|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/9/14: ما و راه هاي نرفته
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7067
پنج شنبه 2 خرداد 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6940 14/9/97 > صفحه 10 (انديشه) > متن
 
      


تامل 
ما و راه هاي نرفته
امروزه «كنشگري اجتماعي» دانشجويان ما نيازمند چه مكانيسمي است؟

نويسنده: دكتر سارا شريعتي

امروزه دانشجويان دغدغه مند به دو دسته تقسيم شده اند؛ يك دسته به كتاب خواندن و كار نظري مشغولند، اما با جامعه ارتباط چنداني ندارند. گروه ديگر، دانشجوياني هستند كه اولويت شان «كنشگري اجتماعي» است و نسبت به مسائل اجتماعي دغدغه مندي بيشتري دارند اما چندان دل در گرو كارهاي نظري ندارند.

به اين اعتبار مي توان گفت ما در حال حاضر با دوگانه «فعال اجتماعي» و «نظريه پرداز ذهني» روبه رو هستيم. اين دوگانه مي تواند براي فضاي دانشگاه ما آسيب جدي داشته باشد و آن را ناكارآمد كند. بنابراين نياز امروز ما تلفيق اين دو گروه در دانشگاه ها است؛ چراكه هم «اميد هاي جامعه شناسي» ما و هم «اميدهاي اجتماعي» براي تغيير جامعه ما هستند.

بيست يا سي سال پيش، براي ما «فعال مدني» اصطلاحي ناآشنا بود؛ هنوز هم فعالان مدني در فضاي روشنفكري ما اقليت هستند. در سه - چهار دهه گذشته، جرياني كه «نظم اجتماعي» را مورد نقد قرار مي داد، با دو چهره «مبارز سياسي» و «روشنفكر متعهد» برجسته مي شد.

«مبارز سياسي» كسي بود كه قدرت سياسي را هدف قرار مي داد و با آن گفت وگو مي كرد و به تعبيري، تغيير و تحولش در جامعه در گرو اصلاح قدرت سياسي تعريف مي شد. اما «روشنفكر متعهد» كسي بود كه ميدان فعاليت و تلاش هايش الزاما معطوف به قدرت سياسي نبود هرچند كه به وجهي غيرمستقيم به قدرت سياسي مي رسيد. اما مشي شان «آگاهي بخشي» بود و با كتاب، سخنراني و كلاس درس سر و كار داشتند. بنابراين، مخاطبشان قشر فرهيخته جامعه بود.

 بعد از انقلاب، ما با تيپ جديدي آشنا شديم كه نه مبارز سياسي بود و نه الزاما روشنفكر متعهد؛ هر چند كه همپوشاني ها و شباهت هايي با اين دو تيپ نيز داشت. سياسي نبود چون دغدغه اش فقط قدرت سياسي نبود و روشنفكر متعهد نبود چون تنها قشر فرهيخته و تحصيلكرده را خطاب قرار نمي داد؛ بلكه مخاطبش متن جامعه و مردمان عادي بود.

اين تيپ جديد، با عمق جامعه و لايه هاي پايين ارتباط برقرار مي كرد و به نسبتي كه به جامعه نزديك مي شد از آن تاثير مي پذيرفت و به ميزاني كه به جامعه توجه مي كرد، از تيپ مبارز سياسي و روشنفكر متعهد فاصله مي گرفت. عملگراتر بود اما در عين حال، به پشتوانه نظري باور داشت.

اين تيپ جديد، خواسته يا ناخواسته در نقد آن دو تيپ گذشته شكل گرفت؛ منتقد مبارزان سياسي بود چرا كه معتقد بود مبارزه سياسي بشدت هزينه بر است، در نتيجه از آن فاصله مي گرفت. از طرف ديگر، منتقد فعاليت هاي روشنفكري بود چون اين فعاليت ها روز به روز نخبه گرايانه تر مي شد؛ تا آنجا كه بعد از مدتي روشنفكران عرصه عمومي، قدرت و توان صحبت با متن جامعه را از دست دادند.

در نتيجه، اين تيپ جديد مي خواست بر همه ضعف هايي كه نقد اجتماعي قبل داشت، غلبه كند و الگوي جديدي ارائه دهد. جذابيت اين گروه هم در همين بود كه مخاطبش نه ديگر تحصيلكرده ها بودند و نه قدرت سياسي جامعه. اما نقطه ضعفش هم دقيقا در همين امر بود؛ چرا كه ادبيات مربوط به جامعه، دير به جامعه ما وارد شد؛ جامعه اي كه اشكال رايجي مثل «سنديكا»، «حزب» و «انجمن ها» را كم داشت. متاسفانه اين اشكال، هنوز هم در جامعه ما آنچنان كه بايد وجود ندارد. بنابراين ظهور اين تيپ اجتماعي يك غنيمت است.

اين تيپ جديد، دو راه پيش رو دارند؛ يكي اينكه خود را به صورت يك مفهوم كاملا جديد و مدرن ارائه دهند و بخواهند از صفر آغاز كنند و با گذشته و سنت هاي جامعه خود گسست داشته باشند و در واقع در دوگانه «سنت- مدرنيته» قرار بگيرند. راه ديگر اين است كه از تقابل مستقيم با سنت ها پرهيز كنند و الگوي برخي كشورهاي اسلامي مانند مصر، تونس و جنبش هاي اجتماعي كه در آن كشورها شكل گرفت را پيگيري كنند.

 جامعه سنتي هم سازوكارهاي خاص خودش را دارد كه از خلال اين سازوكار، امكان آگاهي بخشي، حركت تدريجي و مداوم به سوي مدرنيته و تغييرات اجتماعي فراهم مي شود. وقتي اين نقطه چين هايي كه ما را از گذشته مان جدا مي كند، به هم پيوند بزنيم و از مكانيزم هاي موجود در جامعه و مخزن فرهنگ و نظام جامعه استفاده كنيم، مي توانيم اميد به اصلاح و تغيير اجتماعي داشته باشيم. اين جنبش از صفر شروع نمي شود، جنبشي است كه با توجه به پيشينه و با تسويه و پالايش الگوهاي سنتي پا به عرصه اجتماع مي گذارد و خود را بازسازي مي كند. كنشگري اجتماعي ما امروز در گفت وگو، در نسبت، در جمع و در تكميل خودش با ظرفيت هاي سنتي جامعه است كه مي تواند پايدار باشد و مي تواند تغييري در جامعه ايجاد كند.

*مكتوب حاضر متن ويرايش و تلخيص شده «ايران» از سخنراني دكتر سارا شريعتي است كه در نشست«كنشگري و راه هاي نرفته» در محل باشگاه دانشجويان دانشگاه تهران ارائه شد.


*استاد جامعه شناسي دانشگاه تهرانما و راه هاي نرفته


 روزنامه ايران، شماره 6940 به تاريخ 14/9/97، صفحه 10 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 12 بار
    



آثار ديگري از "دكتر سارا شريعتي"

  زوج جامعه شناسي و هنر
دكتر سارا شريعتي، شرق 22/10/97
مشاهده متن    
  سرگذشت حل يك ناسازگاري / «جامعه شناس» و «هنرمند» زوج خوبي مي شوند؟
دكتر سارا شريعتي، ايران 19/10/97
مشاهده متن    
  دانش عليه فقر / چرا «شيوه هاي رهايي از فقر» در آكادمي ايران مورد مطالعه قرار نمي گيرد؟
دكتر سارا شريعتي، ايران 12/8/97
مشاهده متن    
  موقعيت جامعه شناسي تشيع در ايران / چالش ميان «دين» و «جامعه شناسي» از چه زماني كليد خورد؟
دكتر سارا شريعتي*، ايران 8/2/97
مشاهده متن    
  ميراث دوركيم براي امروز ما / بازخواني آراي اميل دوركيم پس از صد سال
دكتر سارا شريعتي*، ايران 21/12/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه آموزش و توسعه منابع انساني
متن مطالب شماره 19، زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است