آرشیو شنبه ۳۱‌شهریور ۱۳۹۷، شماره ۵۲۰۶
فرهنگ
۹

گزارش میدانی جام جم از محل فیلمبرداری آژانس شیشه ای که حالا تبدیل به بانک شده است

نفس کشیدن در هوای عباس و حاج کاظم

علی رستگار

هنوز برخی اهالی سینما اعتقاد دارند «آژانس شیشه ای» نقطه اوج فیلمسازی ابراهیم حاتمی کیاست. گواه این موفقیت هم صدرنشینی این فیلم در بسیاری از نظرسنجی های فیلم های سینمای جنگ و دفاع مقدس است. اگر خاطرتان باشد سال گذشته و در نظرسنجی ای که به مناسبت هفته دفاع مقدس در همین صفحه سینمایی جام جم ترتیب دادیم هم این فیلم موفق شد بیشترین رای را از سوی بیش از یکصد چهره سینمایی به دست آورد و عنوان بهترین فیلم سینمای دفاع مقدس را از آن خود کند.

قصه جانبازی عباس (حبیب رضایی) و صرف فعل رفاقت توسط دوست و همرزمش حاج کاظم (پرویز پرستویی)، با روایت هنرمندانه و تاثیرگذار حاتمی کیا ماندگار شد و حتی هنوز هم باوجود برخی دیالوگ های شعاری، زیبا و دیدنی است. فیلم بخوبی پیوندی میان جنگ و دفاع مقدس و شرایط اجتماعی روز برقرار می کند و تصویری ملموس و باورپذیر از آدم ها ارائه می دهد.

بخش اصلی قصه در یک آژانس هواپیمایی اتفاق می افتد و حالا تصور بهترین سکانس های فیلم در جایی غیر از آن محل کمی بعید به نظر می رسد. آن آژانس سال هاست که دیگر تغییر کاربری داده و تبدیل به یک بانک شده است. تصمیم گرفتیم به مناسبت فرا رسیدن هفته دفاع مقدس، خاطره بازی کنیم و شما را به لوکیشن آژانس شیشه ای ببریم. اگر دلتان برای این فیلم تنگ شده، به جز دعوت به تماشای دوباره آن، بد نیست سری هم به تقاطع بلوار کریمخان زند و خردمند شمالی بروید و در هوای حاج کاظم و عباس تنفس کنید. اگر کار بانکی هم داشتید که چه بهتر.

چشم سیدنی لومت روشن!

در سال درخشش آژانس شیشه ای در جشنواره فیلم فجر در سال 76 و درو کردن جوایز، برخی خط اصلی قصه را گرته برداری از «بعدازظهر سگی» ساخته سیدنی لومت و با بازی آل پاچینو دانستند. هرچند خود حاتمی کیا با رد این قضیه اعلام کرد که فیلم لومت را بعد از ساخت «آژانس شیشه ای» دیده است. «بعد از ظهر سگی» قصه یک گروگانگیری را در بانک روایت می کرد و قصه فیلم حاتمی کیا در یک آژانس هواپیمایی رخ می داد. با این حال الان و با تغییر کاربری لوکیشن آژانس شیشه ای (از آژانس هواپیمایی به بانک)، ربط این دو فیلم بیشتر و جالب تر هم می شود، هرچند موضوع و مفهوم این آثار هیچ دخلی به هم نداشته باشد.

شکل شیشه بانک دیگر هیچ ربطی به آن آژانس ندارد، با این حال اینجا همان جایی است که حاج کاظم نگاهی به بیرون می اندازد تا وضعیت را بررسی کند.

رئیس بانک می گوید تا همین چند سال پیش و باوجود تبدیل آژانس به بانک، در ورودی کرکره داشته است. همان کرکره ای که سلمان، پسر نوجوان حاج کاظم با بازی بهروز شعیبی با پدرش مچ می اندازد.

و اما اینجا؛ دقیقا تقاطع کریمخان زند و خرمند شمالی. همان جایی که سلحشور (رضا کیانیان) می خواهد مانع حرکت حاج کاظم، عباس و احمد کوهی (قاسم زارع) شود. هلی کوپتر هم پشت اوست که می نشیند.

پله های بانک هنوز شباهت هایی با پله های آن آژانس دارد. شباهت بیشتر اما مربوط به بانک همجوار لوکیشن آژانس است که هنوز برخی از عناصرش را تمام و کمال مثل سابق حفظ کرده است.

سقفی که در دو عکس پایین می بینید، شاید تنها نقطه شباهت لوکیشن قبلی آژانس شیشه ای و بانک فعلی باشد، هرچند دیگر از آن رنگ آبی و سفید نباشد و اندازه چراغ ها هم بزرگ تر باشد.

ای کاش مدیریتی

گمان کنم اگر به جای فرشید زارعی فرد، بازیگر نقش مدیر بداخلاق و بدقلق آژانس فیلم آژانس شیشه ای، فردی مثل مجید خودشاد مدیر آژانس بود، کار حاج کاظم به جاهای باریک نمی کشید! بس که خوش اخلاق و همراه است. او باوجود مشغله با شوق همراه سوژه ما شد و نهایت همکاری را برای تهیه این گزارش با ما داشت. خودشاد، رئیس همان بانکی است که سال ها قبل فیلم آژانس شیشه ای در آن فیلمبرداری شده است.

او درباره این موضوع به جام جم گفت: فکر کنم سال 86 بود که آقای پرویز پرستویی به اینجا آمدند و گفتند که می خواهیم مستندی درباره فیلم آژانس شیشه ای بسازیم. البته هنوز تقریبا دکور اینجا شبیه همان دکور فیلم بود. در فیلم، مدیر آژانس در انتهای سالن می نشست که الان تبدیل به بایگانی ما شده است. آن روز آقای پرستویی توضیحاتی داد درباره وضعیت فیلمبرداری و این که مثلا کجا با اسلحه به سقف شلیک کرده است. بعد هم همراه گروه فیلمبرداری فیلم مستند، به خیابان و کوچه های اطراف رفتند. سال 87 بود که تصمیم گرفتند اینجا بازسازی و تبدیل به یک بانک شود، این کار مستلزم تغییر بود و باید یک سری استانداردهای بانک مثل باجه بندی در آن رعایت می شد. این بازسازی باعث شد این مکان حالا شباهت کمی به زمان فیلمبرداری فیلم داشته باشد. با این حال آن اوایل و قبل از تغییر، مشتریانی که به اینجا مراجعه می کردند، متوجه می شدند اینجا لوکیشن آژانس شیشه ای است. اما الان دیگر کمتر کسی است که تشخیص دهد زمانی در اینجا فیلم آژانس شیشه ای فیلمبرداری شده است، مگر آنهایی که از قبل نسبت به این موضوع شناخت داشته باشند. این عده گاهی از من می پرسند اینجا همان جایی است که آژانس شیشه ای در آن فیلمبردای شده که من هم به آنها می گویم بله.

من دو بار فیلم آژانس شیشه ای را دیده ام. به نظرم فیلم زیبایی است و آن را خیلی دوست دارم، چون به نوعی با روحیات ما سازگار است و حرف دل ما را می زند. فکر کنم همه آنهایی که این فیلم را دیده اند، آن را دوست دارند.

بازیگر دایره زنگی در آژانس

حدس می زدم که بابک حاکمی، معاون بانک با شمایل سر تراشیده و بیان خوب، قابلیت های سینمایی داشته باشد، اما دیگر نه در این حد که او از دوستان و آشنایان علیرضا شمس شریفی، دستیار اول و برنامه ریز سینما باشد و حتی در سکانس های پایانی دایره زنگی همبازی حامد بهداد هم بوده باشد! حاکمی در این فیلم پریسا بخت آور، نقش همان پلیس راهوری را بازی می کند که جلوی ماشین حامد بهداد و باران کوثری را می گیرد.

جالب است که او باوجود این حشر و نشر با سینما، هنوز فیلم آژانس شیشه ای را ندیده است. او به جام جم گفت: باوجود این که فیلم را ندیده ام، اما می دانم و شنیده ام که از فیلم های خوب سینمای ایران است. فیلم های خوبی از این دست، یادآور دفاع مقدس عزیزانی است که برای این کشور تلاش کردند.

او درباره لوکیشن این فیلم هم گفت: محلی های اینجا می دانند که اینجا لوکیشن فیلم آژانس شیشه ای بوده، اما بقیه نه.

آقای فتاحی، یکی از کارمندان بانک هم می گوید فیلم آژانس شیشه ای را دیده است. او در عین حال نشانی یک لوکیشن دیگر در همان حوالی را به ما می دهد و می گوید لوکیشن سریال آژانس دوستی هم کمی بالاتر از لوکیشن فیلم آژانس شیشه ای است با این تفاوت که آنجا همچنان ماهیت آژانسی خود را حفظ کرده.

سراغ یکی از مشتریان بانک هم می روم که آقایی میانسال است. وقتی کارش در باجه تمام می شود، از او می پرسم می دانستید که اینجا لوکیشن فیلم آژانس شیشه ای بوده که اظهار بی اطلاعی می کند. اما می گوید فیلم را در همان سال نمایش دیده و دوست داشته است.

خانم جوانی هم که برای کار بانکی سراغ یکی از باجه ها می رود، به ما گفت که می دانسته اینجا لوکیشن فیلم آژانس شیشه ای بوده است. او درباره تفاوت دکور فعلی این محل با لوکیشن سابق هم گفت: تفاوت که زیاد است، اما می توان شباهت محوی را تشخیص داد بویژه در سقف.