|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/9/7: حباب دات آي آر؟
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4660
يك شنبه 30 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4482 7/9/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


سرمقاله 
حباب دات آي آر؟


نويسنده: نيما نامداري

رشد فناوري هاي نوآورانه باعث شده فرصت هاي زيادي براي كسب وكارهاي نوپايي كه استارت آپ ناميده مي شوند ايجاد شود و سرمايه گذاري روي آنها هم رواج يافته است. اما بايد مراقب بود اتفاقي نظير سقوط دات كام (.com crash) كه در فاصله سال هاي 2000 تا 2002 در آمريكا رخ داد در سال هاي آينده در ايران رخ ندهد. به خصوص كه دولتي ها هم وارد اين فرآيند شده و به دنبال جذب سرمايه براي استارت آپ هاي ايراني هستند.

داستان سقوط دات كام چه بود؟ در اواخر دهه 90 ميلادي شركت هاي فناوري رشد عجيبي داشتند. شركت هايي نظير گوگل، آمازون، سيسكو، مايكروسافت، اپل و... رشدهاي چند صد درصدي را شاهد بودند و سرمايه زيادي به سوي هزاران شركت فناوري محور به خصوص كسب و كارهاي اينترنتي جريان داشت. در فاصله سال هاي 1995 تا 2000 شاخص بورس نزدك قريب به 400 درصد رشد داشت كه كاملا تحت تاثير رشد شركت هاي فناوري بود. عرضه اوليه سهام (IPO) اين شركت ها رشدهاي 1000 درصدي را تجربه مي كرد. تبليغات سنگين اين شركت ها باعث شده بود كه بسياري از سهامداران جزء هم مشتاق خريد سهام آنها باشند. در ژانويه 2000 در جريان پخش زنده مهم ترين مسابقه سالانه فوتبال آمريكايي، تبليغات تلويزيوني 16 شركت فناوري روي آنتن رفت يعني اين شركت ها كه بعضا عمرشان به دو سال هم نرسيده بود به ازاي هر نيم دقيقه تبليغ حداقل 2 ميليون دلار داده بودند.

اما اين خوشي ديري نپاييد. سه ماه بعد هنگامي كه فدرال رزرو آمريكا تصميم گرفت نرخ بهره را افزايش محسوسي بدهد ضربه آخر براي افتادن در سراشيبي زده شد. در عرض دو سال بسياري از اين شركت ها اعلام ورشكستگي كردند يا زيان هاي هنگفت در صورت هاي مالي خود نشان دادند. قيمت سهام سيسكو از 80 دلار به 14 دلار و سهام آمازون از107 دلار به 17 دلار كاهش يافت تازه اينها جان به دربردگان بودند. بيش از نيمي از 100 شركت فناوري شناخته شده در آن سال ها كاملا از بين رفتند. تا پايان سال 2002 حدود 5 تريليون دلار از ارزش بازار سرمايه آمريكا كاسته شد و در اكتبر 2002 شاخص بورس نزدك 78 درصد كمتر از حداكثر ميزان خود در سال 2000 بود.

سقوط دات كام، تركيدن حبابي بود كه در سال هاي قبل شكل گرفته بود. اين حباب تا حد زيادي ناشي از ذوق زدگي سرمايه گذاران كلان و هيجان ناشي از تبليغات و سپس رفتار گله اي (Herd Behavior) سهامداران خرد بود. عملا هر كسب وكاري كه پيشوند e يا آنلاين داشت و در سرچ گوگل بالا مي آمد كسب وكار موفق تلقي مي شد. نوعي سرمايه گذاري روي پيشوند (Prefix Investing) رخ داده بود. به نظر مي رسد شواهدي وجود دارد كه حباب مشابهي در ايران در حال شكل گيري است. رشد استارت آپ ها به طور بالقوه سريع و گسترده است. يعني محصول نوآورانه و مدل مخاطره آميز اين كسب وكارها اگر با واكنش مثبت بازار روبه رو شود به فوريت گسترش مي يابد و استارت آپ به يك كسب وكار بزرگ بدل مي شود. در عين حال همان قدر كه سرعت رشد استارت آپ ها بالاست احتمال شكست شان هم زياد است. به همين دليل شيوه ارزش گذاري و تزريق نقدينگي و ايفاي نقش در هيات مديره استارت آپ ها بسيار متفاوت با شركت هاي ديگر است.

در سال هاي اخير منابع مالي قابل توجهي به سمت سرمايه گذاري روي استارت آپ ها سوق يافته است. بخشي از اين منابع در قالب صندوق هاي سرمايه گذاري جسورانه (VC) و برخي هم در قالب هاي ديگر به استارت آپ ها تزريق شده اند. بررسي ها نشان مي دهد بخش مهمي از اين سرمايه هم به صورت مستقيم يا غيرمستقيم از منابع عمومي تامين مي شود. اپراتورهاي تلفن همراه، بانك ها، هلدينگ هاي سرمايه گذاري وابسته به نهادها و بنيادها تامين كننده بخش مهمي از اين منابع هستند.

اما ساز وكار فني ارزش گذاري و سرمايه گذاري روي استارت آپ ها هنوز در كشور بسيار نحيف است و كارشناسان و متخصصاني كه در ارزش گذاري استارت آپ ها سابقه و تخصص داشته باشند بسيار اندك هستند. ضمن اينكه به دلايل سياسي و قانوني هم امكان همكاري با صندوق ها و سرمايه گذاران خارجي وجود ندارد و انتقال دانش و تجربه به اين شيوه هم ميسر نيست. همزمان رقابتي هم ميان مديران دولتي و خصولتي شكل گرفته كه خود را در قامت يك مدير نوگرا و حامي تكنولوژي نشان دهند. اخيرا برخي مديران ارشد دولت هم وارد اين فضا شده اند و مستقيما به دنبال جذب سرمايه براي استارت آپ ها افتاده اند. چنين روندي مي تواند منجر به ايجاد حباب دات آي آر (.ir) شود. ارزش گذاري هايي كه مبتني بر واقعيات فني و قضاوت هاي تكنيكي نيستند و عمدتا تحت تاثير مناسبات سياسي و تبليغاتي و نيز هيجان ناشي از رشد سريع برخي استارت آپ هاي معروف انجام مي شوند.

چندي پيش يكي از معاونان رئيس جمهور هدف خود را ايجاد چند يونيكورن ايراني عنوان كرده بود. يونيكورن به استارت آپي گفته مي شود كه ارزش آن از يك ميليارد دلار فراتر رفته باشد. واقعا چنين موضوعي چه ارتباطي به مديري دارد كه مسووليتش توسعه زيرساخت هاي فناوري در كشور است؟ تجربيات سال هاي اخير در دنيا اثبات كرده رفتار برخي سرمايه گذاران كه مدام به استارت آپ ها فشار مي آوردند تا سريع تر بزرگ شوند (Get Big Fast) و در اين راه از ارزش گذاري هاي اغراق آميز هم استفاده مي كردند، روشي اشتباه بوده و حتي به ضرر خود سرمايه گذاران هم تمام شده است. حال چگونه مي توان رفتار اين مدير دولتي را كه احتمالا دو، سه سالي در مسووليت فعلي دوام خواهد داشت قضاوت كرد؛ وقتي كارنامه خود را به ارزش بازار استارت آپ ها گره مي زند؟

مراجعه به تجربيات دولت ها در كشورهاي ديگر نشان مي دهد دولت بايد صرفا در سطح اكوسيستم مداخله كند و از هر گونه مداخله در سطح بنگاه (Firm specific intervention) اجتناب كند. دولت مسوول موفقيت يا شكست هيچ استارت آپي نيست و صرفا در سطح كلان اكوسيستم وظيفه مداخله دارد. دولت حتي مسوول تامين مالي استارت آپ ها نيست، بلكه متولي توسعه زيرساخت هاي سرمايه گذاري مناسب براي ايجاد VCها و شتاب دهنده ها و ديگر عناصر بازار سرمايه است. اما مداخله مستقيم در تامين مالي استارت آپ ها با منطق كلان اين فضا مغايرت دارد. جالب اينجاست كه چنين رفتاري به رغم ظاهر خيرخواهانه اي كه دارد ممكن است حتي به ضرر خود استارت آپ ها باشد. يك مطالعه انجام شده روي 1125 استارت آپي كه از سال 2000 به بعد در آمريكا ايجاد شده اند و نتايج آن در مجله معتبر Harvard Business Review منتشر شده، نشان مي دهد رابطه معناداري ميان سرمايه جذب شده در مراحل اوليه و رشد و توفيق تجاري در مراحل بعد وجود ندارد.

بايد توجه داشت كه در فضاي استارت آپي، شكست به اندازه موفقيت اهميت دارد. در اين فضا يك فرآيند آزمون و خطاي داراي منطق پويا وجود دارد تا ايده هاي بد شكست بخورند و ايده هاي خوب تداوم پيداكنند. شكست جزئي از اين بازي است و منطق رشد اكوسيستم استارت آپي منوط به همين شكست ها و بازتخصيص منابعي است كه پس از هر شكست در فضاي اكوسيستم رها مي شوند. مداخله دولت در رشد يا شكست يك استارت آپ يا برخورد تبليغاتي با رشد سريع آنها خلاف منطق اين اكوسيستم است. اي كاش دولتي ها دست از سر استارت آپ ها بردارند و اجازه دهند سرمايه باهوش بخش خصوصي و كارآفرينان باهوش واقعي خودشان با هم كار كنند. هيچ بعيد نيست دولتي ها همان بلايي را كه بر سر خصوصي سازي و توزيع يارانه و سرمايه گذاري خارجي و بسياري از مفاهيم مفيد ديگر آوردند و آنها را تهي از معنا كردند، بر سر استارت آپ ها هم بياورند.

حباب دات آي آر؟


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4482 به تاريخ 7/9/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 48 بار



آثار ديگري از " نيما نامداري"

  درمان بيماري اقتصاد
نيما نامداري، دنياي اقتصاد 25/6/97
مشاهده متن    
  شفافيت در انتصاب مديران
نيما نامداري، دنياي اقتصاد 24/3/97
مشاهده متن    
  الگوي تعامل امنيت و اقتصاد
نيما نامداري، دنياي اقتصاد 6/3/97
مشاهده متن    
  بازتوليد پلاسكوهاي اقتصادي
نيما نامداري، دنياي اقتصاد 18/11/96
مشاهده متن    
  فرصت در شرايط تهديد
نيما نامداري، دنياي اقتصاد 3/11/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه فرهنگ در دانشگاه اسلامي
متن مطالب شماره 30، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است