|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/11/24: برنامه توسعه اقتصادي پيش از انقلاب
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4660
يك شنبه 30 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4545 24/11/97 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


واكاوي 
برنامه توسعه اقتصادي پيش از انقلاب



از 1341 تا 1356 سه برنامه سوم، چهارم و پنجم توسعه تدوين و به اجرا گذاشته شد. اين برنامه ها رويكرد و جهت گيري هاي روشني داشتند اما به ويژه برنامه پنجم توسعه تحت تاثير افزايش قابل ملاحظه درآمدهاي نفتي از مسير خود منحرف شد و ناتواني دولت در كنترل و جهت دهي بهينه درآمدهاي نفتي موجب تغيير غيرقابل انكار در ساختار سرمايه داري كشور و وقوع انقلاب شد.

برنامه سوم، چهارم و پنجم در واقع ادامه منطقي برنامه هاي اول و دوم توسعه بودند كه با هدف تقويت زيربناهاي كشور سامان يافته بودند. در برنامه سوم (1346-1341) امور زيربنايي و صنايع سنگين توامان مورد توجه واقع شدند درحالي كه برنامه چهارم توسعه (1352-1347) با هدف توسعه صنايع سبك و جايگزيني واردات طراحي و به اجرا گذاشته شد. با اجراي برنامه هاي اول و دوم (امور زيربنايي) و سوم (زيربنايي و صنايع سنگين) در عمل زمينه هاي مشاركت بخش خصوصي در سرمايه گذاري صنعتي فراهم شد، از اين رو در برنامه چهارم با بيشترين سطح از مشاركت بخش خصوصي در سرمايه گذاري صنعتي روبه رو مي شويم. نسبت سرمايه گذاري صنعتي بخش خصوصي طي اين دوره 2/ 2 برابر بودجه عمراني است كه دولت صرف بخش صنعت كرده است. نسبتي كه در طول تمام برنامه هاي توسعه كشور پيش و پس از انقلاب بي سابقه است. با اين حال اين روند با بروز شوك نفتي و تداوم دلارهاي نفتي در برنامه پنجم به سرعت تغيير جهت داد. به همين دليل در برنامه پنجم توسعه با افزايش قابل ملاحظه درآمدهاي نفتي، شاهد سقوط اين نسبت هستيم.

اين درحالي است كه به رغم افزايش درآمدهاي نفتي به چندبرابر ارقام دوره هاي گذشته نسبت سرمايه گذاري دولت در بخش صنعت به كل بودجه 5 درصد شد. كاهش توامان نسبت سرمايه گذاري بخش خصوصي و عمراني دولت به كل بودجه تصوير روشني از كاهش سهم صنعت در اقتصاد را ترسيم مي كند. اگرچه اجراي طرح هاي زيربنايي گذشته به طور طبيعي امكان كاهش نسبت سرمايه گذاري زيربنايي به بودجه عمراني و جاري را فراهم آورده بود، نه تنها به جهت نسبي كه به جهت مطلق نيز سرمايه گذاري بخش خصوصي در صنايع سبك روند كاهنده اي را پيمود. با اين حال نه تنها بخش كمي از دلارهاي نفتي طي برنامه پنجم سمت و سوي صنعتي يافتند بلكه توازن بخش صنعتي كشور نيز به ضرر بخش خصوصي در هم ريخت. قدرت جذب محدود اقتصاد، واردات بي رويه، تركيب سرمايه گذاري هاي جديد كه بخش مدرن را بدون هماهنگي آن با بخش هاي بالادستي و پايين دستي به طبقه نوخواسته و مورد حمايت تفويض كرده بود و... از مهم ترين عوامل كاهش سطح سرمايه گذاري بخش خصوصي در طول سال هاي برنامه پنجم توسعه هستند.

روند صعودي سهم واردات از توليد ناخالص داخلي از اوايل دهه 1340 آغاز شده اما در سال هاي 1354 تا 1356 اين نسبت به اوج خود رسيده كه ضعف بنيه رقابتي صنايع داخلي را در پي داشته است. اين حجم واردات و نظام رانتير جديد، طبقه جديدي از سرمايه داري جديد به نام سرمايه داري دلالي را كه بيشتر از محل واردات و واسطه گري ارتزاق مي كرد، چه در بخش سنتي و چه در بخش نوخواسته، تقويت كرد كه با بروز انقلاب و جنگ و... در اقتصاد كشور نقش مهمي پيدا كرد. نخست به جهت ساختار بازدهي كشور كه فعاليت هاي بازرگاني و تجاري را با نرخ بازدهي بيشتر، زمان بازگشت سرمايه كمتر و ريسك كمتر همراه مي سازد. همواره سهم بخش بازرگاني از تشكيل سرمايه ثابت درسطحي بالاتر از بخش صنعتي قرار داشته است. دوم با تقويت جريان تزريق دلارهاي نفتي به اقتصاد سهم سرمايه گذاري بخش بازرگاني از توليد ناخالص داخلي نسبت به سهم بخش صنعت از توليد ناخالص داخلي افزايش يافته، شكاف عميق تر شده است و در نهايت چنان كه دو بخش نفت و خدمات كه از ارتباط و هماهنگي قابل توجهي با شرايط مذكور برخوردارند بيشترين سهم از كل ارزش افزوده توليد شده در كشور را به خود اختصاص داده اند و اثر رشد درآمدهاي نفتي بر سهم بخش صنعت از توليد ناخالص داخلي بسيار نامحسوس بوده است.

منبع: نوشين ملكي، «دولت رانتير و سرمايه داري صنعتي در ايران»، مجله اقتصادي، 1382.
برنامه توسعه اقتصادي پيش از انقلاب


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4545 به تاريخ 24/11/97، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 17 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه نقد كتاب علوم انساني
متن مطالب شماره 5، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است