|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/11/3: همرنگي با جماعت
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4659
شنبه 29 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4530 3/11/97 > صفحه 29 (باشگاه اقتصاددانان) > متن
 
 


همرنگي با جماعت


نويسنده: امير محمد تهمتن

چند ماهي است كه بازار خودرو در ايران با نوسانات بالاي قيمتي مواجه است. در اين شرايط، شركت هاي خودرو سازي براي مديريت قيمت در بازارها، اقدام به پيش فروش خودرو با شرايطي خاص (و حتي كمي عجيب و غريب) كرده اند. از جمله شرايط جالب توجه در اين طرح هاي پيش فروش، عدم اعلام نوع خودرو و موعد تحويل است. در اين طرح ها، تنها عنوان «تمام خودروهاي قابل عرضه» بدون ذكر موعد تحويل اعلام شده است. با اين حال، با پديده شگفت انگيز ديگري در بازار خودرو مواجه بوديم: هجوم كم سابقه مردم براي پيش خريد خودروها در اين طرح ها. اين يادداشت تلاش مي كند، از ميان عوامل مختلفي كه مي تواند بر اين رفتار تاثير گذار باشد، يك عامل را مورد بررسي قرار دهد. شايد يكي از مهم ترين عوامل موثر، انتظار مردم از افزايش بيشتر قيمت ها است. برخي تحليل ها نشان مي دهد كه فاصله زياد قيمتي ميان كارخانه و بازار، حكايت از حباب در قيمت ها دارد. اما استقبال فراوان از اين طرح ها مي تواند نشان دهنده انتظار بازار براي افزايش بيشتر قيمت ها باشد. اما اين يادداشت در كنار عامل انتظارات و ديگر عوامل مهم، يك عامل مهم ديگر را مورد شناسايي قرار داده است: ما مي خواهيم آنچه اطرافيانمان انجام مي دهند را انجام دهيم. اين اطرافيان شامل طيف وسيعي از افراد در شبكه اجتماعي مان مي شود: دوستان، همكاران و حتي مردم.

هنجارهاي اجتماعي و فرهنگي، انتظارات يا قواعد رفتاري در يك اجتماع يا گروه هستند. هنجارها گاه آشكارا اعلام مي شوند (به عنوان مثال، علامت «سيگار كشيدن ممنوع» در مكان هاي عمومي) و گاه در رفتارهاي قابل مشاهده پنهان هستند (به عنوان مثال، دست دادن با كسي كه براي اولين بار با او ملاقات مي كنيد). مردم فهم خود را از هنجارهاي اجتماعي، اغلب از رفتار ديگران فرا مي گيرند، به اين معنا كه هنجارها مي توانند به سرعت توسعه و گسترش يابند. برخي از هنجارهاي اجتماعي تاثير غيرارادي قدرتمندي بر رفتار دارد (مثلا ساكت بودن در كتابخانه) و مي تواند بر كنش ها به شيوه اي مثبت يا منفي تاثير بگذارد. قدرت هنجارها مي تواند برآمده از مجازات همراهي نكردن با آنها يا منفعت اجتماعي برآمده از پيروي از آنها باشد. به بيان ديگر، همنوايي با ديگران، نشان دهنده پديدارهاي روان شناختي و اجتماعي اي است كه مردم براي انجام متقابل يك عمل درست اجتماعي، آن عملي را كه عمدتا توسط افراد حاضر در شبكه اجتماعي آنها انجام مي شود، انجام مي دهند. همنوايي، بيشتر در موقعيت هايي اتفاق مي افتد كه افراد قادر به تشخيص رفتار درست نيستند و اين فرض را در ذهن خود دارند كه افراد دور و اطراف در مورد موقعيت تصميم گيري حاضر دانش بيشتري دارند. تاثيرات ناشي از اثبات اجتماعي را مي توان در تمايل افراد به پيروي از انتخاب هايي ديد كه نه درست هستند و نه غلط.

در يك آزمايش كلاسيك كه توسط سولومون اش (Solomon Asch)، روان شناس اجتماعي مطرح لهستاني، در سال 1951 در آمريكا انجام شد، اولين شواهد علمي از وجود گرايش انساني براي همنوايي با ديگران يافت شد. در اين آزمايش شاخص، از افراد شركت كننده در دانشگاه استنفورد خواسته شد تا يك قضاوت كاملا شهودي و بديهي را در مورد مقايسه ارتفاع يك خط با سه خط ديگر انجام دهند. اما پيش از آنكه يك فرد، به چنين قضاوتي دست بزند، چند نفر ديگر (كه تمامي آنها پژوهشگران اين آزمايش بودند) نظر خود در مورد ارتفاع اين خط را با صداي بلند براي ديگر افراد حاضر در اين آزمايش اعلام مي كردند.

 تمام اين پژوهشگران، پاسخ اشتباهي را مي گفتند. اش علاقه مند به دانستن پاسخ اين سوال بود كه اگر فردي در چنين موقعيتي قرار داشته باشد، آيا پاسخ اشتباه ديگران به يك سوال كاملا بديهي بر قضاوت آن فرد تاثيرگذار است؟ نتايج اين پژوهش نشان داد كه حدود 32 درصد از افراد شركت كننده در اين آزمايش به طور كامل (منظور اين است كه در 12 مرحله اين آزمايش، تماما با ديگر افراد همنوايي كرده اند) با رفتار غلط ديگر افراد همنوايي داشته اند. نتيجه جالب توجه ديگر اين آزمايش آن بود كه حدود 75 درصد از افراد حداقل يك بار از رفتار ديگران پيروي كرده و حدود 25 درصد باقي مانده هيچ گاه با هنجارهاي غلط همراهي نداشته اند. ممكن است اين سوال مطرح شود كه همنوايي فرد با رفتار ديگران كاملا عقلاني بوده است، زيرا پاسخ به سوال آنقدر سخت بوده كه فرد خود را مجبور به تقليد رفتار ديگران مي دانسته است. اما همان طور كه در بالا اشاره شد، تنها كاري كه فرد بايد انجام مي داد مقايسه طول يك خط با سه خط ديگر بود. در همين راستا، نتايج نشان داد كه در گروه كنترل كه هيچ گونه شرايطي مبتني بر همنوايي وجود نداشت (پيش از اعلام نظر فرد، هيچ فرد ديگري پاسخ اشتباهي نداده بود)، كمتر از يك درصد افراد شركت كننده پاسخ اشتباه دادند.

هنگامي كه از افراد بعد از اتمام آزمايش پرسيده شد كه چرا چنين رفتاري را انجام دادند، بيشتر آنها پاسخ دادند كه اگر چه به رفتار خود باوري نداشتند، از ترس اينكه در ذهن ديگران «احمق» جلوه كنند، پاسخ خود را تغيير دادند. البته بايد به اين نكته نيز اشاره كرد كه تعداد بسيار كمي نيز بر اين باور بودند كه پاسخ گروه، پاسخ درست است. بنابراين همنوايي با هنجارهاي گروه يا جامعه مي تواند به دو علت باشد. ابتدا، همان طور كه در بالا اشاره شد، در انسان اين گرايش وجود دارد كه با هنجارهاي گروهي كه در آن قرار دارد، همراهي داشته باشد. دليل دوم براي همنوايي با ديگران، مي تواند به اين دليل باشد كه فرد بر اين باور است كه گروه اطلاعات بهتر و كامل تري نسبت به او دارد و مي تواند با اتكا بر نظرات آنان نسبت به اطلاعات خود، تصميم بهتري بگيرد.  

در همين راستا، يافته هاي روان شناسي اجتماعي نشان مي دهد كه همنوايي با ديگران به هر علتي كه باشد، نه تنها به پذيرش عمومي (همنوايي با رفتار ديگران بدون پذيرش فردي) منجر مي شود، بلكه باعث پذيرش خصوصي آن عمل يا باور توسط فرد نيز مي شود. به عبارت ديگر، نه تنها فرد در انظار عمومي به پذيرش رفتار و عمل به آن مي پردازد، بلكه هنگامي كه بخواهد تصميمي را در موقعيت مشابهي بگيرد، اين گرايش در فرد به مرور زمان به وجود مي آيد كه رفتاري را انجام دهد كه توسط هنجارهاي اجتماعي گروه ديكته شده است. همان طور كه در يادداشت هاي پيشين توضيح داده شد، پذيرش خصوصي يك هنجار اجتماعي (غيرقابل پذيرش) را مي توان با نظريه ناهماهنگي شناختي كه توسط روان شناس اجتماعي دانشگاه استنفورد در سال 1957 توسعه داده شد، تببين كرد. ناهماهنگي شناختي، نوعي از وضعيت ناخوشايند روان شناختي (اضطراب و ناراحتي ذهني زياد) است و زماني به وجود مي آيد كه ميان كنش ها و تمايلات تفاوت يا تعارض وجود داشته باشد. نظريه ناهماهنگي شناختي، از سوي روان شناس اجتماعي دانشگاه استنفورد در سال 1957 توسعه داده شد.

پيش زمينه اصلي نظريه او اين مفهوم است كه «ارگانيسم انساني به دنبال ساخت هارموني دروني، سازگاري يا توافق ميان نظرات، تمايلات، دانش و ارزش هاي خود است، يعني در جهت هماهنگي بين شناخت ها تلاش مي كند.» اين سوال طبيعتا به وجود مي آيد كه فرد دچار ناهماهنگي، چگونه مي تواند آن را كاهش دهد.

فستينگر پيشنهاد مي كند كه فردي كه از ناهماهنگي رنج مي برد، مي تواند آن را از طريق تغييردادن يك يا بيش از يك جزء درگير در رابطه ناهماهنگي كاهش يا به صورت بهينه از بين ببرد. اين از طريق اضافه كردن اجزاي شناختي جديد كه با شناخت موجود هماهنگ است، با كاهش اهميت اجزاي درگير در زمينه ناهماهنگي امكان پذير است. به طور عملي، ناهماهنگي پس از انتخاب مي تواند با افزايش جذابيت گزينه هاي انتخاب شده، كاهش جذابيت گزينه هاي رد شده، يا هر دو، بامشابه در نظرگرفتن بعضي از ويژگي هاي گزينه هاي انتخاب شده و گزينه هاي انتخاب نشده يا با تقليل اهميت جنبه هاي مختلف تصميم كاهش پيدا كند.

بنابراين، شايد يكي از عواملي كه بتوان با آن رفتار مردم براي خريد خودرو را توضيح داد، وجود اين گرايش در تمام انسان ها است كه با رفتار اطرافيان خود همنوايي داشته باشد.


*پژوهشگر اقتصاد رفتاري،انديشكده مطالعات حاكميت و سياست گذاري دانشگاه صنعتي شريفهمرنگي با جماعت


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4530 به تاريخ 3/11/97، صفحه 29 (باشگاه اقتصاددانان)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 21 بار



آثار ديگري از " امير محمد تهمتن"

  كانديداهاي شكست خورده نوبل
امير محمد تهمتن*، دنياي اقتصاد 25/7/96
مشاهده متن    
  ترغيب مردم به مصرف بهينه
امير محمد تهمتن، دنياي اقتصاد 10/4/96
مشاهده متن    
  توجيه تصميمات نادرست
امير محمد تهمتن*، دنياي اقتصاد 26/2/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله علوم اعصاب كاسپين
شماره 17
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است