|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/9/22: بيليارد بازان حرفه اي
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4660
يك شنبه 30 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4495 22/9/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


سرمقاله 
بيليارد بازان حرفه اي


نويسنده: دكتر علي فرحبخش

 پيرزني را تصور كنيد كه با دستي بر كمر و دستي ديگر بر زنبيل به بازار شهر مي رود تا مايحتاج خود را خريداري كند. اطلاعات ايشان از رياضيات چيزي در حد چهار عمل اصلي است و نه از ويژگي هاي تابع مطلوبيت اطلاعي دارد و نه از شرايط مرتبه اول و دوم لاگرانژ تاكنون چيزي به گوشش خورده است. اما خود بيش از هركس ديگري مي داند كه بودجه امروزش در چه حدي است و خريد چه كالاهايي و به چه ميزاني در اولويت قرار دارد.

وي ابتدا به مظنه قيمتي از كالاهاي موردنياز خود مي پردازد و در صورت گران بودن برخي از كالاهاي برنامه ريزي شده امكان خريد كالاي جانشين را بررسي مي كند و در كشورهايي مثل ما كه همواره با تورم هاي بالا، دست به گريبان بوده اند، انتظار افزايش قيمت ها را مد نظر قرار مي دهد. اگر مساله را از فرد به يك خانواده تسري دهيم، باز هم موضوع همچنان صادق است و حتي مي توان از يك تابع مطلوبيت دگرخواهانه براي پدري كه معاش خانواده را تامين مي كند، به جاي يك تابع مطلوبيت خودخواهانه استفاده كرد. در سطح بالاتر يعني بنگاه نيز همين رويه ادامه مي يابد. بنگاهي كه نه از شكل تابع توليد خود و نه از ضريب كشش نهاده هاي اوليه و محصول نهايي به قيمت ها مطلع است، ولي به روش سعي و خطا در مي يابد كه ميزان توليد و سطح قيمت محصول نهايي را بايد به چه ميزان تعيين كند و از چه تركيبي از نهاده هاي اوليه بايد براي حداكثرسازي خود استفاده كند. در سطح كلان هم همين رويه مي تواند حاكم باشد. صنيع الدوله كه اولين بودجه تاريخ ايران را در عصر ناصري تقديم مجلس كرد، آن را به دو بخش هزينه ها و عايدات پيش بيني شده تقسيم كرده بود، مشخص است كه با توجه به منابع محدود خود اولويت هايي را مدنظر داشته است (صنيع الدوله به هنگام تقديم بودجه به مجلس به ضرب گلوله يك تبعه گرجي مقابل در مجلس ترور شد و به قتل رسيد)؛ زماني كه هيچ كس نامي از اقتصاد كلان و ماليه عمومي به گوشش نخورده بود.

ميلتون فريدمن مثال جالبي دارد كه به روشني پرده از اين معماي بزرگ برمي دارد. وي مي گويد: «يك بيلياردباز حرفه اي را درنظر بگيريد كه گوي را با چوب آن چنان مي زند كه گوي قرمز را در مسير درست هدايت كند. وي آن چنان با مهارت به توپ ضربه مي زند كه گويي اشراف كامل بر قوانين فيزيك دارد؛ ولي در هيچ آموزشگاهي آن را نياموخته است.» براي آحاد اقتصادي نيز ضرورتي ندارد كه از شكل تابع مطلوبيت خود مطلع باشند و سپس با توجه به تابع لاگرانژ اقدام به حداكثرسازي آن كنند. قبل از جنگ جهاني دوم نظرات اقتصادي كمتر مورد توجه قرار مي گرفت و تعادل عمومي والراس و نظريات آدام اسميت جايي براي مسائل و توصيه هاي اقتصادي به جا نگذاشت و عملا پيشگويي جايي در اين بخش علوم انساني نداشت. اما پس از جنگ جهاني دوم، اقتصاد به عنوان يك علم اثباتي مورد توجه قرار گرفت و با گسترش و تعميق رياضيات در اقتصاد، شاهد پيش بيني هايي در مورد تحولات اقتصادي بوديم. اكنون از رياضيات به عنوان زبان معمولي تشريح مباحث اقتصادي ياد مي شود. رياضيات در تمام شاخه هاي مختلف علم اقتصاد و ساير علوم اجتماعي نقش مهمي را ايفا مي كند. امروزه كمتر اقتصادداني وجود دارد كه بتواند خود را از كاربرد رياضيات در تشريح مباحث و مسائل اقتصادي و به خصوص موضوعات نظري اقتصاد كه در حقيقت پايه بررسي هاي تجربي اقتصادسنجي در اين رشته را تشكيل مي دهند، بي نياز بداند؛ بنابراين اقتصاد رياضي را نمي توان مانند اقتصاد بخش عمومي يا اقتصاد بين الملل به عنوان شاخه مستقلي از علم اقتصاد تلقي كرد، بلكه بايد آن را به عنوان ابزاري براي تحليل مسائل و پديده هاي اقتصادي به شمار آورد.

زبان رياضي ويژگي هايي دارد كه كاربرد آن را در اقتصاد گريزناپذير مي سازد. از جمله اينكه اصطلاحات و عبارات اقتصادي دقيق بوده و كمتر گمراه كننده هستند، زبان رياضي درك و بيان مسائل پيچيده را آسان مي سازد، انسان عقلايي رفتاري رياضي گونه دارد و از طريق رياضيات مي توان بسياري از آمارهاي اقتصادي را تحليل كرد. آنچه در اين بين، مساله را شايد با اندكي ترديد روبه رو سازد، قرار دادن مفروضات يا پيش فرض هايي در علم اقتصاد است. در اينجا دو سوال مطرح مي شود؛ آيا مفروضات علم اقتصاد صحيح هستند و آيا در صورت تغيير مفروضات مي توان همچنان به نتايج پيشين وفادار ماند؟ براي مثال وقتي در علم فيزيك در مورد زمان سقوط آزاد اجسام صحبت مي شود، با فرض شرايط خلا، موضوع مورد بررسي قرار مي گيرد. اگر مفروضات تغيير كند و در هواي آزاد در مورد پرتاب يك توپ فلزي به پايين صحبت كنيم، عملا نتايج با تغيير اندكي روبه رو خواهند بود، ولي اگر در مورد پرتاب يك پر سبك به پايين صحبت كنيم، به واقع نتايج با تفاوت هاي آشكاري همراه خواهد بود. همان انتقاداتي كه ساموئلسون به مقاله معروف ميلتون فريدمن به نام «The methodology of positive economics» وارد مي كند. ساموئلسون معتقد است فرضيات اوليه نيز نياز به تست و آزمون دارند و از آنجا كه اين مفروضات انتزاعي (يا abstract) هستند، ممكن است با واقعيات موجود تفاوت آشكاري داشته باشند. يعني همان گونه كه در مثال سقوط آزاد اجسام به آن اشاره كرديم، تغيير شرايط مي تواند به تغيير نتايج منجر شود. فريدمن در پاسخ ساموئلسون معتقد است كه علوم بسياري بر پايه فرضيات انتزاعي استوارند. فرضياتي كه در مواردي به واقعيت نزديك و در مواردي از آن دور هستند. ولي نكته مهم آن است كه اگر يك مدل اقتصادي تست شود و جواب بدهد، ديگر ضرورتي براي آزمون فروض اوليه نيست و اين فروض خود به خود تاييد مي شوند.

به هرحال اگر اقتصاد را به عنوان يك علم بپذيريم، چاره اي جز اين نيست كه قادر باشد پيش بيني هاي كاملي نسبت به تحولات آتي به دست دهد و در اين راه گريزي از آن نيست كه اين رشته به تئوري هاي منسجم و دقيق و همچنين به ابزار غربالگري لازم براي آزمون اين نظريات بهره مند باشد. آنان كه به جدايي و انفكاك اقتصاد از دانش رياضي باور دارند، يا از دانش رياضي مطلع نيستند يا اساسا اقتصاد را يك علم نمي دانند.

بيليارد بازان حرفه اي


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4495 به تاريخ 22/9/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 43 بار



آثار ديگري از "دكتر علي فرحبخش"

  يارانه به طلاي ديجيتال
دكتر علي فرحبخش، دنياي اقتصاد 18/4/98
مشاهده متن    
  فوتبال و بن بست مديريت دولتي
دكتر علي فرحبخش، دنياي اقتصاد 6/4/98
مشاهده متن    
  شهرت سياست گذار
دكتر علي فرحبخش، دنياي اقتصاد 19/3/98
مشاهده متن    
  پيش شرط هاي عمليات بازار باز
دكتر علي فرحبخش، دنياي اقتصاد 1/3/98
مشاهده متن    
  اقتصاد كوپني
دكتر علي فرحبخش، دنياي اقتصاد 23/2/98
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه بيماريهاي پوست
شماره 1 (پياپي 87)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است