|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/11/14: عواقب يارانه پنهان برق دو كارشناس حوزه انرژي تحليل كردند
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4659
شنبه 29 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4539 14/11/97 > صفحه 19 (نيرو) > متن
 
 


عواقب يارانه پنهان برق دو كارشناس حوزه انرژي تحليل كردند



 اوايل بهمن ماه امسال، سخنگوي ستاد بودجه سازمان برنامه و بودجه، يارانه پنهان بودجه 98 را 900 هزار ميليارد تومان اعلام كرد؛ يارانه اي كه بخش قابل توجهي از آن در قالب حامل هاي انرژي به مصرف كنندگان اعطا مي شود. مساله اصلاح قيمت حامل هاي انرژي و توزيع عادلانه آن موضوع جديدي در اقتصاد ايران نيست و همواره نقل محافل كارشناسان، تحليلگران و ناظران بوده است. به اعتقاد صاحب نظران بخش انرژي، تخصيص سوبسيد به بخش هاي مختلف انرژي از جمله برق منجر به توزيع ناعادلانه يارانه ها مي شود و نتيجه اي جز رواج بدمصرفان در جامعه مشتركان و مصرف كنندگان در پي نخواهد داشت. آنان معتقدند ساختار نظام تعرفه اي برق كشور به شدت به نفع پرمصرف ها دستكاري شده و در صورت ادامه اين روند، در آينده نه چندان دور ورشكستگي صنعت برق امري محتمل خواهد بود. «دنياي اقتصاد» در گزارشي پيامدهاي تخصيص يارانه به طيف هاي مختلف مصرف كنندگان برق در كشور را مورد بررسي قرار داده و در ادامه راهكارهاي پرهيز از اختصاص تعرفه هاي غيرمنطقي و اصلاح تخصيص يارانه به بخش برق را مورد واكاوي قرار داده است.

تخصيص يارانه به بخش برق يكي از فرآيندهايي است كه برخي تحليلگران و صاحب نظران به آن خرده مي گيرند. به اعتقاد ناظران اين روند دستاوردي جز بدمصرف كردن جامعه مشتركان برق ندارد. جواد نوفرستي، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حوزه انرژي در تحليل سياست تخصيص يارانه انرژي به بخش برق مي گويد: اگر بپذيريم هر كيلووات ساعت برق داراي ارزش اقتصادي است و لزوما اين ارزش با هزينه توليد برق برابر نيست، براساس مطالعات كارشناسان، قيمت هر كيلووات ساعت برق در خوش بينانه ترين حالت با در نظر گرفتن قيمت سوخت واقعي، برابر با 700 تومان خواهد بود. البته ارزش اقتصادي برق را مي توان از نگاه ديگري مورد بررسي قرار داد. به طور مثال اگر در پيك مصرف بخواهيم در حجم بالا، كمبود برق خود را با واردات برق از ساير كشورها مرتفع كنيم، نرخ برق در اين معاملات مي تواند به عنوان مرجع ارزش واقعي هر كيلووات ساعت برق در نظر گرفته شود. اما معضل ما پيك مصرف در تابستان است. پيش بيني مي شود تابستان سال آينده 8 هزار مگاوات كمبود برق وجود داشته باشد. متوليان اگر اكنون براي اصلاح قيمت برق تصميم جدي نگيرند، بحران بسيار بزرگي در انتظار ماست كه فراتر از بحث نارضايتي مردم خواهد بود. با اين صورت مساله، آيا هيچ اقدام و راهكار ديگري جز اعمال خاموشي ها در پيك و تغيير ساعات ادارات وجود ندارد كه سياست گذار آنها را نهادينه كند؟ در جلساتي كه با حضور متوليان وزارت نيرو برگزار شد، اين موضوع مطرح شد كه نرخ صادرات و واردات برق را اگر 6 سنت در نظر بگيريم، با دلار 10 هزار توماني اين مبلغ 600 تومان خواهد بود، بنابراين يارانه پنهان برق برابر كيلووات ساعتي حداقل 500 تومان برآورد مي شود. اگر اصلاح قيمت با سازوكارهاي كارشناسي در صنعت برق در دستوركار سياست گذاران قرار نگيرد، اين صنعت به طور كلي ورشكست خواهد شد، زيرا با نرخ هاي امروز به هيچ عنوان توجيه اقتصادي ندارد. بنابراين مي توان گفت حداقل ارزش اقتصادي يك كيلووات ساعت براي سال 98 بايد 600 تا 1000 تومان در نظر گرفته شود. اما مصرف كننده براي هر كيلووات ساعت برق چقدر پرداخت مي كند؟ در ايران در بخش هاي خانگي، صنعتي و كشاورزي نرخ ها متفاوت است. در بخش خانگي، متوسط نرخي كه براي هر كيلووات ساعت دريافت مي شود 61 تومان و در بخش صنعت 70 تومان است. اما تاكيد ويژه ما در بخش خانگي است. زيرا بخش خانگي بخش غيرمولد و غيرتورم زا است. يك محاسبه ساده به خوبي يارانه پنهان در بخش برق را نمايان مي كند.

اما نكته دوم اينكه آيا همه مشتركان به طور يكسان از اين يارانه پنهان استفاده مي كنند؟ پاسخ به اين سوال در صورتي مثبت است كه تمام مشتركان به يك اندازه برق مصرف مي كردند. درحالي كه مطابق با جداول توانير، حدود 70 درصد از مشتركان در كشور از الگوي مصرف تبعيت مي كنند. ساختار فعلي يارانه ها و تعرفه ها در حوزه برق، به نوعي صدقه دادن از جيب كم مصرف ها به پرمصرفان است. زيرا ما مشتركاني داريم كه در ماه هزار كيلووات ساعت برق مصرف مي كنند كه به معناي تخصيص 400 هزار تومان يارانه پنهان است. درحالي كه مشتركي 100 كيلووات ساعت برق مصرف دارد و 35 هزار تومان يارانه پنهان دريافت مي كند. اين موضوع اوج بي عدالتي است. ساختار نظام تعرفه اي كشور به شدت به نفع پرمصرف ها شده است. به همين دليل پله هاي پرمصرف را تشويق به مصرف بي رويه مي كند. درحالي كه الگوي جهاني پلكان هاي تعرفه برق كه معروف به مدل ibt است، نهادينه شده اند.

 منشا يارانه هاي پنهان

مصطفي رجبي مشهدي، عضو هيات مديره توانير و معاون برنامه ريزي و امور اقتصادي توانير هم ديدگاه هاي خود را نسبت به موضوع يارانه پنهان به بخش برق اين گونه مطرح مي كند: مطابق با آمارها، ايران در پرداخت يارانه انرژي با 45 ميليارد دلار در سال رتبه نخست در دنيا را به خود اختصاص داده است. ما اكنون سهم 15 درصدي از كل تخصيص يارانه انرژي در جهان را ثبت كرده ايم كه حدود 10 درصد از توليد ناخالص داخلي است. اما موضوعي كه بايد به آن اشاره كرد، بحث قانون هدفمندي يارانه هاست. قرار بود تا پايان برنامه پنجم، قيمت انرژي طي پنج سال واقعي شود. عواقب انجام نشدن اين كار، منجر به بدمصرفي شده است و به هيچ عنوان بهينه سازي انرژي انجام نمي شود. يعني دولت ها باز بايد حمايت و منابعي را فراهم كنند تا مشتركان به بهينه سازي ترغيب شوند. به لحاظ شدت انرژي، ايران هشتمين كشور در دنياست. يعني 50 درصد رشد شدت مصرف انرژي نسبت به ساير كشورها داشته ايم. درحالي كه همه كشورها منابع شان را صرف مي كنند تا كارآيي انرژي داشته باشند. در اين شرايط، نخست بايد درهايي را ببنديم كه انرژي از طريق آنها پرت مي شود و در كنار اين اقدام ظرفيت انرژي هاي تجديدپذير را افزايش دهيم. داده ها نشان مي دهد ايران در بخش ساختمان، بيشترين ميزان هدررفت انرژي را در كل دنيا دارد. بنابراين وقتي يارانه انرژي مي دهيم و قيمت انرژي ارزان است، بايد منتظر اين پيامد هم باشيم كه در بخش بهينه سازي مصرف انرژي دغدغه اي نداشته باشيم. وزارت نيرو بعد از اينكه قانون هدفمندي يارانه ها اجرا نشد، به اين نتيجه رسيد كه براي پرمصرف ها تعرفه اي را تدارك ببيند. اين تعرفه گذاري در صورت حساب مناطق عادي و حدود 70 درصد از مشتركان هيچ تغييري ايجاد نمي كند. در مناطق گرمسير نيز حدود 85 درصد مشتركان تغييري در تعرفه احساس نمي كنند. فقط 30 درصد باقي مانده در مناطق عادي و 15 درصد مناطق گرمسير متناسب با افزايش مصرف، پرداخت هايش تغيير و افزايش مي يابد. به هر حال ما يارانه انرژي زياد مي دهيم، قرار نبود مستقيم به اين شكل پرداخت شود. اما متاسفانه اين روند در ساختار اقتصادي برق نهادينه شده است. قرار بود قيمت حامل هاي انرژي متناسبا اصلاح و واقعي شود كه اين اتفاق هنوز هم رخ نداده است. به همين دليل ما يكي از ارزان ترين قيمت هاي برق در دنيا را داريم كه حدود نيم سنت يورو بر كيلووات ساعت است.

 كليدهاي اصلاح قيمت

اين دو تحليلگر بخش انرژي در ادامه به برخي راهكارها براي برون رفت از وضعيت ناموزون اقتصاد و قيمت غيرواقعي برق پرداختند. در اين مورد رجبي گفت: اگر رفتار ساير كشورها را نگاه كنيم به اين شكل است كه قيمت برق براساس قيمت واقعي تمام شده خريد و فروش مي شود. زيرا اگر دولت ها بخواهند يارانه بدهند، مستقيم به بخش موردنظر يارانه تخصيص مي دهند. اين موضوع منجر به بهينه سازي انرژي مي شود. اين شرايط مشابه در ايران نيز امسال مطرح شد كه وزارت نيرو پذيرفت يك عددي را مستقيما به آموزش و پرورش كمك كند اما قيمت برق مانند سابق پرداخت شود. زماني كه برق براي مدارس رايگان شود، هيچ انگيزه اي براي كاهش مصرف وجود ندارد. دولت هر چقدر هم مي خواهد يارانه بدهد بايد به آن بخش به صورت مستقيم پرداخت كند، اما قيمت برق براي فروشنده و خريدار برق توسط بازار تعيين شود. اما غير از بحث يارانه، اگر بحث تامين برق در اوج تابستان مطرح باشد، بحث اندازه گيري بسيار مهم است. يعني سيستم هاي اندازه گيري هوشمندي وجود داشته باشد كه به مشتركان اطلاع رساني كند. يا اينكه بتوان تعرفه را در برخي روزها افزايش داد. خوشبختانه براي سال 98 مجلس پيشنهادي داده است كه با اولويت مشتركان پرمصرف، بتوان كنتورها را هوشمند كرد. در اين ميان كارت انرژي هم مي تواند يك ابزار باشد. سازوكارش هم اين خواهد بود كه مشتركاني كه مصرف انرژي كمتري از الگوي مصرف دارند مي تواند مازاد برق خود را عرضه كنند. با اين كار توزيع عادلانه يارانه انرژي نيز رخ خواهد داد.

نوفرستي نيز درمورد راهكارهاي اصلاح نظام يارانه اي برق گفت: طرح اصلاح ساختار تعرفه برق يك اقدام كوتاه مدت و اثرگذار است. زيرا 70 تا 80 درصد از مشتركان به همين نرخ امروز برق را پرداخت مي كنند. يعني همچنان ما اين پيام را به جامعه مي دهيم كه خيالشان راحت باشد افزايش تعرفه نخواهند داشت. اين اقدام مي تواند مسكن خوبي براي سال 98 و سال هاي بعد هم باشد. اما كارت انرژي كه 5 سال پيش به عنوان راهكار به مجلس ارائه شد يكي از راهكارهايي است كه معتقدم دير يا زود چاره اي جز اجراي آن نداريم. اگر مي خواهيم يارانه اي بدهيم، مستقيم به افراد پرداخت كنيم نه روي تعرفه كه پيام اشتباهي به جامعه منتقل نشود كه برق ارزان است. در بخش خانگي بايد سرانه اي را براي برق مصرفي تعيين كنيم. شاخصي كه براي يك خانواده 4 نفره محاسبه كرديم كه سهم هر نفر 60 كيلووات ساعت است به نرخ آزاد 600 تومان باشد يا 400 تومان. ارزش واقعي هر كيلووات ساعت برق چقدر است. با فرض اين معادله ها، يعني هر خانوار 150 هزار تومان اعتبار روي كارت انرژي دارد. با استفاده از اين كارت، دولت آن سوبسيدي را كه مي خواست به تعرفه بدهد، با اين شيوه به افراد داده است. در اين روش ابزار صرفه جويي دست خود ماست و مشترك مي داند هر چقدر صرفه جويي كند مستقيما در جيب خودش قرار دارد. در قبال آن نيز دولت وعده اي نمي دهد كه اگر مصرف كنندگان صرفه جويي كنند، پاداش مي دهد يا شغلي ايجاد مي كند. در آن سو واحدهاي صنعتي و مشتركان بخش كشاورزي نيز اگر بدانند در ماه سهميه حامل هاي انرژي دارند، تعادلي در شيوه مصرف خود ايجاد خواهند كرد. اين فرآيند مي تواند شوك بلندمدتي در قيمت برق به وجود آورد.

عواقب يارانه پنهان برق دو كارشناس حوزه انرژي تحليل كردند


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4539 به تاريخ 14/11/97، صفحه 19 (نيرو)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 27 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله پژوهش هاي دانش زمين
متن مطالب شماره 38، تابستان 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است