|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
تحولات فرهنگي، تداوم باروري پايين و سياست جمعيتي ايران
magiran.com >  فصلنامه سلامت اجتماعي >سال ششم، شماره 2 > متن
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
ارسال الکترونيکي مقاله
شماره جديد اين نشريه
سال ششم
شماره 2
بهار 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 


فصلنامه سلامت اجتماعي ، سال ششم، شماره 2



عنوان:
تحولات فرهنگي، تداوم باروري پايين و سياست جمعيتي ايران


نويسنده(گان):
امير عرفاني،

پست الکترونيک: amire (a) nipissingu.ca


چکيده:

ميزان هاي باروري در اكثر كشورهاي توسعه يافته و برخي از كشورهاي در حال توسعه، از جمله ايران، به زير سطح جايگزين (كمتر از دو فرزند به ازاي هر زن) كاهش يافته است. طي دو دهه گذشته، ميزان باروري كل در ايران (ميانگين تعداد فرزندان به ازاي هر زن)، زير سطح جايگزين باقي مانده است، به طوري كه از دو فرزند به ازاي هر زن در سال 1379 (1)، به 8/1 در سال 1385 و سپس 6/1 در سال 1395 كاهش يافته است (2 و 3). تداوم ميزان زير سطح جايگزين باروري دغدغه رو به افزايش كشورهاي با باروري پايين است، چرا كه سالخوردگي جمعيت و كاهش نيروي كار را تسريع مي بخشد، و در نتيجه پيامدهاي منفي جدي اي براي توسعه اقتصادي كشور خواهد داشت. بدين جهت، سياست هاي جمعيتي كه موجب كاهش پيامدهاي ناگوار اقتصادي اجتماعي ناشي از باروري پايين مي شوند مورد توجه فزاينده اي قرار مي گيرند. اين سياست ها شامل اقداماتي است كه در پي معكوس كردن كاهش باروري هستند و يا به دنبال سازگاري و انطباق با روندهاي پايين باروري هستند. دسته اول اين اقدامات كه در پي افزايش باروري هستند عبارتند از اقدامات مثبت، مانند افزايش مشوق هاي اقتصادي و كاهش هزينه هاي تولد اضافي، و اقدامات منفي شامل محدود كردن دسترسي به روش هاي كنترل باروري است. با اين حال، افزايش باروري از طريق مداخله دولت، دشوارتر و پرهزينه تر از كاهش دادن باروري است، و حداقل اثر را روي افزايش باروري در بسياري از كشورهاي غربي داشته است. استفاده از اقدامات منفي در گذشته نيز منجر به افزايش موقتي باروري همراه با افزايش در بيماري و مرگ و مير مادران ناشي از ختم بارداري هاي ناخواسته از طريق سقط جنين ناايمن شده است. نمونه اخير از اقدامات منفي، محدود كردن خدمات دولتي تنظيم خانواده در ايران است. اين محدوديت بيشتر دسترسي زنان در طبقات اجتماعي اقتصادي پايين با تعداد زياد فرزند را به روش هاي پيشگيري دولتي (يعني عقيم سازي، IUD و تزريقي) محدود كرد (4)، بدون آنكه كم ترين اثري بر افزايش باروري داشته باشد، زيرا فقط 7% كاهش باروري در كشور مربوط به استفاده از روش هاي دولتي پيشگيري از بارداري است (5). با توجه به موفقيت حداقلي سياست هاي افزايش باروري، بسياري از كشورهاي داراي باروري پايين تصميم گرفتند تا خدمات اجتماعي مرتبط با سن، مانند نظام مراقبت بهداشتي، تامين اجتماعي، نظام بازنشستگي و آموزشي، را با روندهاي پايين باروري و ساختار جمعيت سالمند تطبيق دهند. اين تطابق با استفاده از اقداماتي چون افزايش سن بازنشستگي، پذيرش مهاجران و تغيير نظام هاي آموزشي، ماليات و سلامت انجام گرفت. وضعيت كنوني ساختارهاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي كشور آمادگي اجراي چنين اقدامات تطبيقي را هنوز ندارد.بنابراين براي دستيابي به يك سياست جمعيتي مناسب جهت مقابله با تداوم باروري زير سطح جايگزين در كشور، ضروري است كه درك درستي از شكل گيري قصد باروري يك فرد متاهل داشت، چون قصد و نيت باروري به عنوان پيش گويي كننده كليدي رفتار باروري شناخته مي شود. در اين شماره از مجله سلامت اجتماعي، عرفاني و همكاران يافته هاي جديدي را درباره شناخت قصد باروري زوجين ساكن شهر تهران و دلايل عدم تمايل آنها براي فرزندآوري ارايه مي كنند. يافته هاي اين تحقيق تاثير گرايش به ارزشهاي فردگرايانه، مانند اولويت علايق و نيازهاي فردي بر فرزندآوري، را نمايش مي دهد؛ به طوري كه اين تحولات فرهنگي بيشتر در بين افراد در طبقات بالاي اجتماعي و اقتصادي جامعه ديده مي شوند. يعني افرادي كه علي رغم برخورداري از امكانات اقتصادي و اجتماعي لازم براي داشتن فرزند و تربيت و پروش آنها، تمايلي به داشتن فرزند ندارند.علاوه بر يافته هاي اين تحقيق، ساير شواهد و داده ها از جامعه ايران نشان دهنده اين واقعيت است كه ايران وارد مرحله دوم گذار جمعيت شناختي شده است كه تداوم باروري پايين را مربوط به چرخش فرهنگي از ارزش هاي سنتي خانواده محور به ارزش ها و هنجارهاي اخلاقي فرد محور مي داند. اين تحول فرهنگي نخست در اروپا رخ داد، و سپس به شمال آمريكا گسترش يافت و اكنون به آسيا رسيده است (6). در واقع، هنجارهاي فردي در حال ظهور، ارزش كمتري براي ازدواج و واحد خانواده قائل هستند و پذيراي اشكال متفاوتي از خانواده، از جمله تك والدي، زندگي مشترك بدون ازدواج، طلاق و خانواده بدون فرزند هستند. شواهد ديگري از مطالعات اخير در ايران، ظهور چنين تغييرات فرهنگي از جمله رشد ارزش هاي مادي گرايانه و فردگرايي (7)، افزايش خانواده هاي تك فرزند يا بدون فرزند، تاخير در ازدواج و تشكيل خانواده، افزايش ميزان طلاق و ازدواج هاي در حال فروپاشي، ميزان هاي در حال افزايش سقط جنين (8)، افزايش روابط جنسي پيش از ازدواج و زندگي مشترك بدون ازدواج و نگرش مثبت نسبت به دوستي ها و روابط جنسي پيش از ازدواج را ثبت كرده اند.بنابراين، فرد گرايي، به منزله اولويت دادن به رفاه و ابراز عقايد و خصوصيات خود، انتخاب شريك زندگي خود و شكل مورد دلخواه روابط و تعداد فرزندان، و تصميم گيري در مورد تشكيل خانواده و فرزند آوري بر اساس علايق فردي، مبناي سطح پايين باروري است. در نتيجه، اگر دولت تصميم به اتخاذ هرگونه اقدام و سياستي براي افزايش باروري در كشور داشته باشد، كاملا ضروري است كه چرخش فرهنگي اخير به سمت ارزش ها و هنجارهاي فردگرايانه، كه تصميم گيري افراد براي فرزندآوري را تحت تاثير قرار مي دهند، را به حساب آورد.



لينک کوتاه به اين صفحه:  
 

دوست گرامي:

    با تشکر از همراهي شما به اطلاع مي رساند مطالعه متن مقالات نشريات و خدمات اختصاصي اين سايت تنها براي اعضا و با پرداخت حق عضويت (اشتراک طلايي) امکان پذير است.

  هزینه حق عضویت سالانه(اشتراک طلایی):

  • مشترکان داخل کشور     250.000 ريال (100 مقاله اعتبار اولیه) پرداخت با همه کارتهای بانکی
  • مشترکان خارج از کشور   50 دلار  (100 مقاله اعتبار اولیه) پرداخت با  Paypal
  اگر عضو سايت هستيد:
     شناسه کاربري:
     رمز عبور:

  اگر عضو سايت نيستيد:
شما با تکميل فرم عضويت و تاييد نشاني ايميل خود در سايت "بانک اطلاعات نشريات کشور magiran.com"  مي توانيد از امکانات اختصاصي اين سايت به شرح زير استفاده نماييد.:
  • دسترسي به متن مقالات پس از پرداخت حق عضويت و فعال سازی اشتراک طلايي
  • استفاده از  فروشگاه سايت و سفارش اينترنتي اشتراک نسخه چاپي نشريات با 10 درصد تخفيف
  • ايجاد فهرست نشريات مورد علاقه براي دسترسي سريع
  • اطلاع از انتشار نشريات مورد علاقه از طريق پست الکترونيکي
  • دريافت روزانه سرخط مطالب روزنامه هاي عضو بر اساس کلمات انتخابي خودتان تا سقف 10 عنوان


آيا مايل به عضويت در بانک اطلاعات نشريات کشور هستيد؟ 
(رايگان)

          

 



 

 

 
 
ارسال مطلب به دوستان
نظر بدهيد
ثبت در فهرست علائق

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه علوم آب و خاك (علوم و فنون كشاورزي و منابع طبيعي)
متن مطالب شماره 1 (پياپي 87)، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است