترش استراتژي هايي براي دفاع از كارگران آمريكاي لاتيني هستند، كارگراني كه يا كارخانه هايشان در معرض خطر تعطيلي است يا در شرايط كاري بسيار سختي به سر مي برند.

 مشكلات خودمختاري و خودگرداني

كارگران زانون در عين حفظ موضع خود در مورد خودمختاري همچنان براي قانوني شدن وضعيت خود مجبورند روي دولت حساب كنند و البته در بازاري منطبق بر الگوهاي سرمايه داري به توليد خود ادامه دهند. زانون تجربه اي بسيار حائز اهميت است، چون كارگران زماني اين الگوي خودمختاري و خودگرداني را به اجرا درآوردند كه هنوز اين اصطلاحات را نمي شناختند. آن ها از سر ضرورت به اين ايده رسيدند. در زانون با طبقه كارگري سروكار داريم كه هويتي بسيار قوي و محكم دارد، به عبارت ديگر، آنها خود را بخشي از مبارزات رهايي بخش طبقه كارگري مي دانند. از ديد آنها نبرد با سرمايه داري راهي به سوي رهايي طبقه كارگر است. يكي از كارگران مي گويد: «زانون يك پيروزي براي طبقه كارگر است و نشان مي دهد جامعه مي تواند طور ديگري اداره شود: بدون نياز به كارفرما و رئيس و بدون اينكه لازم باشد آدم براي كس ديگري كار كند كه دست آخر همه پول ها را به جيب مي زند و بقيه را در نهايت تهي دستي رها مي كند».

كارگران زانون براي رسيدن به رهايي مستقيما وارد عمل شده اند و مطالبات آنها ديگر محدود به اين نمانده كه صرفا بخش كوچكي از حقوق كارگران را طلب كنند. آن ها طرحي انقلابي پيشنهاد كرده اند: از شر روسا خلاص شويد و بگذاريد كارگران با موازين دموكراتيك كار خود را پيش ببرند. مسلما دولت نمي تواند چنين منطقي را تاب بياورد.

زانون به خوبي توانست از موانعي كه دولت سر راه آنها مي گذارد عبور كند، موانعي مثل نبردهاي حقوقي و حملات وحشيانه. از خلال همين مبارزات فاسين پت به يك عامل اجتماعي تاثيرگذار در استان نئوكن بدل شده است. دولت محلي حالا با گروه هاي سازمان يافته حامي يكديگر طرف است. خودگرداني كارگران در نئوكن به تقويت قدرت مردمي جنبش هاي اجتماعي محلي هم كمك زيادي كرده است.

علاوه بر دعواهاي حقوقي، مشكل ديگري كه كسب وكارهاي خودگردان آرژانتين با آن روبرو هستند مقابله با چالش هاي بازار آن هم بدون برخورداري از حمايت دولتي است. به دليل فقدان زيرساخت ها و كار با تكنولوژي هاي قديمي توليد اغلب كسب وكارهاي خودگردان شانس كمي دارند كه در رقابت موجود در بازارهاي سرمايه داري دوام بياورند. بخشي از دلايل موفقيت زانون وسعت اين كارخانه و تكنولوژي هاي پيشرفته آن بوده است. به علاوه كارگران زانون مهارت زيادي در تجارت سراميك داشته اند و همين امر باعث شد انجمن كارگري راحت تر از پس مسائلي فني مانند نگهداري و تعمير ماشين آلات و البته توليد محصولات باكيفيت برآيد. خوشبختانه كارخانه زانون يك بخش اختصاصي براي تعميرات دارد و اين به كارگران كمك مي كند تا قطعات جايگزين را همان جا توليد كنند و بسياري از موانع را دور بزنند.

بهترين راه نجات كسب وكارهاي خودگردان ايجاد يك بازار بديل براي محصولاتي است كه در اين كارخانه ها توليد مي شود. معامله پاياپاي بين همين بنگاه هاي خودگردان و سازمان هاي محلي باعث مي شود توليد هم براي كل آن اجتماع و هم براي كارگران سودآور باشد. ايجاد بازار وسيعي براي معاملات پاياپاي مي تواند راهي براي دور زدن بازار سرمايه دارانه باشد و سود آن مستقيما به اجتماع برسد.

تقريبا همه محصولات سراميكي زانون در بازاري با مقتضيات سرمايه دارانه به فروش مي رسند. انجمن كارگران اين كارخانه اخيرا به اين مساله پرداخته اند كه شايد نياز باشد محصولات ديگري هم به نفع اجتماعي كه در آن زندگي مي كنند توليد كنند، اگرچه همين حالا هم كاشي هاي سراميكي در ساخت خانه، مدرسه و بيمارستان به كار مي رود. هدف فعلي فاسين پت اين است كه از سود حاصله از بازار، پروژه هاي اجتماعي را پيش ببرد.

راه حلي ديگر براي خودمختارشدن اين است كه همين بنگاه هاي تسخيري موجود، مستقل از دولت از كسب وكارهاي تسخيري جديد حمايت كنند تا آنها هم بتوانند كار خود را شروع كنند. امروز نياز مبرمي به اين كسب وكارها وجود دارد. جنبش كسب وكارهاي تسخيري مي تواند با تشكيل يك صندوق جمعي از آنها حمايت كند. هرچه كارگران پشت گرمي بيشتري داشته باشند انگيزه بيشتري خواهند داشت كه اداره محل كار خود را به دست بگيرند.

 سوب^ك^~تيويته و فرهنگ كاري جديد

كسب وكارهاي تسخيري نه تنها مانع از بين رفتن مشاغل مي شوند، بلكه فرهنگ و سوب^ك^~تيويته جديدي نيز خلق مي كنند. خودگرداني به كارگران غرور و عزت نفس مي دهد و كارگران حس مي كنند در سرنوشت خود اثرگذارند. خودگرداني كارگري موجب شده بسياري از كارگران در سراسر دنيا به قدرت خود پي ببرند، قدرت اينكه شيوه هاي جديدي به وجود آورند براي رهايي و نبرد عليه شرايط استثماري. كارگران زانون اغلب به اين نكته اشاره مي كنند كه به دست گرفتن كارخانه ديدگاه آنها را نسبت به دنيا و همين طور نسبت به خودشان به عنوان بخشي از طبقه كارگر تغيير داده است. آن ها ديگر مي دانند كه براي اداره يك كارخانه يا يك جامعه احتياجي به رئيس ندارند.

از زماني كه كارگران اداره كارخانه را به دست گرفتند، كارخانه يا محيط كار به فضايي فيزيكي براي رهايي بدل شد. در بسياري از اين مكان ها، فرهنگ كاري تازه اي شكل گرفت. ساختن مراكز فرهنگي و برگزاري كنسرت ها استراتژي مهمي براي طبقه كارگر بوده تا كرامت و آزادي خود را بازپس بگيرد. رائول گودي، نماينده اتحاديه كارگران زانون، در برابر جمعيتي بالغ بر ده هزار نفر كه براي تماشاي كنسرت آمده بودند به مردم خوشامد گفت و به تجليل از اين موضوع پرداخت كه كنسرت در كارخانه اي بدون رئيس و بدون حضور نيروي پليس برگزار شده است. كارگران زانون با برگزاري رويدادهاي فرهنگي خودگردان، اين پيغام را به همه رساندند كه طبقه كارگر مي تواند فرهنگ و هنر خودش را خلق كند.

تسخير كارخانه ها بيش از يك قرن ابزار رهايي طبقه كارگر بوده است. بااين حال، در بسياري از اين مبارزه هاي تاريخي هدف از اين كار صرفا رساندن صداي مطالبات كارگران به گوش مسئولان بوده، نه خودگرداني كارگري. طبقه كارگر آرژانتين در سي سال اخير تحت فشار سياست هاي شديد نوليبرالي قرار داشته است. اين نظم نوليبرالي به دست ديكتاتوري نظامي اي ممكن شد كه بين سال هاي 1983-1976 توانست 30 هزار فعال كارگري و دانشجويي را از سر راه بردارد. در شرايط كنوني كه طبقه كارگر آرژانتين عليه قوانين كار و خصوصي سازي دست به تسخير كارخانه ها زده، زانون الگوي راديكال جديدي در برابر الگوي سرمايه داري پيش نهاده است. اين كارخانه الگويي از توليد را به اجرا درآورده كه مبتني است بر برابري، دموكراسي مستقيم و همبستگي. فاسين پت نويد سوب^ك^~تيويته اي جديد براي طبقه كارگر سراسر دنيا است.

تجربه زانون تهديدي مستقيم براي دولت بوده است. فرايندي كه به دگرگوني سوب^ك^~تيويته منجر شده را نمي توان به اين سادگي از بين برد؛ به همين دليل است كه دولت و نظام سرمايه داري زور مي زنند جلوي كارگران را بگيرند و نگذارند آنها كرامت و آزادي در خور خويش را بيابند. فاسين پت نمونه اي پيش روي كارگران سراسر جهان و چشمه كوچكي است از نحوه اداره جهان بعد از امحاي سرمايه داري.

علي رغم موانع سياسي و مشكلات بازار، كسب وكارهاي تسخيرشده آرژانتيني استراتژي پيشرفته اي براي دفاع از طبقه كارگر و نيز براي مقاومت عليه سرمايه داري و نوليبراليسم به ما نشان مي دهند. كسب وكارهاي خودگردان مبارزات خود را براي قانوني شدن ادامه مي دهند تا بتوانند از شغل هاي كارگران دفاع كنند و درهاي قانوني را براي ديگر كسب وكارهاي تسخيري باز كنند. بسياري از اين كارخانه ها توانسته اند همبستگي گسترده اي بين سه هزار بنگاه خودگردان آمريكاي لاتين ايجاد كنند. اغلب اين بنگاه ها در كشورهاي آرژانتين، ونزوئلا، برزيل و اروگوئه واقع شده اند.

جنبش كارخانه هاي تسخيري در آرژانتين شغل هاي بسياري ايجاد كرده، همبستگي گسترده اي بين آنها به وجود آورده و پروژه هاي اجتماعي بسياري به راه انداخته است. تجربه فاسين پت در زمينه خودگرداني و سازماندهي كارگري مستقيما ساختارهاي سرمايه داري را هدف گرفته، چون اصل مالكيت خصوصي [ابزار توليد] را زير سوال مي برد، دانشي را كه از كارگران سلب شده به آنها بازمي گرداند و توليد را براي اهدافي به جز سود سازماندهي مي كند. روزا ريوزا كه پانزده سال در زانون كار كرده مي گويد زانون صرفا مبارزه اي نيست كه به خاطر آن 473 نفر كارگر زانون صورت گرفته باشد، بلكه مبارزه اي است به نفع كل اجتماع و براي يك انقلاب اجتماعي. «اگر كارخانه ها تعطيل شدند و رها شدند، كارگران حق دارند آنجا را اشغال كنند، دوباره به راه بيندازند و تا پاي جان از آن دفاع كنند».

منبع:

Marie Trigona ?FASINPAT (FACTORY WITHOUT BOSS): An Argentine Experience in Self-management? in Real Utopia: Participatory society for the 21 Century, ed. Chris Spannos, AK Press: Oakland, Edinburgh, West Virginia, 2008.

كارخانه بدون كارفرما: تجربه خودگرداني كارگران در آرژانتين


 روزنامه شرق، شماره 3278 به تاريخ 5/8/97، صفحه 8 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 42 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه رشد فناوري
متن مطالب شماره 56، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است