آرشیو سه‌شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۷۱۳۱
صفحه اول
۱
یادداشت

گزارش ملی رسانه

عباس عبدی

هنگامی که ساختمان پلاسکو آتش گرفت و فرو ریخت، بسیاری از مردم نه تنها نگران شدند، بلکه مهم تر از آن خواهان این بودند که بدانند چرا چنین حادثه ای رخ داد؟ البته حادثه در هر جامعه ای رخ می دهد، تفاوت کشورها از حیث کمیت و کیفیت حوادث است. در همه جای جهان تصادفات رانندگی یا سقوط هواپیما رخ می دهد، ولی تفاوت کشورها از نظر تعداد تصادفات نسبت به جمعیت یا خودرو و نیز تعداد کشته ها است. تفاوت دیگر کوشش هر کشور برای شناخت علل تصادف یا سقوط و برنامه ریزی برای کاهش حوادث است. به همین علت درخواست مردم و جامعه این بود که گزارشی از وضعیت منجر به حادثه پلاسکو تهیه شود و در مرحله بعد، دولت و سایر نهادهای حکومتی، براساس آن گزارش اقدامات لازم را جهت جلوگیری از تکرار حوادث مشابه به عمل آورند. این چنین بود که گروهی از کارشناسان تعیین شدند که فراتر از گزارش های اداری به شناخت موضوع بپردازند و سهم و نقش عوامل انسانی و غیرانسانی از جمله کمبود امکانات یا ضعف ساختارها و مقررات و سازوکارهای نظارتی را در بروز حادثه شرح دهند. در نهایت گزارش دقیق و مفصلی که به نوعی فصل الخطاب توصیف وضع موجود بود تهیه و ارائه شد و موجب تاسف شد که تقریبا همه نهادهای ذیربط به نوعی و تا حدی مقصر بودند و این نشان داد که حادثه مذکور بیش از آن، ریشه در عوامل ساختاری دارد که بخواهند افراد خاصی را مقصر جلوه دهند، باید تحولات ریشه ای در روابط میان نهادها و اجرای وظایف هرکدام از آنها شکل بگیرد تا دیگر شاهد این ماجراها نباشیم. اگرچه اطلاعی از اقدامات انجام شده برای بهبود ساختارها و روندهای اجرایی ناشی از آن گزارش در دسترس نداریم، ولی به هر حال گام اول خوب برداشته شد.

حادثه پلاسکو، از جمله حوادثی است که برای مدت معینی ذهن جامعه را درگیر خود می کند و حساسیت های کافی برای پیگیری آن به وجود می آید، در حالی که ما با موضوعات دیگری نیز درگیر هستیم که اهمیت آنها به مراتب ده ها برابر حادثه پلاسکو است ولی هیچ اقدامی درباره آن صورت نمی گیرد. علت نیز در روند آرام وقوع این مسائل است. برای نمونه بر اثر حوادث رانندگی سالانه هزاران نفر کشته، ده ها هزار نفر مصدوم و حتی معلول می شوند، هزاران میلیارد تومان خسارت مالی وارد می شود که خسارت یک سال آن ده ها برابر خسارت ناشی از آتش گرفتن ساختمان پلاسکو است. ولی حساسیت کافی برای تهیه گزارش ملی حوادث رانندگی ایجاد نشده است که درک دقیقی از ابعاد و علل این ماجرا به دست آید و اقدامات کامل برای کاهش آن صورت گیرد.

نمونه دیگر گرایش به مهاجرت از کشور است که بر اساس گزارش های موجود روند رو به رشدی را در دو دهه گذشته طی کرده است و خسارت های مادی و نیروی انسانی آن حتی با تصادفات رانندگی نیز قابل مقایسه نیست. نمونه دیگر وضعیت مطبوعات و رسانه های کشور است که در حضیض خود قرار دارند. و هدف این یادداشت اشاره مختصری به این نهاد است. رسانه های هر کشوری یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی است که نقش اطلاع رسانی، اجتماعی کردن و پر کردن اوقات فراغت و... را به عهده دارد. متاسفانه به علل گوناگون وضعیت رسانه ای کشور اصلا مطلوب نیست. این رسانه ها کمابیش مرجعیت داخلی خود را از دست داده اند و به تعبیری رسانه های رسمی و داخلی فاقد قدرت اقناع سازی مردم شده اند. میزان مراجعه به آنها نیز بشدت افت کرده است. و از میزان مراجعه مهم تر، کیفیت مراجعه به آنها است. رسانه ای که حتی در تامین اوقات فراغت مردم شکست بخورد، به طور قطع ناتوان از آن است که در هنگام ضرورت حقایق را به مردم منتقل نماید و این برای امنیت ملی کشور خطرناک محسوب می شود.

از سوی دیگر فضای مجازی در عین آنکه موجب تحولی مثبت در نظام رسانه ای کشور شده و تناقضات این نظام رسانه ای را برجسته و آشکار کرده است ولی در عین حال به علت ماهیت این فضا، قادر نیست که جایگزین مناسبی برای فضای واقعی رسانه ای باشد. با توجه به این ملاحظات در جلسه ای که به مناسبت روز خبرنگار در باشگاه نهاد ریاست جمهوری برگزار شد به عنوان نماینده انجمن صنفی روزنامه نگاران استان تهران درخواست کردم که دولت و ریاست جمهوری برای تهیه چنین گزارشی دست به کار شود. گزارش ملی مطبوعات یا رسانه در اصل پیشنهاد آقای دکتر نمک دوست بود و هیات مدیره انجمن نیز آن را تایید کرد. درخواست داریم که در اسرع وقت گروهی از کارشناسان معتبر تعیین و چنین گزارشی را تهیه و راه حل های برون رفت از مشکلات را نیز پیشنهاد کنند. ظاهرا میزبانان محترم دولتی از پیشنهاد استقبال کردند، امیدواریم هرچه زودتر شاهد اجرای آن باشیم.