|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/11/24: قتل بي محاكمه
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4660
يك شنبه 30 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4545 24/11/97 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


قتل بي محاكمه
مروري بر زندگي سياسي و مرگ اولين رئيس مجلس شوراي ملي


روز 18 شعبان 1324 هجري قمري برابر با چهارم مهرماه 1285 شمسي و مطابق اكتبر 1906 ميلادي، اولين دوره مجلس شوراي ملي گشايش يافت و روز 19 شعبان در جلسه اي كه در محل مدرسه نظام تشكيل شد، مرتضي قلي خان هدايت(صنيع الدوله) به رياست مجلس انتخاب شد و تا 28 رجب 1325 كه نمايندگان استعفاي وي را پذيرفتند، عهده دار اين سمت بود. او به دوستان خود صادقانه ارادت مي ورزيد و با مخالفان خويش با مدارا رفتار مي كرد به همين جهت با اينكه بيشتر نمايندگان به وظايف خود آشنا نبودند و اغلب رجال مغرور، اطاعت قانون را مخالف شئون و مقامات خود مي پنداشتند، با لياقت و قدرت مجلس را اداره كرد و متمم قانون اساسي را به امضاي محمدعلي شاه رساند.

صنيع الدوله پس از استعفا از مجلس در كابينه هاي مختلف حضور پيدا كرد. در كابينه ميرزا ابوالقاسم خان ناصرالملك كه از هجدهم رمضان 1325 (چهارم آبان 1286) تا 14 ذي قعده 1325 دوام يافت صنيع الدوله وزير علوم و اوقاف و فوايد عامه بود. پس از سقوط كابينه ناصرالملك حسينقلي خان نظام السلطنه اولين دولت خود را تشكيل داد و صنيع الدوله دگربار به وزيري علوم و اوقاف و فوايد عامه انتخاب شد. در كابينه دوم و سوم نظام السلطنه نيز حضور داشت و در كابينه سوم سمت وزارت ماليه داشت... صنيع الدوله در كابينه اول سپهدار كه از 28 جمادي الثاني 1327 برسر كار آمد وزير علوم، اوقاف و فوايد عامه بود. در كابينه دوم سپهدار كه همزمان با افتتاح مجلس دوم تشكيل شد، صنيع الدوله باز هم وزير علوم و اوقاف بود. در كابينه سوم سپهدار در همين سمت باقي ماند و در كابينه چهارم وليخان نيز به سمت وزير فوايد عامه برگزيده شد.

آخرين كابينه اي كه صنيع الدوله در آن شركت داشت، كابينه مستوفي الممالك بود كه در آنجا نيز وزارت علوم و اوقاف را عهده دار بود. صنيع الدوله هر زمان از شركت در كابينه فراغت مي يافت براي آباداني كشور و دست زدن به كارهاي عام المنفعه به طرح نقشه هاي وسيع و مفيد مي پرداخت. به ايجاد شبكه راه آهن دلبستگي بسياري داشت. اگر سرمايه خودش به تنهايي كفاف مي كرد به اين كار اقدام و تهران را به يكي از آبادي هاي غله خيز نزديك پايتخت مربوط مي كرد اما سرمايه صنيع الدوله براي انجام اين نقشه سنگين و پرخرج بس نبود و هرچند كوشيد يك يا چند تن از سرمايه داران را براي ساختن راه آهن ميان تهران و ورامين با خود همراه كند، موفق نشد. در كار استخراج زغال سنگ و استفاده از معادن سيم و سرب پس قلعه نيز كامياب نشد و هرچند خرج بسيار كرد، زيان برد.

صنيع الدوله از جواني بزرگان را به ايجاد راه آهن در ايران تشويق مي كرد و چون مي دانست كه براي انجام چنين كار سنگين و پرخرجي در خزانه پول نيست، رساله اي به نام «راه نجات» نوشت و در آن پيشنهاد كرد عوارضي بر قند، شكر و چاي بسته شود و درآمد آن به ايجاد راه آهن اختصاص يابد اما راهنمايي او بي اثر ماند. در ميان رجال دوران قاجاريه كمتر كسي را مانند صنيع الدوله مي توان يافت. او به مشروطيت و فرهنگ ايران خدمات بسياري كرد و شب و روز در فكر آبادي مملكت بود. اجنبي پرست نبود. به مال دنيا مباهات نمي كرد وعمرش را صرف حرف هاي دروغ كه اسمش سياست است نكرد... خرده گيران نوشته اند كه صنيع الدوله چون دانشور و با فضيلت بود و بسياري از رجال همزمان خود را از تربيت و ادب و كمال واقعي بي بهره مي ديد، براي وزارت علوم جز خودش كسي را شايسته نمي دانست، به همين جهت در كابينه هايي كه او وزير ماليه يا فوايد عامه بود يا يكي از بستگان نزديكش وزير علوم مي شد يا به احترام شخصيت و نفوذي كه داشت، اين وزارت بي وزير مي ماند و وي آن وزارتخانه را سرپرستي مي كرد. صنيع الدوله از دسايس روس و انگليس و دشمني ها و غرض ورزي هاي درباريان متنفذ آگاه بود و هرجا و هر زمان فرصت مي يافت به تندي انتقاد مي كرد.

از اوايل ماه ربيع الاول 1327 از طرف بسيار كسان به شدت مورد تهديد قرار گرفت... «ايرالوان» نامي كه از مهاجران تفليسي بود به همدستي ايوان ارمني بعد از ظهر روز شنبه چهارم صفر 1329 مطابق پنجم فوريه 1911 او را بر در سرايش با تير زدند. دكتر اسكات را كه طبيب بانك شاهي بود، بر بالين او حاضر كردند اما معالجات موثر نيفتاد و در شب ششم صفر درگذشت و در آرامگاه هدايت به خاك سپرده شد. مخبرالسلطان كه روز محاكمه در وزارت خارجه حاضر بوده است، نقل مي كرد كه در استنطاق معلوم شد كه تحريك سپهسالار بوده و هفت تير را در منزل او سردار محيي به آن ارمني ها داده است...

چون در آن زمان محاكمه مجرمان خارجي در اختيار كارگزاران ايران نبود، دولت تزاري روسيه به بهانه اينكه اين دو تبعه روس هستند، آنان را از وزارت امور خارجه تحويل گرفت و به روسيه برد و ظاهرا آزاد كرد. حقيقت اين است كه صنيع الدوله در سال هاي پر آشوبي كه وزارت علوم و معارف به او سپرده شده بود، چندان كه آرزو داشت موفق به توسعه و گسترش فرهنگ نشد. خالي بودن خزانه او را از تاسيس مدارس جديد باز مي داشت. با وجود اين مشكل بزرگ و دشواري ها و موانع ديگر در رمضان 1327 يك باب مدرسه ابتدايي پسرانه و يك باب مدرسه ابتدايي دخترانه در صاحبقرانيه تاسيس كرد و سرپرستي و اداره آنها را به آقا شيخ محمدحسن شيخ الاسلام سپرد. نخستين مدرسه اي كه در حومه تهران تاسيس شده اين دو دبستان است كه در آنها علاوه بر دروس عادي، نساجي و گيوه بافي نيز تعليم داده مي شد. تاسيس اداره عتيقه نيز از يادگارهاي صنيع الدوله است.

منبع: اقبال يغمايي، «مرتضي قلي خان صنيع الدوله هفتمين وزير علوم و معارف»، آموزش و پرورش، 1348.
قتل بي محاكمه


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4545 به تاريخ 24/11/97، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 20 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه ميقات حج
متن مطالب شماره 107، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است