|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/12/25: فراز و فرود قيمت ها
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4661
دو شنبه 31 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4571 25/12/97 > صفحه 29 (باشگاه اقتصاددانان) > متن
 
 


فراز و فرود قيمت ها


نويسنده: آرش مجاهد نقي

 بازار سرمايه در سال 97 در حالي به روزهاي پاياني خود نزديك مي‎شود كه مي‎توان سال جاري را يكي از متلاطم‎ترين و پرحادثه‎ترين سال‎هاي بازار سرمايه ناميد. بازار سرمايه از همان ابتداي سال با روند پر‎نوسان بازار ارز و مصوبه‎هاي بانك مركزي مبني‎ بر حذف دلار مبادله‎اي و اعلام نرخ واحد همراه شد و اين پارامتر تعيين‎كننده طي سال جاري به عاملي تعيين‎كننده در نوسانات پرشتاب بازار سرمايه تبديل شد، هرچند تحولات و اخبار گوناگون سياسي و اقتصادي صورت گرفته در اين بين نيز محرك مهمي در دامن زدن به اين التهابات بود كه به آن پرداخته خواهد شد.

فروردين ماه سال جاري و درحالي كه شاخص كل با توجه به رشد قيمت دلار و رسيدن آن به مرز 6 هزار تومان در حال پيشروي بود، بانك مركزي با‎توجه به تشديد نوسانات در بازار ارز، خبر حذف دلار مبادله‎اي و اعلام نرخ واحد 4200 توماني براي دلار داد. در حالي كه فعالان بازار سرمايه منتظر واكنش منفي بورس تهران به نرخ واحد دلار و اعمال دلار 4200 توماني در هزينه و درآمد شركت هاي صادرات محور بودند، در روزهاي پاياني فروردين ماه توجهات به سمت افزايش‎هاي دامنه‎دار قيمت كالاها در بازارهاي جهاني جلب شد و مانع از اصلاح قيمتي سهام شركت‎هاي صادرات محور شد، چراكه انتظارات مبني بر كاهش سودآوري شركت‎هاي كالايي متاثر از نرخ جديد دلار، تا حدي با افزايش قيمت هاي جهاني فلزات پايه تعديل شده بود.

پس از سياست‎گذاري‎هاي كلان اقتصادي فروردين ماه، ارديبهشت آغازي بر التهابات و شروع تنش‎هاي سياسي بود، جايي‎كه نگراني از تصميم ايالات متحده و در راس آن ترامپ درباره برجام، باعث شد تا نرخ‎ها در بازار‎هاي ارز و سكه افزايشي و قيمت سهام كاهشي شود. تحولات ارديبهشت ماه را مي‎توان به دو بخش مجزا تقسيم كرد؛ نيمه اول ارديبهشت و به دنبال ابهامات بازار ارز و نگراني از اظهارنظر ترامپ، بازار روند نزولي در پيش گرفت. ابهامات فعالان درخصوص بازار ارز و نحوه نرخ‎گذاري درآمد شركت‎هاي صادرات محور و همچنين قيمت كالاها پس از تك نرخي شدن ارز، موجب نزولي شدن روند شاخص كل در نيمه اول ارديبهشت ماه شد، چراكه به علت دخالت‎هاي سياست‎گذاران كلان اقتصادي در بازار ارز و خارج كردن روند تعيين قيمت مبتني‎بر عرضه و تقاضا، فعالان بازار به نوعي در برآورد وضعيت بنيادي شركت‎هاي سهامي ناتوان ماندند و نشانه‎هاي سياست‎گذاري‎هاي دستوري از طريق كاهش قابل توجه حجم و ارزش معاملات نمايان شد. همچنين ابهامات سياسي ناشي از تصميم‎گيري ايالات‎متحده درخصوص برجام نيز مزيد بر علت شد. اما در نيمه دوم ارديبهشت ماه و پس از سخنراني پيش از موعد رئيس جمهور آمريكا درخصوص عدم پايبندي ايران به برجام، بر‎خلاف پيش‎بيني‎ها و با حمايت‎هاي گسترده سهامداران حقوقي، بورس تهران با روندي صعودي كار خود را ادامه داده و موجب فروكش‎كردن هيجانات بازار سكه و ارز شد. عوامل موثر بر صعود شاخص كل و بهبود تقاضا در نيمه دوم ارديبهشت را مي‎توان افزايش قيمت نفت و فلزات پايه در بازارهاي جهاني و انتظارات فعالان بازار درخصوص عدم ثبات نرخ دلار تك نرخي دانست.

به واسطه‎ تلاطم بازارهاي موازي و در پي آن انتظارات تورمي و هجوم نقدينگي، بورس تهران آخرين روزهاي بهار را با ثبت بازدهي‎هاي مثبت براي نيمي از صنايع بورسي به پايان رساند، به گونه‎اي كه خرداد ماه آغازي بر رشدهاي پياپي و دسته‎جمعي قيمت سهام در صنايع مختلف بود. با وجود اينكه ارزش معاملات اين دوره نسبت به ماه‎هاي قبل سال 97 چند برابر شد و منجر به هجوم نقدينگي از سوي حقيقي‎هاي بازار سرمايه شده بود، بايد در نظر داشت كه رشدهاي دامنه دار بورس ناشي از بهبود متغيرهاي كلان اقتصادي نبود بلكه علت را مي‎توان در عدم اعتقاد فعالان اقتصادي به سياست‎هاي اشتباه سياست گذار درخصوص دستورالعمل ارزي و تعديل انتظارات ارزي سرمايه‎گذاران جست وجو كرد.

در فصل مجامع و با توجه به توقف‎هاي پرتعداد نمادها، روند قيمت‎ها در بازارهاي جهاني و تشديد جنگ تجاري بين آمريكا و چين، بهانه‎اي براي شناسايي سود توسط برخي فعالان بازار و اصلاح قيمتي سهام رشد كرده بود. هرچند گزارش‎هاي فصلي منتشر شده شركت‎ها نشان‎دهنده سودآوري چشمگير شركت‎ها و غالبا فراتر از انتظارات سهامداران بود.

اوايل مرداد ماه و پس از انتشار اخباري مبني‎بر انتظار براي عرضه ارز در بازار ثانويه، بيشترين رشد ماهانه شاخص كل پس از تابستان 82 رقم خورد و شاخص كل با رشد 27 درصدي، در كانال 136 هزار قرار گرفت. از جمله مهم ترين اتفاقات مرداد ماه، توقف تمامي عرضه‎هاي بورس كالا توسط شوراي عالي بورس براي جلوگيري از ادامه پيدا كردن رانت كالايي بود.

اواخر تابستان و پس از آنكه حجم بالاي نقدينگي از بازارهاي ارز، سكه و مسكن عبور كرد، با هدف كسب بازدهي‎هاي مشابه با بازار‎هاي موازي وارد بازار سرمايه شد و به دنبال انتظارات تورمي كه جامعه از وضعيت اقتصاد داشت، به‎دنبال پر‎كردن عقب‎ماندگي رشد اين بازار از ساير بازارها بود و رشد ماهانه شاخص كل را به بيش از 15 درصد رساند. ورود اين پول هرچند ناآگاهانه بود، اما از ديد كارشناسان و فعالان بازار سرمايه، اتفاقي خوب و در جهت تقويت مالي شركت‎هاي توليدكننده و به عنوان محرك چرخه اقتصادي كشور تعبير مي‎شد. شايعات و ابهامات درخصوص صدور مجوز افزايش قيمت محصولات توليدي شركت‎هاي توليدي، افزايش نرخ محصولات پايه و مواد اوليه و همچنين محصولات صنايع پايين‎دستي كه موجب شناسايي سود شركت‎هاي بورسي شده بود نيز از مهم ترين عوامل رشدهاي ادامه دار، اما خطرناك در شهريور ماه بود.

پس از افت 10 درصدي بازار سهام در هفته دوم مهر ماه و سقوط سنگين سهام بنيادي و غيربنيادي، تلخ‎ترين روزهاي بازار سرمايه در سال 97 براي سرمايه‎گذاران و فعالان اين حوزه در حال رقم‎خوردن بود. حاشيه‎هاي ايجاد شده درخصوص معاملات مشكوك از يك سو و وضعيت انفعالي مقام ناظر و مديران ارشد بازار سرمايه از سوي ديگر بازار سرمايه را با وضعيتي قابل پيش‎بيني مواجه كرد. در روزهايي كه سقف‎هاي جديد براي شاخص كل در حال ثبت شدن بود و ارزش معاملات روزانه تا 2000 ميليارد تومان مي‎رسيد و حتي 96 درصد شركت‎هاي بورسي سراسر سبزپوش بودند، مقامات ارشد بازار سرمايه از وضعيت پيش‎آمده و به زعم خود رونق بازار سرمايه ابراز خشنودي كرده و تبليغات گسترده‎اي درخصوص جذب نقدينگي‎هاي سرگردان به سوي چرخه اقتصادي كشور و بازار سرمايه مي‎كردند.

در‎حالي كه سازمان بورس و نهادهاي وابسته مانند هلدينگ‎هاي بزرگ دولتي و غير‎دولتي كه بارها از برنامه‎هاي گسترده عرضه‎اوليه سهام شركت‎هاي سود‎ده صحبت كرده‎ بودند، مي‎توانستند رونق بازار سرمايه را به‎جاي همسو‎سازي با ساير بازارهاي موازي و در جهت كسب سودهاي سفته‎بازانه، با رونق اقتصادي كشور همسو كنند و كمكي به وضعيت بحراني اقتصاد كشور كنند و از طريق عرضه‎هاي‎ اوليه با برنامه، نقدينگي سرگردان را جذب و مهم تر از آن حفظ كنند. با اين‎ حال مهر ماه پرحادثه و ركورد‎شكن با بازدهي ماهانه 18 درصد و به لطف حمايت‎هاي سهامداران عمده و حقوقي‎هاي بازار به كار خود پايان داد.

شروع دور جديد تحريم‎هاي كاخ سفيد، ادامه يافتن تنش‎هاي تجاري بين اقتصادهاي بزرگ دنيا، نگراني بابت كند‎ شدن رشد اقتصاد جهاني و كاهش چشمگير قيمت‎هاي جهاني مواد اوليه، موجب كاهش 50 درصدي حجم و ارزش معاملات آبان و عرضه‎هاي نسبتا گسترده شركت‎هاي صادرات‎محور گشت و يكي از ضعيف‎ترين ماه‎هاي چند‎ سال اخير از حيث بازدهي شاخص كل رقم خورد. انتخابات ميان‎دوره‎اي كنگره آمريكا موجب عقب‎نشيني ايالات متحده از تحريم‎هاي همه جانبه شد و پس از اعطاي معافيت‎هاي خزانه‎داري آمريكا به 8 كشور براي خريد نفت از ايران، نگراني‎ها درخصوص كمبود نفت در بازار جهاني كاهش يافت و در نهايت منجر به ريزش تاريخي قيمت جهاني نفت و شكل گيري طولاني‎ترين دوره كاهشي شاخص‎هاي نفتي شد. از ديگر موارد مهم اثر‎گذار بر معاملات بورس تهران در آبان ماه، افزايش تلاطم در بازارهاي جهاني بود، چراكه بخش عمده‎اي از بازار سرمايه چه از لحاظ مقاصد فروش و چه از لحاظ نحوه قيمت‎گذاري، از بازارهاي جهاني تبعيت مي‎كنند. يكي از مهم ترين رخداد‎هاي آبان ماه، حمايت حقوقي‎ها پس از چند ماه عقب‎نشيني بود كه در معاملات آبان ماه حضور پر رنگي داشتند و موجب بازگشت تعادل نسبي و موقت به بازار سرمايه شدند. از سويي ديگر و با آغاز تحريم‎هاي نفتي از ميانه آبان و سقوط قيمت‎هاي جهاني، سهامداران حقيقي حضور كمرنگ‎تري در سمت تقاضاي بازار سرمايه داشتند و آمار منتشر شده حاكي از خروج بيش از 1000 ميليارد سرمايه‎هاي حقيقي از سهام شركت‎هاي وابسته به قيمت‎هاي جهاني در آبان ماه بود.

پاييز بازار سرمايه با همزماني افت بهاي ارز داخلي و كاهش قيمت نفت در بازارهاي جهاني به ثبت روزهاي منفي ادامه داد. به طوري كه افزايش در عرضه گروه‎هاي دلاري مانند پالايشي، پتروشيمي، معدن و فلزات كاملا مشهود بود. هرچند مبناي محاسبه نرخ ارز براي شركت‎هاي بورسي، نرخ اعلام شده در سامانه نيما است، اما همچنان اهالي بازار سرمايه به اشتباه ملاك خود را بازار آزاد قرار مي‎دهند و اين امر موجب نوسان‎هاي بعضا بي‎دليل در بازار سرمايه در اوايل و اواخر آذر ماه شد. مازاد عرضه نفت و مواضع ترامپ در برابر كاهش عرضه نفت از سوي عربستان و تاكيد او بر لزوم كاهش بيشتر بهاي نفت نيز از مهم ترين دلايل نزولي بودن روند قيمت نفت بود. شايد بتوان مهم ترين دليل مثبت بودن شاخص كل در نيمه آذر را اعلام آتش‎بس تجاري بين چين و آمريكا عنوان كرد كه پيش‎تر موجب نوسان‎هاي منفي در بازارهاي جهاني و بورس تهران شده بود.

نخستين ماه زمستان با كسب بازدهي براي همه بازارهاي داخلي از جمله بازار سرمايه، سكه و ارز همراه بود. افزوده شدن هر روزه شركت‎هايي كه قصد افزايش سرمايه از محل تجديد‎ارزيابي داشتند، به نوعي تلاش شركت‎ها براي تعديل فضاي اقتصاد تورمي را نشان مي‎داد. شركت‎هايي كه بعضا با زيان‎هاي چند هزار ميلياردي مواجه بودند و اميد چنداني به بهبود وضعيت عملياتي و سودسازي با كيفيت آنها نمي‎رفت. گروه‎هاي بانك و خودرويي در دي در كانون توجه فعالان بازار سرمايه بودند. اما برخلاف گروه بانكي كه در ليست بيشترين بازدهي‎هاي ماهانه دي قرار داشت، گروه خودرويي پس از رشدي چشمگير، به دنبال انتظار براي ضعف شديد عملكرد پاييز در هفته پاياني دي با ريزشي سنگين مواجه شد. نگراني‎هايي كه كاملا منطبق بر واقعيت بود و زيان انباشته دو خودروساز بزرگ تا پايان پاييز مجموعا بيش از 10 هزار ميليارد تومان گزارش شد.

با توجه به انتشار صورت‎هاي مالي ميان دوره‎اي شركت‎ها و رشد مجدد قيمت‎هاي جهاني در ميانه‎ زمستان، به‎رغم خوش‎بيني‎هاي فعالان و برخلاف انتظار، بازار سهام روندي كاملا نزولي را در بهمن طي كرد تا بار ديگر فعالان بازار سرمايه نشان دهند، تاثير‎پذيري سياسي را بر تاثيرپذيري اقتصادي ارجح مي‎دانند. گمانه‎زني‎ها بابت تصويب يا عدم تصويب لوايح مرتبط با گروه ويژه اقدام مالي، نگراني از تاثير تحريم‎ها بر صادرات شركت‎هاي كالا‎محور و تنگناهاي موجود در بازار ارز، نتايج نشست ورشو و همچنين تعلل در رونمايي از بسته مالي اروپا، مهم ترين پارامترهاي برونزا در بازار سرمايه در بهمن بودند. برخلاف متغيرهاي برونزا، متغيرهاي درونزاي بازار سرمايه وضعيتي اميدبخش داشتند، از جمله عملكرد پاييزي شركت‎هاي بزرگ و صادراتي. با اين وجود شاخص كل با توجه به روند عرضه‎هاي بهمن ماه، روند كاملا نزولي ثبت كرد.

در روز‎هاي اخير قيمت كالاها در بازار جهاني مسير صعودي را در پيش گرفته و در ماه‎هاي اخير قيمت كالاهاي تاثير‎گذار بر بازار سهام در گروه فلزات، رشد 10 تا 20 درصدي را تجربه كرده‎اند، همچنين نفت برنت رشد بيش از 30 درصدي را نسبت به پاييز ثبت كرده است. طي هفته هاي اخير نيز نشانه‎هاي مثبت تجاري بين ابرقدرت‎هاي اقتصادي جهان نقش بسزايي در تحريك قيمت‎ها در بازارهاي جهاني داشته است. به نظر مي رسد بيش از هر چيز ديگري اخبار سياسي مانند سيگنال هاي سياسي مرتبط با بررسي لوايح مرتبط با FATF بر نوسانات نرخ دلار در هفته هاي اخير اثرگذار بوده است.. در اين شرايط تمديد فرصت 4 ماهه ايران از سوي اين نهاد بين المللي در كنار افزايش عرضه ازسوي صادركنندگان و همچنين بانك مركزي مي تواند بر نرخ دلار فشار وارد كند.

با توجه به تمايلات فعالان بازار سرمايه و نحوه‎ واكنش نشان دادن آنها به اخبار سياسي و اقتصادي، به نظر مي‎رسد در هفته‎هاي پيش‎رو بايد تحولات سياسي اقتصادي را با دقت بيشتري دنبال كرد. نوسانات دلار در بازار آزاد، جريانات نقدينگي در اقتصاد كشور و نحوه‎ واكنش اين حجم عظيم نقدينگي به انتظارات تورمي در سال آينده، قيمت نفت و كاموديتي‎ها و در نهايت اتفاقات سياسي مهم پيش‎رو به عنوان تعيين‎كننده‎ترين پارامترهاي جريان بازار سرمايه هستند كه بايد در سال 98 با دقت بالاتري رصد شوند.


*كارشناس بازار سرمايهفراز و فرود قيمت ها


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4571 به تاريخ 25/12/97، صفحه 29 (باشگاه اقتصاددانان)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 8 بار



آثار ديگري از " آرش مجاهد نقي"

  هيجانات زودگذر
آرش مجاهد نقي *، دنياي اقتصاد 7/6/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله ايراني كاتاليز
شماره 2 (پياپي 902)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است