|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/11/23: چهل سالگي اقتصاد
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4660
يك شنبه 30 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4544 23/11/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


سرمقاله 
چهل سالگي اقتصاد


نويسنده: محمود صدري

رسانه هاي كشور در چند روز اخير مدام از دستاوردهاي اقتصادي انقلاب اسلامي و جمهوري اسلامي سخن مي گفتند. همين رسانه ها تا هفته پيش از كاستي ها انتقاد مي كردند و احتمالا به زودي انتقادها را از سر خواهند گرفت. راز اين دوگانگي چيست؟

1- دستاوردهايي كه در چند روز اخير بيان شد، واقعي اند. در چهل سال اخير سيماي روستاها و شهرهاي كوچك ايران دگرگون شده است و شهرهاي بزرگ هم متحول شده اند.

تقريبا همه مظاهر مدرن به روستاها و شهرهاي كوچك راه يافته و مناطقي كه چهار دهه پيش، غالبا با اقتصاد معيشتي و با كمترين پيوند با بازارهاي شهري گذران مي كردند، حالا با بازارهاي جهاني هم پيوند خورده اند. حالا آب، برق، گاز، تلفن، اينترنت و حتي پاره اي تفريحات و مظاهر مدرن مانند استخر، سونا، بيليارد و فست فود هم به شهرهاي كوچك و برخي روستاها راه يافته است. وضع بهداشت و آموزش از چهل سال پيش به مراتب بهتر است. اطلاعات اقتصادي ساكنان مناطق شهري و روستايي، به مدد انواع تكنولوژي هاي ارتباطي، چنان همگن شده است كه ديگر حرفه هايي مانند پيله وري و واسطه گري شهر و روستا و حتي بنكداري سنتي از رونق افتاده اند. الگوهاي پوشش و تغذيه و در يك كلام سبك زندگي در شهر و روستا به هم نزديك شده و بلكه همساني فرهنگي-اجتماعي رخ داده است. انگار انقلابيون شهري كه غالبا تبار شهرستاني داشتند، در اين چهل سال به آرزوي ديرينه پدران و مادران خود جامه عمل پوشاندند و خانه هاي گلين آنان را آباد كردند و همگي با هم سرفراز شدند.

2- انتقادهايي كه از هفته پيش متوقف شد و احتمالا از فردا از سرگرفته مي شود نيز همانند ستايش هاي اين چند روز، واقعي است. در چهل سالگي انقلاب، اقتصاد ايران از همتايان منطقه اي و جهاني اش جا مانده است، هدف هاي سند چشم انداز 1404 تا نقطه تعيين شده فاصله بسيار دارد، تراز بازرگاني خارجي نامطلوب است، تورم لگام گسيخته كه دوبار در اوايل دهه هاي 70 و 90 اقتصاد را تكان داده، چندي است دوباره برگشته و دوشادوش ركود، امان توليدكنندگان و مصرف كنندگان را گرفته است. خبرهاي مكرر درباره فساد و خاصه خواري، به اعتماد عمومي لطمه زده است و دست آخر اينكه روياي ساكنان شهرهاي كوچك و روستاها كه با رونق سه دهه اي كشاورزي، پرورده شده بود، حالا با كابوس بحران آب روبه رو شده است.

3- چرا كار به جايي رسيده كه در چهل سالگي انقلاب، دستاوردهاي اقتصادي چنين لرزان و همزاد نامرادي ها شده اند؟ به طنز مي ماند كه گفته شود، ناكامي هاي امروز ريشه در كاميابي هاي ديروز دارد. كاميابي هاي ديروز، اين گونه رقم خورد: ابتدا تصميم گرفته شد براي عادلانه كردن اقتصاد، تكليف دارايي هاي بزرگ مشخص شود. براي انجام اين كار، شوراي انقلاب «قانون حفاظت و توسعه صنايع ايران» را تصويب كرد كه به موجب بند اول آن، علاوه بر صنايع نفت، گاز، برق، راه آهن و شيلات كه از گذشته دولتي بود، صنايع آهن و فولاد و خودروسازي و كشتي سازي و هواپيماسازي هم دولتي شد. علاوه بر اينها، مالكيت خصوصي در پاره اي صنايع ديگر هم محدود شد. گام دوم، افزايش 170 درصدي دستمزدهايي بود كه در شهريور 1357 دولت شريف امامي آن را بيش از 40 درصد افزايش داده بود. گام بعدي كه در دو سال بعدي برداشته شد، تسهيلات گسترده كشاورزي، از واگذاري زمين تا صدور جواز حفر چاه و اعطاي وام بود. گام ديگر، تغيير كاربري گسترده زمين در شهرهاي كوچك و بزرگ و اعطاي تسهيلات ساخت مسكن بود كه در كنار بافت قديمي شهرها و برخي روستاها، به ايجاد شهرك هاي جديد انجاميد.

دوشادوش اين تحولات، راه سازي و لوله كشي آب و برق و گاز و بعدها تلفن آغاز شد. اين كارها كه سرمايه گذاري و مديريت و اجراي آن تقريبا همگي با دولت بود، پوسته را رنگين كرد و حتي بر رفاه افزود؛ اما از بنيه سرمايه گذاري كشور كاست. نتيجه قهري اين سياست، فربه شدن ديوانسالاري بود كه خودش به ماشين هزينه تبديل شد و چونان لنگري به دست و پاي اقتصاد افتاد. افزايش پيوسته ذي نفعان دولتي هم به ناكارآمدي انجاميد و در پي تركيب اين ناكارآمدي و فشار جنگ تحميلي، نفس اقتصاد ايران از سال 1366 به شماره افتاد.

با پايان جنگ و آغاز اصلاحات اقتصادي، گشايش هايي رخ داد؛ اما لنگري كه ذي نفعان دولتي به دست و پاي اقتصاد زده بودند سنگين تر از آن بود كه خصوصي سازي هاي محدود و ناقص، چاره ساز مشكلات اقتصادي شود. ذي نفعان دولتي و هم پيمانان خصوصي آنها راه آزادسازي را كه مقدمه ضروري خصوصي سازي و اصلاحات اقتصادي بود، سد كردند و ناكارآمدي تشديد شد و به بحران 1374 انجاميد كه مهار تورم از دست رفت.

حاصل دلسردي اجتماعي از نتايج اصلاحات اقتصادي، راديكاليزه شدن سياست بود كه در انتخابات 1376 بازتاب يافت. دولت برآمده از آن انتخابات، انضباط اقتصادي درخور اعتنايي برقرار كرد و شاخص هاي اقتصادي را بهبود بخشيد؛ اما از جنبه دولتي كردن اقتصاد، راه اسلافش را پيمود و شمار شركت هاي دولتي را افزايش داد و در انجام ماموريت اصلي خودش در حوزه سياسي بازماند و سرانجام جاي خود را به دولتي داد كه از لون ديگر بود. آن دولت سمومي را كه پيشينيان ظرف دو دهه كوشيده بودند از پيكر نظام اقتصادي خارج كنند و تا حدودي هم توانسته بودند، دوباره به جان اقتصاد انداخت. دو قطبي فقير و غني راه افتاد درآمدهاي سرشار نفتي به نام تهيدستان به كام توانگران ريخته شد و دوباره چشم خلايق خيره به آينده اي شد كه قرار بود هم چرخ اقتصاد در آن بچرخد و هم تهديد خارجي دفع شود. اما اين بار ديگر منابع اقتصادي تكافوي خريد وقت و احاله به آينده را نداد و مشكلات داخلي و فشار آمريكاي ترامپ در هم آميخت و عرصه را بر دولت تنگ كرد. حال دولتي كه وارث روزگاران پيش گفته است از سويي مغضوب رقيبان داخلي است كه ناكارآمدي اش را به رخ مي كشند و از سوي ديگر در مصاف با دشمني خارجي است كه در دشمني اش حد نمي شناسد.

صحنه اي كه امروز دولت ايران در آن قرار دارد، نتيجه قهري گذشته اي است كه از جهاتي مايه مباهات است. گويي منابعي كه بايد بخشي از آن در قالب رياضت و سرمايه گذاري، ذخيره امروز مي شد، همان چهار دهه پيش خرج شده و در كنار رفاهي كه ايجاد كرده، ديوانسالاري را نيز فربه و ناكارآمد كرده و فضاي فعاليت اقتصادي را چنان غامض كرده كه از درون آن، اين پارادوكس برآيد كه گروهي به تاريخ شكوهمند چهل ساله ببالند و گروه ديگر از نابساماني هاي امروز بنالند.

چهل سالگي اقتصاد


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4544 به تاريخ 23/11/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 33 بار



آثار ديگري از " محمود صدري"

  شاخصي براي زيست انساني
محمود صدري، دنياي اقتصاد 27/6/97
مشاهده متن    
  علم اقتصاد و پاسخ هاي رئيس جمهور
محمود صدري، دنياي اقتصاد 7/6/97
مشاهده متن    
  جاي سكه هاي مردم امن است
محمود صدري، دنياي اقتصاد 29/5/97
مشاهده متن    
  تذكر رهبري و آينده اقتصاد ايران
محمود صدري، دنياي اقتصاد 23/5/97
مشاهده متن    
  بسته آرامش و ثبات سياسي
محمود صدري، دنياي اقتصاد 17/5/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه فيزيولوژي گياهان زراعي
متن مطالب شماره 41، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است