|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/10/8: آيا سرمايه داري شكست خورده است؟
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6978
شنبه 29 دي 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6960 8/10/97 > صفحه 10 (انديشه) > متن
 
      


آيا سرمايه داري شكست خورده است؟
مباحثه اي بين لارنس سامرز، سر پل كالير و ادموند فلپس

مترجم: سيدامين موسوي زاده

گفت وگويي كه پيش رو داريد گزيده اي از مصاحبه نشريه «تفكر اقتصادي» (ثوت اكونوميكز) با سه انديشمند است درباره «سرنوشت سرمايه داري» كه در شهريور ماه گذشته منتشر شد. لارنس سامرز Lawrence H. Summers استاد دانشگاه چارلز اليوت و بيست و هفتمين رئيس دانشگاه هاروارد است. مديريت مشاوران اقتصادي ملي دولت باراك اوباما و معاونت وزارت خزانه داري ايالات متحده دولت بيل كلينتون را نيز در كارنامه سياسي خود دارد. ادموند فلپس Edmund Phelpsدارنده نوبل اقتصاد و مدير «مركز سرمايه گرايي و جامعه» دانشگاه كلمبياست. سر پل كالير Sir Paul Collier استاد اقتصاد و سياست عمومي دانشگاه آكسفورد و مدير مركز رشد بين المللي است. اين روزها كه در فرانسه و برخي از كشورهاي اروپايي اعتراضاتي شكل گرفته و برخي تحليلگران آن را به «سياست هاي نظام سرمايه داري» نسبت مي دهند، خواندن اين مناظره شايد ما را به درك روشن تري از اين جريان برساند.

   آيا سرمايه داري اجتناب ناپذير بود؟

پل كالير: من گمان مي كنم كه ما خوشبخت بوديم كه سرمايه داري سريع تر از ذات خود اجتناب ناپذير شد. مفهوم «جامعه» بسيار پيش از آنكه سرمايه داري (آنطور كه ما درباره اش مي انديشيم) آغاز شود، سازماندهي شده بود. در شهرهايي در شمال انگلستان كه براي نخستين بار در جهان مردم عادي توانستند از كار در كارخانه ها و تجارتخانه ها و مزاياي مقياس و تخصص (economies of specialisation & Economies of scale) بهره مند شوند..

از نظر من، ماهيت سرمايه داري اين است كه تصميم هاي اقتصادي غيرمتمركز مي تواند در شركت هايي گرفته شود كه در بازارهاي ساخت يافته با يكديگر رقابت مي كنند و اين در حضور انگيزه هاي قوي رشد و افزايش بهره وري انجام مي گيرد. اين تنها نظام ماست كه تاكنون به نظر مي رسد در پيشبرد بهره مندي عمومي موفق بوده است. سرمايه داري يك معجزه نيست. سامانه هدايت خودكار هم ندارد. در دوره هايي از ريل خارج مي شود و بايد به مسير بازگردد كه در اينجا سياست عمومي ورود مي كند.

   سرمايه داري چيست؟

ادموند فلپس: به عنوان يك موضوع تاريخي مهم است كه ميان آنچه من «سرمايه داري تجاري» ناميده ام با آنچه كه مي خواهم «سرمايه داري نوين» بنامم، تمايز بگذاريم. گمان مي كنم سرمايه داري تجاري از حوالي 1500 تا 1800 ميلادي (900 تا 1200 خورشيدي) ، در بريتانيا، هلند، اسپانيا و برخي جاهاي ديگر متداول بود؛ البته مستعمرات امريكا بخشي از آن بودند. پس از اين، به لطف برخي پيشرفت هاي پيشين سياسي و اقتصادي، در نيمه نخست سده دوازده خورشيدي، بريتانيا توانست براي پيش الگوي سرمايه داري نوين، همه آجرها را در جاي خود قرار دهد كه اين در پايان جنگ هاي ناپلئوني در حدود 1815 م (1194 خورشيدي)  خورشيدي بود و به نظرم امريكا در حدود 1830 م (1210خ) به اين فهرست پيوست. در اين داستان نبايد فرانسه را از قلم بيندازيم، هر چند هرگز نمونه اي به قوت بريتانيا و امريكا نبود. در دهه هاي1860 تا 70 م (1240 تا 50 خ)، آلمان به اين گروه پيوست و همه چيز پيچيده شد.

اساسا «سرمايه داري نوين» نظامي براي نوآوري هاي بومي بود، در حالي كه «سرمايه داري تجاري» چندان نوآوري نداشت. از همه مهمتر شايد نوآوري هايي كه در دوران تجاري رخ داد، در اساس كاربردهايي از كشفيات علمي خارج از نظام اقتصادي بود. آنچه در مورد اقتصادهاي نوين برجسته بود اين است كه ذاتا خلاق بودند. منظورم از خلاق آن چيزي است كه شركت كنندگان در سرمايه داري نوين، حقيقتا، ارائه دادند. آنان محصولاتي تازه و روش هايي تازه را با بسامدي شگفت انگيز و هر روزه ارائه دادند.

اين در نيمه نخست سده چهاردهم خورشيدي اتفاق افتاد و برخي از كشورها اين مسير را دوباره پيمودند. مثلا براي ايالات متحده طي دوران ميان دوجنگ بين سال هاي  1921 تا 1941 م (1300 تا 1320خ) زمان خارق العاده اي داشت. دوباره همين اتفاق بين سال هاي 1755 تا 1975 م (1334 تا 1354خ)  رخ داد و سپس چيزهاي نگران كننده شروع به رشد كردند.

   سرمايه داري بازار آزاد، براي جامعه چه منافع قابل توجهي داشت؟

لارنس سامرز: تقريبا هيچ موتور پيشرفت انساني به اندازه آزادي، بازار و پيشرفت هاي فناورانه موثر نبوده است. امروزه مردم طولاني تر، ثروتمندتر، امن تر و سرشارتر از صدسال پيش، دويست سال پيش و... زندگي مي كنند. دليل اين امر پيشرفتي است كه به طور غيرقابل انكاري با نظام بازارمحور آميخته شده است. اين بدان معنا نيست كه بازار نيازي به تكميل، پايش، تنظيم و انگيزش ندارد و نيز اهميت بنيادين نهادهاي غيربازار را كه مهم ترين شان خانواده است انكار نمي كنيم، اما به عنوان راهي براي سازماندهي توليد و توزيع كالاها و خدمات جايگزيني واقعي براي بازار وجود ندارد.

   كليدهاي پيشبرد رشد اقتصادي چيست؟

لارنس سامرز: آموزش، سلامت، نوآوري و كارآفريني هسته اصلي پيشرفت اقتصادي هستند. دشوار است كه تصور كنيم افراد بيمار پيشرفت سريع تري دارند. بدون آگاهي سخت است كه در حالت پيشرفته اقتصاد جهاني امروز، توليد داشت. كشورهاي موفق مانند شركت هاي موفق آنهايي هستند كه ابتكار و نوآوري را تشويق مي كنند.

   آيا سرمايه داري شكست خورده است؟

پل كالير: بله، سرمايه داري شكست خورده و فكر نمي كنم اختلاف نظر چنداني در اين مورد وجود داشته باشد. سرمايه داري اكنون شكست خورده و پيشتر نيز شكست خورده بود. در دهه 1840 م (1210 خ) هنگامي كه شهرهاي تازه صنعتي به نابودي كشتزارها پرداختند، سرمايه داري به طرزي فاجعه بار از خط خارج شد؛ چرا كه سلامت عمومي از هم پاشيد و ما سياست هايي نداشتيم كه به عنوان مثال، منابع آب را از فاضلاب و پساب كارخانه ها حفظ كند. اين تنها توسط سياست هاي عمومي بسيار فعال نجات يافت. سرمايه داري در دهه  1930 م  (1310خ) نيز دوباره با بيكاري جمعي شكست خورد و تنها با ظهور «اقتصاد كينزي» نجات يافت.

امروز سرمايه داري به شيوه اي متفاوت شكست مي خورد. از دهه 1980م (1360خ)  شكافي تازه ميان جامعه ما ايجاد شده: يك شكاف فضايي ميان ابرانباشتگي هاي در حال انفجار (در مورد بريتانيا، لندن) و شهرهاي استاني شكست خورده (مانند شفيلد كه صنعت فولاد هفتصد ساله آن تنها طي چند سال در دهه 1980 م (1360 خ)  از هم پاشيد). ما همچنين داراي شكاف طبقاتي تازه اي شده ايم ميان دانش آموختگان دانشگاهي كه داراي مهارت هاي شناختي هستند كه در اقتصاد امروز يك ارزش است و كارگران يدي كه مهارت هاي غيرشناختي دارند و از ارزش كمتري برخوردارند. اين دو شكاف، ميان ماهر و غيرماهر و ميان پايتخت و شهرستان، به مدت چهار دهه ناپرداخته باقي مانده و بيشتر و بيشتر مشكل ساز مي شود.

   مشكلات كليدي سرمايه داري نوين كدامند؟

ادموند فلپس: گمان مي كنم پيشرفت هاي بسيار نگران كننده اي وجود دارد. اگر ما با جمعيت شناسي شروع كنيم، ما موج عظيم بازنشستگي را در 10 سال آينده شاهد خواهيم بود. ايالات متحده بيش از پيش كشوري با جمعيت پير خواهد بود. اين افراد در حال برنامه ريزي براي بازنشستگي و مزاياي پزشكي هستند. بيش از آن، آنها خدمات كارشان را از اقتصاد خارج خواهند كرد و اين با موج تازه اي از جوانان جايگزين نمي شود. سرمايه مي رود تا خودش را با نيروي كار كمتر تطبيق دهد. از اين رو، نگرانم كه فعاليت سرمايه گذاري كسب وكار 10 سال آينده از اكنون ضعيف تر شود؛ و ضعف فعلي پيش درآمدي از آن است. از اين رو، اوايل دهه 2020 م (1400 خ)  زمان خوبي براي سرمايه داري نخواهد بود.

مورد بعدي نوآوري است. از آغاز دهه 1970م (1350)  افت سرعت فاحشي در بهره ور ي ايجاد شد. اقتصاددانان اين را مي دانستند و چيزهاي زيادي درباره اش نوشتند. همچنان كه اخيرا در اواخر دهه 1990 (1370) متوجه شدم كه كاهش سرعت بهره وري به افزايش بيكاري منجر شده است. من تا آن زمان گمان مي كردم كه اين فقط يك اقتصاد بد است و فقط برخي مردم كوته فكر تراز فعاليت اقتصادي را از رشد خروجي توليد ناشي از فعاليت اقتصادي جدا مي كنند. اما معلوم شد كه مردم كف خيابان درست فكر مي كردند و من در اشتباه بودم. پيوند بسيار نزديكي ميان بيكاري و رشد بهره وري وجود دارد. در ابتدا كاهش عظيم بهره وري در اروپا حاكي از اين واقعيت بود كه نرخ بيكاري آلمان از حدود 1339  تا 1973م (1339 تا 1352)، 0.8 درصد افزوده شده است؛ افزايش چشمگير بيكاري. پس چرا بهره وري كاهش مي يابد؟ من گمان مي كنم كه يك سقوط اساسي در نرخ نوآوري در اقتصاد داشته ايم.

به اندازه كافي نپرداخته ايم، رويابافي نكرده ايم و راه هاي جديد براي انجام امور را تصور نكرده ايم. اگر ما يك سطح به زير اين برويم و به علت آن نگاه كنيم، خواهيم ديد كه ميزاني بزرگ از كوتاه مدت گرايي به جان نظام افتاده است. مديران اجرايي به طور مرتب زندگي خود را وقف رسيدن به اهداف درآمد سه ماهه بعدي مي كنند و زمان زيادي براي پرداختن به آينده ميان مدت ندارند. اين امر، مسائل مبهم زيادي ايجاد مي كند.

سيليكون ولي را در نظر بگيريد كه بسيار مشهور و تحسين برانگيز است. چرا اين بنگاه هاي سرمايه گذاري خطرپذير در سراسر جهان تكثير نشدند و رشد نكردند؟ شما تعداد بسيار بسيار اندكي بنگاه سرمايه گذاري خطرپذير داريد كه تمايل دارند در شانگهاي يا ديگر مكان ها كار كنند، اما شما يك انفجار در سرمايه گذاري خطرپذير نديده ايد. پرسش هاي نگران كننده بسياري درباره پوياشناسي اقتصادهاي نوين مانند بريتانيا، امريكا، فرانسه و آلمان وجود دارد. ما البته انقلاب اينترنت را داشته ايم. اما اين فقط بخش بسيار كوچكي از اقتصاد بود. من نگران هستم كه بسياري از اين نوآوري ها چندان شغل ساز نباشد و آنجا كه شغلي هم ايجاد مي شود، اين مشاغل خيلي بهتر توسط كارگران چيني انجام مي شود.

آيا سرمايه داري شكست خورده است؟


 روزنامه ايران، شماره 6960 به تاريخ 8/10/97، صفحه 10 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 40 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه پژوهش هاي مديريت راهبردي
متن مطالب شماره 70، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است