|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/11/1: سناريوي اصلي براي بنزين
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4658
پنج شنبه 27 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4528 1/11/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


سناريوي اصلي براي بنزين
طرح بنزين همگاني جدي شد


دنياي اقتصاد : هيات رئيسه مجلس طرح برخي نمايندگان درخصوص «سهميه بندي بنزين» را اعلام وصول كرد. طرح ارائه شده بر «توزيع عادلانه يارانه بنزين» مبتني است و براساس آن، روزانه مقدار مشخصي سهميه بنزين به هر فرد جامعه با قيمت يارانه اي اختصاص مي‎يابد. افرادي كه مصرف كننده همه سهميه اختصاص يافته خود نيستند، مي توانند آن را به افرادي كه بيش از سهميه اختصاص يافته بنزين مصرف مي كنند، با قيمت آزاد به فروش برسانند. اين طرح بعد از اعلام وصول به كميسيون انرژي مجلس فرستاده مي شود و در صورت تاييد كليات به صحن علني مجلس برده خواهد شد.

هيات رئيسه مجلس شوراي اسلامي روز گذشته «طرح سهميه بندي بنزين»  را اعلام وصول كرد. پيگيري هاي «دنياي اقتصاد» نشان مي دهد كه طرح ارائه شده به مجلس، طرح «اختصاص سهميه بنزين به همه ايرانيان» است  كه پيش از اين توسط «دنياي اقتصاد»  موسسه آموزش عالي پژوهش، بازوي پژوهشي مجلس شوراي اسلامي و برخي  نهادهاي تحقيقاتي ديگر پيشنهاد و مورد بررسي قرار گرفته بود. بنابراين به نظر مي‎رسد اولين گام جدي براي اصلاح و هدفمند كردن پرداخت يارانه بنزين برداشته شده، هرچند تا اجرايي شدن اين طرح راه درازي در پيش است. هر طرحي كه از سوي نمايندگان به مجلس ارائه مي شود، بعد از اعلام وصول توسط هيات رئيسه مجلس به كميسيون تخصصي مربوطه در مجلس شوراي اسلامي (اينجا كميسيون انرژي) ارسال خواهد شد. در كميسيون تخصصي طرح مورد نظر با حضور كارشناسان مورد بررسي قرار خواهد گرفت و در صورت رفع ايرادات و تاييد كليات  به صحن علني مجلس برده خواهد شد. اگر طرح در صحن علني نيز به تاييد نمايندگان برسد، آنگاه براي تصويب به شوراي نگهبان فرستاده مي‎شود. در نهايت در صورت تصويب شوراي نگهبان اجراي آن توسط دولت لازم خواهد شد.از ماه ها پيش تغيير در سياست هاي قيمتي بنزين در قالب طرح هاي مختلفي مطرح شده بود. بين اين طرح‎ها، دو طرح «سهميه بندي بنزين در قالب بازگشت كارت سوخت» و «توزيع بنزين يارانه اي به همه مردم در قالب كوپن» بيش از ديگر طرح‎ها مورد توجه قرار گرفت. با توجه به اينكه سهميه بنزين و بازگشت كارت سوخت، نمي تواند ايراد «عدم توزيع عادلانه يارانه بنزين» را رفع كند، كارشناسان بر استفاده از طرح «سهميه بنزين به همه ايرانيان» بيشتر تاكيد مي كنند.

  بنزين كوپني

يكي از مهم ترين ايراداتي كه به توزيع بنزين به شكل كنوني گرفته مي شود، افزايش ناعدالتي اجتماعي است. در واقع در حال حاضر قيمت بنزين در فوب خليج فارس حدود 40 سنت در هر ليتر است كه براساس نرخ ارز در سامانه نيما حدود 3400 تومان ارزش گذاري مي‎ شود. از اين رو در ايران در حال حاضر هر ليتر بنزين با يارانه اي حدود 2400 تومان به فروش مي رسد. اما همه افراد جامعه به طور يكسان از اين يارانه بهره مند نمي شوند و دهك هاي بالاي جامعه كه نسبت به دهك هاي پايين، بيشتر مالك خودروي شخصي هستند و بيشتر از بنزين استفاده مي كنند، از يارانه بيشتري نيز بهره مند مي شوند. در اين خصوص پويا ناظران، اقتصاددان ارشد كشور در يادداشتي با عنوان «يارانه سوخت در چنبره پوپوليسم» كه در «دنياي اقتصاد» به چاپ رسيده است، اعلام مي كند كه دهك دهم جامعه (يعني ثروتمندترين قشر كشور كه به طور متوسط بيش از 16 ميليون تومان در ماه درآمد دارند) مصرف كننده حدود 25 درصد از يارانه بنزين هستند و دهك اول (يعني خانوارهايي كه ماهانه كمتر از 900 هزارتومان درآمد دارند) تنها 2 درصد از يارانه بنزين استفاده مي كنند. بهره بيش از 12 برابري ثروتمندترين قشر جامعه نسبت به كم درآمدترين آنها خود به عينه نشان دهنده ناعدالتي در توزيع يارانه بنزين است.

«توزيع ناعادلانه يارانه بنزين» موجب شد كه طرح «توزيع بنزين كوپني» مورد توجه قرار گيرد. براساس اين طرح، روزانه معادل حجمي از مصرف متعارف بنزين در دنيا بين تمام ايرانيان و در قالب كوپن با قيمت يارانه اي (احتمالا 1000 تومان براي هر ليتر) توزيع خواهد شد و تمام اقشار جامعه از يارانه بنزين به شكل مساوي بهره مند مي شوند. در اين ميان خانوار و افرادي كه مصرف كننده بنزين نيستند يا همه سهميه بنزين اختصاص يافته را استفاده نمي‎كنند مي توانند سهميه خود را با قيمت آزاد به افراد و خانوارهايي كه بيشتر از سهميه اختصاص يافته بنزين مصرف مي كنند با قيمت آزاد به فروش رسانند. اين طرح از سوي نهادها و كارشناسان مختلفي مورد بررسي قرار گرفته و هر نهاد جزئيات متفاوتي درخصوص آن مطرح مي كند. به طور مثال درخصوص چگونگي خريد و فروش بنزين، برخي ورود دولت و خريد سهميه بنزين اضافي و فروش آن به افراد متقاضي براساس نرخ آزاد را پيشنهاد داده اند و برخي نيز پيشنهاد داده اند كه بازاري به اين منظور تاسيس شود و دولت در كنار ديگر افراد به عنوان خريدار يا فروشنده در آن حضور يابد و قيمت نيز براساس اصول عرضه و تقاضا كشف شود. ديگر نكته مورد توجه در اين طرح كه از چگونگي معامله سهميه مهم تر به نظر مي رسد، ميزان سهميه اي است كه بايد به هر فرد اختصاص يابد.آن طور كه اسدالله قره خاني الوستاني، سخنگوي كميسيون انرژي مجلس شوراي اسلامي به «دنياي اقتصاد» مي گويد، در طرحي كه تعدادي از نمايندگان به مجلس ارائه كرده و ديروز توسط هيات رئيسه اعلام وصول شده، سهميه اي كه به هر فرد اختصاص مي يابد روزانه يك ليتر در نظر گرفته شده است. به گفته اين نماينده مجلس در بند دوم اين طرح خواسته شده كه دولت سامانه اي را ايجاد كند تا افراد سهميه مازاد خود را در آن به فروش رسانند. در اولويت قرار گرفتن خودروهاي عمومي براي استفاده از جايگاه هاي عرضه سي ان جي بند ديگر اين طرح بوده است.

  انتقاد به طرح بهارستان

اختصاص سهميه يك ليتر در روز به هر فرد پيش از اين نيز از سوي نهادهاي ديگري مطرح شده بود و «دنياي اقتصاد» با وجود اينكه اولين بار خود پيشنهاد «توزيع عادلانه بنزين» را در گزارشي با عنوان «انتقال ثروت به كم‎درآمدها» ارائه داده، از مخالفان اختصاص اين حجم بنزين يارانه اي به افراد است چراكه چنين ميزان سهميه بنزيني طرح را از رسيدن به اهداف خود باز مي دارد.كنترل رشد مصرف و قاچاق سوخت يكي از مهم ترين اهداف هر گونه طرح در رابطه با بنزين است. براساس آخرين آمار منتشر شده مصرف بنزين امسال بيش از 8 درصد رشد كرده و تابستان امسال از مرز 100 ميليون ليتر در روز گذشته است. در حال حاضر نيز برآورد مي شود متوسط مصرف بنزين امسال بين 80 تا 90 ميليون ليتر در روز باشد.

اما اختصاص روزي يك ليتر به هر فرد به اين معنا است كه روزانه دولت حدود 80 ميليون ليتر بنزين يارانه اي توزيع كند كه از ميزان كنوني مصرف بنزين كشور فاصله چنداني ندارد، بنابراين چنين طرحي نمي تواند به كنترل مصرف منجر شود. از نگاه ديگر، اگر اين طرح به مرحله اجرا در بيايد، به يك خانوار 4نفره، ماهانه 120 ليتر بنزين اختصاص خواهد يافت، اين در حالي است كه غالب خانواده هاي ايراني در حال حاضر كمتر از اين ميزان در ماه بنزين مصرف مي كنند. بنابراين تعداد متقاضيان در بازار كمتر از فروشندگان خواهد بود و اين نمي تواند به قيمت گذاري مناسب بنزين آزاد منجر شود و به دنبال آن نمي تواند موجب كنترل قاچاق اين سوخت شود.

  ضرورت اصلاح قيمت ها

«دنياي اقتصاد» درخصوص چرايي ضرورت اصلاح نرخ بنزين گزارش هاي متعددي منتشر كرده است. «كنترل قاچاق سوخت»، «كنترل رشد بي رويه مصرف»، «كاهش ناعدالتي اجتماعي»، «افزايش توان مالي دولت براي اصلاح زيرساخت ها»، «كاهش آلودگي هاي زيست محيطي» 5 هدف عمده اي هستند كه در ضرورت اصلاح قيمت سوخت و كاهش يارانه اعطايي دولت به مصرف انرژي از آن ياد مي شود.آن طور كه آژانس بين المللي انرژي اخيرا اعلام كرده، در ايران در سال 2017 حدود 45 ميليارد دلار يارانه به مصرف انرژي اختصاص يافته است. اين مقدار پرداخت يارانه انرژي در دنيا بي نظير است و هيچ كشوري به اندازه ايران يارانه انرژي به مصرف كنندگان پرداخت نمي كند. 45 ميليارد دلار حدود 10 درصد از كل توليد ناخالص ملي كشور و حدود 15 درصد از كل يارانه انرژي است كه در دنيا به مصرف انرژي پرداخت مي شود. آن طور كه تمام متون اقتصادي و بين المللي تاكيد مي كنند، اولين آثار خروج چنين سرمايه عظيمي، ناتواني مالي دولت براي تامين هزينه هاي اجتماعي و مصارف عمومي است. در واقع اگر يارانه انرژي به شكل درآمد وارد بودجه كشور شود، دولت مي تواند بودجه بيشتري را براي بهبود وضعيت بهداشت، مدارس، جاده ها و... در برخي روستاها و شهرستان ها و همچنين حمل و نقل عمومي تخصيص دهد.اما موضوع زماني حساس تر مي شود كه بدانيم همه مردم به طور مساوي از اين يارانه انرژي بهره مند نمي شوند، از اين رو است كه گفته مي شود، يارانه انرژي به افزايش ناعدالتي اجتماعي منجر خواهد شد. اين موضع به ايران اختصاص ندارد، بررسي هاي صندوق بين‎المللي پول نشان مي دهد به طور متوسط در جوامعي كه يارانه انرژي پرداخت مي شود، دو دهك بالاي جامعه حدود 6 برابر بيشتر از دو دهك پاييني از يارانه انرژي استفاده مي‎ كنند.

مصرف بي رويه انرژي در ايران و قاچاق سوخت ديگر موضوعاتي است كه اصلاح سياست هاي توزيع بنزين را اجتناب ناپذير كرده است. در واقع قيمت پايين انرژي در ايران نه تنها به افزايش مصرف و بي توجهي به بهينه سازي مصرف سوخت منجر شده، بلكه فاصله قيمت ها در داخل ايران با كشورهاي همسايه موجب شده بخشي از بنزين و گازوئيل ايران كه در واقع ثروت و سرمايه كشور محسوب مي شود، به شكل قاچاق از كشور خارج شده و سود آن نصيب عده معدودي شود. در ماه هاي اخير به خصوص بعد از جهش نرخ ارز در كشور سود قاچاق سوخت بسيار افزايش يافت؛ چراكه اختلاف قيمت هر ليتر بنزين يا گازوئيل در ايران با كشورهاي همسايه تا حدود 15 هزار تومان رسيده بود. آمار دقيقي از ميزان قاچاق سوخت در دست نيست، اما سازمان مبارزه با قاچاق كالا و ارز آن را حدود 11 ميليون ليتر در روز اعلام مي كند. منابع ديگر ارقام بيشتري حتي تا 30 ميليون ليتر در روز براي مجموع قاچاق بنزين و گازوئيل مطرح كرده اند.اما در عين حال قيمت پايين انرژي در ايران به مصرف بي رويه آن و بي توجهي به اصول مصرف بهينه انرژي منجر شده است. به طور مثال مجموع مصرف بنزين و گازوئيل در ايران در حالي بين 170 تا 180 ميليون ليتر در روز است كه مجموع مصرف اين سوخت ها در كشوري چون تركيه حدود 100 ميليون ليتر در روز اعلام مي شود. قيمت بنزين و گازوئيل در تركيه بيش از يك دلار، معادل حدود 10 هزار تومان است.اما شايد بزرگ ترين آسيبي كه يارانه بنزين به همراه دارد، آسيب هاي زيست محيطي است. ايران در رتبه بندي سايت نامبيو، همواره جزو 10كشور پرترافيك جهان به شمار مي رود و همچنين براساس ترازنامه انرژي كشور بخش حمل و نقل سهمي نزديك به 80درصد در توليد آلاينده «ذرات معلق ميكروني» دارد. اين آلاينده مهم ترين عامل آلودگي هواي كلان شهرها در زمستان محسوب مي شود.همچنين گفته مي شود در ايران روزانه 45 نفر بر اثر آلودگي هوا جان خود را از دست مي دهند. تمام اين عوامل اصلاح قيمت بنزين در ايران را اجتناب ناپذير كرده است.

سناريوي اصلي براي بنزين


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4528 به تاريخ 1/11/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 33 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله تحقيقات سلامت
شماره 2 (پياپي 802)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است