آرشیو دو‌شنبه ۱۳ تیر ۱۳۹۰، شماره ۱۲۸۵
جامعه
۱۹

245 میلیون زن بیوه درسرتاسرجهان زندگی می کنند

شش میلیون زن و یک میلیون مرد بیوه ایرانی

مهدی افروزمنش

زهرا 33 ساله و کارمند یک شرکت خصوصی است و این روزها بیش از هر چیزی نگران اتمام مهلتی است که صاحبخانه برای تخلیه خانه به او داده. او همزمان باید نگران تامین مایحتاج تنها فرزندش و مخارج زندگی هم باشد؛ اما خودش معتقد است که می تواند از پس این تامین مالی برآید اما «واقعا مانده ام که با دردسر یافتن خانه ای جدید، متناسب با وضعیت مالی و خانوادگی چطور کنار بیایم.» زهرا چهار سال قبل همسرش را در یک سانحه رانندگی از دست داد و به جمع بیوه زنان ایران اضافه شد. جمعیتی که بیش از شش میلیون نفر اعلام می شود. بیوه زنان یا مردان به افرادی اطلاق می شود که به هر دلیلی اعم از طلاق یا فوت همسر، ازدواج مجدد نکرده و به صورت فردی زندگی می کنند. داریوش قنبری نماینده ایلام در مجلس می گوید که به همراه این شش میلیون زن بیوه، یک میلیون مرد بیوه نیز در کشور زندگی می کنند. مطابق آمارهای رسمی از این تعداد یک میلیون و 600 هزار نفر سرپرست خانواده نیز هستند که مطابق اعلام مدیرکل ایتام کمیته امداد به مهر سالیانه 60 هزار نفر نیز به این جمعیت افزوده می شود. داریوش قنبری عامل اصلی افزایش نگران کننده زنان بیوه در جامعه را در ارتباط با افزایش نرخ طلاق در جامعه می داند که به گفته وی در شهرهای بزرگ به

20 درصد نیز رسیده است. علیرضا عباسپور نماینده تهران نیز با تایید این آمارها در گفت وگو با شرق معتقد است که بی توجهی به این موضوع و تبعات ناشی از آن می تواند پیامدهای ناگواری را در جامعه ایجاد کند. اما نگرانی ها از افزایش آمار بیوه زنان و مردان در حالی است هم اکنون تعداد بیوه زنان دست کم شش برابر بیشتر از بیوه مردان است. داریوش قنبری یکی از مهم ترین دلایل این اختلاف را در مشکلات ناشی از ازدواج مجدد برای خانم ها می داند. او می گوید: در این رابطه مردان مشکلات کمتری دارند اما متاسفانه برای زنان دشوارتر است که بعد از طلاق یا فوت همسر به دلایلی چون بالارفتن سن، داشتن فرزند یا باورهای غلط اجتماعی دوباره ازدواج کنند. مشکلات ازدواج برای شش میلیون زن بیوه در شرایطی است که آنها پس از بیوه شدن برای زندگی عادی خود نیز دچار مشکلات عدیده ای هستند. زهرا یکی از این زنان است که معتقد است پس از بیوه شدن شاهد تغییر نگاه اطرافیان به خود شده است و حتی در مواردی پیشنهادهای بسیار بی شرمانه ای را از همکاران یا همسایگان خود دریافت کرده است. او می گوید گذشته از این من در اجاره محل زندگی خود نیز دچار مشکل هستم و مثلاهمین هفته گذشته صاحب یک خانه پس از فهمیدن وضعیت من از اجاره دادن خانه خود به این دلیل که من مجرد هستم، خودداری کرد. مشکلاتی از این دست در حالی است که به گزارش مهر، چندی قبل موسی قربانی، نماینده مجلس از 10 میلیون و 360 هزار ایرانی ازدواج نکرده خبر داده بود. سازمان ملی جوانان نیز تعداد مردان ازدواج نکرده را 13 میلیون و 130 هزار و 970 نفر اعلام کرده است که البته تحقیقات و پژوهش های بسیاری نشان داده است که مشکلات زندگی اجتماعی مردان بیوه یا ازدواج نکرده بسیار کمتر از زنان بیوه یا دختران ازدواج نکرده است. در پژوهشی که دکتر انور صمدی راد بر همین موضوع انجام داده است، دست کم هشت مشکل جدی برای ادامه زندگی زنان بیوه نام برده شده است.

مشکلات اقتصادی

در این پژوهش از 71 درصد زنان مطلقه و بیوه با فرزند یا فرزندان خود تنها 16 درصد شاغل هستند. این در حالی است که زنان غیرشاغل برای تامین نیازمندی های مادی زندگی محتاج دیگران هستند.

مشکلات فرزندپروری

آمارها نشان می دهد که 90 درصد زنان مطلقه دارای فرزند، نسبت به آینده فرزندان خود نگرانی زیادی دارند. 33 درصد زنان سرپرست خانوار عنوان کردند که فرزندان شان به خاطر جدایی از پدر به میزان «زیاد» و «بسیار زیاد» احساس حقارت می کنند.

مشکل سر پناه

39 درصد از زنان در پیدا کردن مسکن و اجاره آن، اسکان و اقامت در هتل ها و میهمانسراها با مشکل مواجه می شوند. این در حالی است که بیشتر این گونه زنان در وهله اول با مشکلات اقتصادی تهیه مسکن دست به گریبان هستند.

مزاحمت های همسر قبلی

45 درصد زنان مطلقه از مزاحمت ها و مداخلات همسر قبلی خود ابراز ناراحتی کرده و از این بابت احساس سلب حقوق فردی و اجتماعی می کنند. آنها معتقدند که در صورت تصمیم به ازدواج مجدد، همسر قبلی آنها با تحت فشار قرار دادن آنها از طریق عدم اجازه ملاقات با فرزندان شان یا تهدید به باز پس گیری فرزندان شان از آنها، برای آنها مزاحمت ایجاد کرده و این گونه مداخلات در زندگی با همسر جدیدشان نیز ادامه پیدا می کند.

محدودیت های اجتماعی

70 درصد زنان مجرد، وجود باورهای غلط و قضاوت های تنگ نظرانه افراد جامعه نسبت به طلاق و زنان بیوه را باعث احساس بیگانگی، ناامنی و ناراحتی در روابط خود با دیگران دانسته که موجب می شود از حضور در جمع فامیلی احساس معذب بودن کنند. در تحقیقی در همین زمینه، تصریح می شود که 55 درصد زنان سرپرست خانوار از طعنه ها و متلک های اهالی محل معذب بوده و حدود 66 درصد در معرض انواع سوء نیت ها و آزارهای دیگران واقع شده و صدمه دیده اند که این موارد بازگوکننده میزان ناامنی عاطفی و تضییع حقوق فردی و اجتماعی زنان مجرد است؛ به گونه ای که 87 درصد این زنان میزان امنیت اجتماعی خود را «کم» یا «هیچ» می دانند.

محدودیت های خانواده

بسیاری از زنان مطلقه برای بازیافتن آزادی های از دست رفته شان اقدام به طلاق می گیرند اما 40 درصد از این زنان از محدودیت ها و مزاحمت های اعضای خانواده خود شاکی هستند و آن را مخل امنیت و آزادی خود قلمداد می کنند.

ازدواج مجدد

بیشتر این زنان، خواستگارانی بسیار بالاتر از سن خود و دارای چند فرزند دارند. مشکل مهم تر، رضایت فرزندان است که اجازه ازدواج را به مادرشان بدهند. به دلیل نگاه سوءزنان مطلقه به مردان 88 درصد از این زنان به شدت نگران موفقیت خود در ازدواج مجدد هستند.

مشکلات روحی و تنهایی

علاوه بر تمام مشکلات ذکر شده، از دست دادن همسر به خصوص در دوران جوانی و پیامدهای ناگوار طلاق منجر به بروز مشکلات روحی متعدد از جمله افسردگی و بدبینی برای این زنان می شود. همچنین احساس نگرانی زیاد 79 درصد نسبت به آینده و تنهایی خود بعد از ترک فرزندان بسیار آزار دهنده است و این مشکلات روحی را افزایش می دهد.

نگرانی های مجلس

بر اساس آمارهای سازمان ملل، 245 میلیون زن بیوه در سرتاسر جهان زندگی می کنند که بیشترین آنها در عراق، کامبوج و افغانستان زندگی می کنند. سهم ایران از این تعداد به روایتی 5/5 میلیون و به روایتی شش میلیون نفر است که همین موضوع نگرانی هایی را در میان مجلس نشینان برانگیخته است. چنانچه چندی قبل صمد فدایی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس از همکاران خود خواست نسبت به بررسی دلایل افزایش آمار این زنان اقدام کنند. داریوش قنبری نیز می گوید که با توجه به افزایش نرخ طلاق باید هرچه سریع تر نسبت به بررسی این موضوع اقدام کرد. اما با این وجود، زهرا هنوز به دنبال چاره ای برای مشکلات زندگی پس از بیوگی خود است. مشکلاتی که صرفا به مسایل اقتصادی محدود نمانده و مشکلات ناشی از سوءنگاه ها و بدبینی ها نیز به آن اضافه شده است.