|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/9/21: تامين مالي با ابزار«جايزه»
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4657
چهار شنبه 26 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4494 21/9/97 > صفحه 10 (بورس) > متن
 
 


تامين مالي با ابزار«جايزه»
واحد تحقيق و توسعه شركت بورس بررسي كرد

نويسنده: روزنامه دنياي اقتصاد

بورس هاي اوراق بهادار همواره به دنبال راهكارهايي براي افزايش جذابيت بيشتر اين بازار و جذب سرمايه گذاران بيشتر بوده اند. در اين راستا بسياري از بورس هاي اوراق بهادار اقدام به راه اندازي ابزارهاي مالي جديد مطابق با نيازهاي سرمايه گذاران و نهادهاي مالي كرده اند. از جمله ابزارهاي نوين مالي كه امكان معامله آن در بورس هاي اوراق بهادار و حتي بازارهاي خارج از بورس وجود دارد، گواهي جايزه است. گواهي جايزه يك ابزار مالي مشتق است كه همچون قراردادهاي آتي و اختيار معامله، مبتني بر يك دارايي پايه از جمله سهام و شاخص سهام منتشر مي شود.

از جمله ويژگي هاي بارز گواهي جايزه، انتشار آن توسط يك نهاد ثالث به عنوان مثال بانك ها و نهادهاي مالي معتبر است كه معمولا به منظور تامين مالي مورد استفاده قرار مي گيرد. راه اندازي معاملات گواهي جايزه به سرمايه گذاران نيز اين امكان را مي دهد تا بتوانند با خريد اين گواهي، خود را در برابر نوسانات نامطلوب قيمت دارايي پايه مصون نگه دارند و در صورت تغييرات مطلوب قيمت دارايي پايه از حداقل سود پيش بيني شده اي منتفع شوند. واحد تحقيق و توسعه شركت بورس در پژوهشي به قلم كامران سلماني قرائي ضمن تشريح نحوه تامين مالي شركت ها و نهادهاي مالي از طريق انتشار گواهي جايزه در بازارهاي اوراق بهادار، به بررسي انواع گواهي جايزه، ريسك هاي سرمايه گذاري در اين ابزار، بررسي تفاوت ها و شباهت هاي موجود بين معاملات گواهي جايزه و ساير ابزارهاي مالي و همچنين بيان مزاياي انتشار گواهي جايزه در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است.

ساختار گواهي جايزه در بازارهاي اوراق بهادار

يكي از ابزارهاي مالي جديدي كه در بسياري از بورس هاي اوراق بهادار و حتي در بازارهاي خارج از بورس مورد معامله قرار مي گيرد، گواهي جايزه (Bonus Certificate) است. گواهي جايزه نوع جديدي از ابزارهاي مالي مشتق است كه همچون ساير ابزارهاي مالي از جمله قراردادهاي آتي، اختيار معامله، وارانت، گواهي توربو و گواهي سود اهرمي مبتني بر يك دارايي پايه از جمله سهام، شاخص سهام، نرخ بهره، صندوق هاي قابل معامله در بورس، ارز و كالاهاي مختلف منتشر مي شود. از كاركردهاي گواهي جايزه مي توان به انتشار آن به عنوان يك ابزار تامين مالي اشاره كرد. بنابراين بانك ها و نهادهاي مالي معتبر مي توانند براي كمبود بخشي از منابع مالي خود اقدام به انتشار گواهي جايزه در بورس هاي اوراق بهادار يا بازارهاي خارج از بورس كنند.

سازوكار قراردادي گواهي جايزه

خريدار گواهي جايزه، قيمت خريد اين گواهي را كه همان قيمت بازاري دارايي پايه در زمان انتشار گواهي است به ناشر (فروشنده) پرداخت مي كند. در صورتي كه قيمت دارايي پايه طي دوره سرمايه گذاري تا سررسيد از سطح مشخصي تحت عنوان سطح مانع عبور نكند، ناشر علاوه بر قيمت انتشار اوليه گواهي، ملزم به پرداخت حداقل مبلغ معيني تحت عنوان سطح جايزه به سرمايه گذار است. اما اگر قيمت دارايي پايه طي دوره سرمايه گذاري تا سررسيد حداقل يك بار از سطح مانع عبور كند، سرمايه گذار نمي تواند از ويژگي سطح جايزه بهره ببرد و ميزان دريافتي سرمايه گذار در سررسيد برابر قيمت بازاري دارايي پايه در سررسيد خواهد بود. به عبارت ديگر در اين حالت بازده سرمايه گذار در سررسيد مشابه بازده ناشي از تغييرات قيمت دارايي پايه خواهد بود. بنابراين دريافتي سرمايه گذار در سررسيد يا همان قيمت بازخريد گواهي جايزه به عملكرد دارايي پايه در يك بازه زماني از قبل تعيين شده (زمان تا سررسيد) وابسته است و با توجه به عملكرد دارايي پايه متفاوت خواهد بود. از طرفي ديگر قيمت گواهي جايزه در بازار ثانويه در نتيجه تغيير در قيمت دارايي پايه تغيير مي كند اما اين تغييرات لزوما يكسان نيستند و تغييرات قيمت گواهي جايزه نمي تواند بيشتر يا كمتر از تغييرات قيمت دارايي پايه باشد كه اين امر به ساير عوامل تاثيرگذار بر قيمت گواهي جايزه از جمله نوسان دارايي پايه، زمان باقي مانده تا سررسيد و فاصله قيمت دارايي پايه تا سطح مانع بستگي دارد.

انواع گواهي جايزه

انواع متفاوتي از گواهي جايزه در بورس هاي اوراق بهادار و بازارهاي خارج از بورس معامله مي شوند كه عبارتند از: گواهي جايزه كلاسيك، گواهي جايزه حدي، گواهي جايزه معكوس، گواهي جايزه حدي معكوس و گواهي جايزه با سود اهرمي.

گواهي جايزه كلاسيك: متداول ترين و مهم ترين نوع گواهي جايزه، گواهي جايزه كلاسيك است. در معاملات اين نوع گواهي، سطح جايزه و سطح مانع به ترتيب بيشتر و كمتر از قيمت بازارهاي دارايي پايه تعيين مي شود. سازوكار قراردادي گواهي جايزه كلاسيك به اين صورت است كه خريدار گواهي ابتدا كل ارزش معامله را با قيمت بازاري دارايي پايه در تاريخ انتشار يا قيمت انتشار اوليه گواهي به ناشر پرداخت مي كند.

گواهي جايزه حدي: سازوكار معاملات گواهي جايزه حدي تقريبا مشابه سازوكار معاملات گواهي جايزه كلاسيك است، با اين تفاوت كه در گواهي جايزه حدي، ناشر يك سطح حدي را كه بالاتر از سطح جايزه است، براي انتشار گواهي جايزه تعيين مي كند. همچنين برخي ناشران سطح حدي را مساوي با سطح جايزه در نظر مي گيرند. چون تعيين سطح حدي بالاتر از سطح جايزه در معاملات گواهي جايزه حدي رايج تر و متداول تر است بنابراين تحليل هاي انجام شده در اين بخش بر اين فرض استوار است كه سطح حدي بالاتر از سطح جايزه است. سطح حدي به ناشر اين امكان را مي دهد تا در صورت افزايش چشمگير قيمت دارايي پايه در سررسيد سود سرمايه گذار و زيان خود را به سطح حدي محدود كند. به عبارت ديگر، در صورت افزايش چشمگير قيمت دارايي پايه در سررسيد، سرمايه گذار نمي تواند بيشتر از سطح حدي سود كسب كند.

گواهي جايزه معكوس: سازوكار قراردادي گواهي جايزه معكوس، برعكس معاملات گواهي جايزه كلاسيك است. در اين نوع گواهي ها، سطح مانع و سطح جايزه به ترتيب بالاتر و پايين تر از قيمت انتشار اوليه گواهي تعيين مي شوند. در گواهي جايزه معكوس، همانند گواهي جايزه كلاسيك، خريدار گواهي ابتدا كل ارزش معامله را با قيمت بازاري دارايي پايه در تاريخ انتشار يا قيمت انتشار اوليه گواهي به ناشر پرداخت مي كند.

گواهي جايزه حدي معكوس: در گواهي جايزه حدي معكوس، سطح مانع و سطح جايزه، برعكس معاملات گواهي جايزه حدي، به ترتيب بالاتر و پايين تر از قيمت انتشار اوليه گواهي تعيين مي شوند. از طرفي سطح حدي پايين تر از سطح جايزه تعيين مي شود.

گواهي جايزه با سود اهرمي يا گواهي سود اهرمي پلاس: ساختار گواهي جايزه با سود اهرمي تقريبا مشابه گواهي سود اهرمي غيرحدي است. سازوكار معاملات گواهي سود اهرمي غيرحدي به اين صورت است كه سرمايه گذار، گواهي سود اهرمي را با قيمت توافقي از ناشر خريداري كرده و كل ارزش معامله را در ابتداي معامله به ناشر پرداخت مي كند. ساختار گواهي جايزه با سود اهرمي نيز تقريبا مشابه گواهي سود اهرمي غيرحدي است با اين تفاوت كه يك سطح مانع كمتر از قيمت توافقي (سطح جايزه) براي اين نوع گواهي تعيين مي شود. به اين معني كه اگر قيمت دارايي پايه در سررسيد كمتر از قيمت توافقي باشد اما طي دوره سرمايه گذاري، قيمت دارايي پايه همواره بالاتر از سطح مانع باشد، در اين صورت ناشر موظف است گواهي جايزه را با همان قيمت توافقي از سرمايه گذار بازخريد كند كه در اين صورت بازده سرمايه گذار برابر صفر است. اما اگر طي دوره سرمايه گذاري، قيمت دارايي پايه حداقل يكبار از سطح مانع عبور كند و كمتر از آن شود، بازخريد گواهي جايزه با سود اهرمي مشابه گواهي سود اهرمي غيرحدي است.

مقايسه گواهي جايزه با ساير ابزارهاي مالي

معاملات گواهي جايزه تقريبا مشابه معاملات سهام است به اين معني كه خريد گواهي جايزه و خريد مستقيم سهم پايه اين گواهي، در يك قيمت يكسان (قيمت جاري بازار يا قيمت توافقي) انجام مي شود و همانند خريد سهام، سرمايه گذار با خريد گواهي جايزه از ناشر بايد كل ارزش معامله را در ابتداي معامله به ناشر پرداخت كند. اما تفاوتي كه بين معاملات اين دو ابزار وجود دارد وجود سطح جايزه و سطح مانع در معاملات گواهي جايزه است. همچنين مالكيت گواهي جايزه با مالكيت مستقيم سهم پايه يكسان نيست به اين معني كه دارندگان گواهي جايزه داراي حق راي نبوده و هيچ گونه منفعت متعلق به سهم پايه از جمله سودهاي تقسيمي يا ساير مزايايي كه براي دارندگان سهم وجود دارد، به آنها تعلق نمي گيرد. اين در حالي است كه دارندگان سهم پايه داراي حق راي در مجامع بوده و هر گونه منفعت متعلق به اين سهم، به دارنده آن تعلق مي گيرد. از طرفي دارندگان سهام فقط زماني سود مي كنند كه قيمت سهام افزايش يابد و اين در حالي است كه در صورت كاهش قيمت سهام پايه، دارندگان گواهي جايزه معكوس و گواهي جايزه حدي معكوس مي توانند سود كسب كنند.

گواهي جايزه داراي شباهت هايي با ساير ابزارهاي مشتقه همچون قراردادهاي آتي، اختيار معامله و وارانت است. از جمله شباهت هايي كه بين اين ابزارها وجود دارد اين است كه گواهي جايزه همانند قراردادهاي آتي، اختيار معامله و وارانت جزو ابزارهاي مشتقه به شمار مي رود و مبتني بر يك دارايي پايه همچون سهام و شاخص سهام منتشر مي شود. همچنين گواهي جايزه همانند قراردادهاي آتي، اختيار معامله و وارانت به دارنده آن، اين فرصت را مي دهد كه از نوسانات قيمت سهام پايه، بدون التزام به تملك آن استفاده كند. در معاملات گواهي جايزه همچون معاملات قراردادهاي آتي، اختيار معامله و وارانت، امكان كسب سود از نوسانات بازار در هر دو حالت صعودي و نزولي براي سرمايه گذاران وجود دارد.

از طرفي، گواهي جايزه داراي تفاوت هايي با قراردادهاي آتي، اختيار معامله و وارانت است. گواهي جايزه همانند وارانت فقط توسط ناشران منتشر مي شود اما قراردادهاي آتي و اختيار معامله توسط بورس تعريف مي شوند. همچنين يكي از موضوعات بسيار مهم در راه اندازي هر ابزار مالي، توجه به مديريت ريسك معاملات آن است. از آنجا كه دارندگان گواهي جايزه همواره در موضع خريد گواهي جايزه قرار دارند بنابراين نيازي به پرداخت وجه تضمين ندارند اما از آنجا كه دارندگان قراردادهاي آتي و اختيار معامله مي توانند موضع فروش اتخاذ كنند بنابراين ملزم به پرداخت وجه تضمين هستند.

در عين حال در انتشار گواهي جايزه همانند انتشار وارانت، تمام مسووليت هاي مربوط به انتشار گواهي جايزه بر عهده ناشر است و بورس ها عملكرد ناشر گواهي جايزه را در قبال تعهداتش تضمين نمي كنند. اين امر باعث مي شود تا دارنده گواهي جايزه در معرض ريسك نكول ناشر قرار گيرد. اما از آنجا كه قراردادهاي آتي و اختيار معامله را بورس منتشر مي كند و در نهايت سرمايه گذاران در مقابل هم قرار مي گيرند و بورس بنا به موقعيت معاملاتي سرمايه گذار، از وي وجه تضمين اخذ مي كند بنابراين احتمال نكول وجود ندارد. هزينه سرمايه گذاري در گواهي جايزه نيز در مقايسه با قراردادهاي آتي، اختيار معامله و وارانت براي سرمايه گذار بيشتر است.

ريسك هاي سرمايه گذاري در گواهي جايزه

در معاملات گواهي جايزه، سرمايه گذاران با ريسك هاي مختلفي مواجه هستند كه از جمله مي توان به موارد زير اشاره كرد:

ريسك نكول ناشر: ناشر ممكن است در بازخريد گواهي هاي جايزه در سررسيد نكول كرده يا در صورت ورشكستگي نتواند كل يا بخشي از قيمت بازخريد گواهي جايزه را به سرمايه گذاران بپردازد. از آنجا كه بورس ها نيز عملكرد ناشر گواهي جايزه را در قبال تعهداتش تضمين نمي كنند، بنابراين سرمايه گذاران همواره در معرض ريسك نكول يا ورشكسته شدن ناشر قرار مي گيرند.

ريسك قيمت بازاري طي دوره سرمايه گذاري: در صورتي كه قيمت دارايي پايه طي دوره سرمايه گذاري تا سررسيد از سطح مانع عبور كند، قيمت بازاري گواهي جايزه طي دوره سرمايه گذاري مي تواند به طور قابل توجهي پايين تر از قيمت خريد باشد چرا كه ديگر امكان كسب انتفاع از سطح جايزه براي سرمايه گذار وجود ندارد. قيمت بازاري گواهي جايزه در درجه اول به عملكرد قيمت دارايي پايه وابسته است اما مي تواند تحت تاثير برخي پارامترهاي ديگر از جمله تغيير در نوسان دارايي پايه، زمان باقيمانده تا سررسيد، فاصله قيمت دارايي پايه تا قيمت مانع و سود تقسيمي نيز قرار گيرد. همچنين در صورتي كه سرمايه گذار قبل از سررسيد اقدام به فروش گواهي جايزه كند، ديگر نمي تواند از مزيت سطح جايزه بهره ببرد.

ريسك بازار ثانويه: با اينكه ناشر گواهي جايزه با يك نهاد ثالث معرفي شده از طرف ناشر براي نقدشوندگي بيشتر اين گواهي ها به عنوان بازارگردان در بازار فعاليت مي كنند اما ممكن است در صورت رخداد برخي شرايط خاص از جمله نوسانات شديد قيمت ها، شرايط بازار غيرعادي يا ايجاد مشكلات فني در بازار، بازارگردان توانايي حفظ بازار را نداشته باشد و خريد و فروش گواهي هاي جايزه به طور موقت غيرممكن يا مشكل باشد. در اين صورت ممكن است سرمايه گذاران نتوانند به راحتي در بازار به خريد و فروش اين گواهي ها اقدام كنند.ريسك از دست دادن سرمايه: در صورتي كه نوسانات نامطلوبي در قيمت دارايي پايه رخ دهد، سرمايه گذار ممكن است كل يا بخشي از سرمايه اوليه خود را از دست بدهد.

بررسي جذابيت هاي انتشار گواهي جايزه در بورس تهران

بانك ها و نهادهاي مالي براي تامين نيازهاي مالي خود نيازمند وجود ابزارهاي مالي متنوع در بورس هاي اوراق بهادار هستند تا بتوانند با نيازهاي خود اقدام به انتشار اين ابزارها در بورس كنند. گواهي جايزه يكي از ابزارهاي نوين مالي است كه ناشران معتبر (به عنوان مثال بانك ها و نهادهاي مالي معتبر) معمولا به منظور تامين منابع مالي خود در بورس هاي اوراق بهادار منتشر مي كنند. بنابراين در صورت راه اندازي معاملات گواهي جايزه در بورس اوراق بهادار تهران، انتشار اين گواهي مي تواند مورد استفاده بسياري از ناشران معتبر داخلي قرار گيرد. از طرفي سرمايه گذاران نيز مي توانند از گواهي جايزه به عنوان ابزاري براي پوشش ريسك و فعاليت هاي سفته بازانه در بورس استفاده كنند كه اين كار باعث جذب سرمايه گذاران بيشتر و در نتيجه ورود سرمايه هاي جديد به بورس مي شود.يكي از الزامات راه اندازي ابزارهاي مالي در بورس هاي اوراق بهادار، داشتن سيستم هاي مديريت ريسك پيشرفته است. از آنجايي كه در معاملات گواهي جايزه هيچ گونه وجه تضميني پرداخت نمي شود و نيازي به سيستم مديريت ريسك وجود نداردپس انتشار و راه اندازي گواهي جايزه در بورس اوراق بهادار تهران مي تواند جذاب تر و راحت تر باشد.

تجربيات جهاني معاملات گواهي جايزه

گواهي جايزه در بسياري از بورس هاي معتبر دنيا قابل انتشار و معامله است كه از جمله مي توان به بورس هاي فرانكفورت، اشتوتگارت، نزدك، استراليا، سوئيس و وين اشاره كرد.در بورس هاي فرانكفورت و اشتوتگارت ابزارهاي مالي مختلفي معامله مي شوند كه از آن جمله مي توان به معاملات سهام، ابزارهاي مشتقه متعارف (قراردادهاي آتي و اختيار معامله)، صندوق هاي قابل معامله در بورس، اوراق بدهي و گواهي ها اشاره كرد. از جمله گواهي هاي قابل معامله در بورس هاي فرانكفورت و اشتوتگارت مي توان به گواهي سود اهرمي، گواهي جايزه، گواهي عامل، گواهي تنزيل و گواهي نوربو اشاره كرد. يكي از ابزارهاي مالي جديدي كه در هر دو بورس فرانكفورت و اشتوتگارت معامله مي شود، گواهي جايزه است. لازم به ذكر است در بورس اشتوتگارت، محصولات ساختار يافته با عنوان مشتقات اوراق بهادارسازي شده شناخته مي شوند كه معاملات آن در بخش بورس وارانت اروپا متعلق به بورس اشتوتگارت انجام مي شود. همچنين معاملات محصولات ساختار يافته از جمله گواهي جايزه در بورس فرانكفورت از طريق سيستم معاملات الكترونيكي Xetra انجام مي شود.

در بورس اوراق بهادار وين نيز انواع مختلفي گواهي ها قابل معامله هستند كه از آن جمله مي توان به گواهي جايزه، گواهي سود اهرمي، گواهي تنزيل، گواهي سبد و گواهي شاخص اشاره كرد. تمام گواهي ها در بورس اوراق بهادار وين جزو محصولات ساختار يافته به شمار مي روند و قوانين حاكم بر محصولات ساختار يافته براي تمام گواهي ها صادق است. بخش محصولات ساختار يافته در بورس اوراق بهادار وين به سه زيربخش تقسيم شده است كه شامل گواهي ها، صندوق هاي قابل معامله در بورس و وارانت ها هستند. در بورس اوراق بهادار وين، ارزش معاملات گواهي ها به صورت تجميعي بيان شده است و ارزش معاملات تك تك گواهي ها به طور جداگانه مشخص نيست.

گواهي جايزه در بورس اوراق بهادار استراليا جزو وارانت هاي سرمايه گذاري محسوب مي شود. سرمايه گذاران مي توانند هنگام عرضه اوليه گواهي هاي جايزه اقدام به خريد اين گواهي ها از ناشر كنند. در صورتي كه بعد از اتمام عرضه اوليه، سرمايه گذاران قصد خريد اين گواهي ها را داشته باشند بايد از طريق بازار ثانويه بورس اوراق بهادار استراليا اقدام به خريد اين گواهي ها كنند. بعد از اينكه گواهي هاي جايزه براي معاملات در بورس اوراق بهادار استراليا پذيرفته شدند، سرمايه گذاران مي توانند از طريق كارگزار خود اقدام به خريد اين گواهي ها كنند. قيمت خريد گواهي جايزه از طريق قيمت هاي بازاري ارائه شده براي اين گواهي تعيين مي شود كه مي تواند بالاتر يا پايين تر از قيمت انتشار اوليه باشد.

تامين مالي با ابزار«جايزه»


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4494 به تاريخ 21/9/97، صفحه 10 (بورس)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 13 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه فقه و حقوق اسلامي
متن مطالب شماره 17، پاييز و زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است