آرشیو سه‌شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۹۵۶۵
صفحه اول
۱
یادداشت

شرحی بر حدیث ولایت

پنج توصیه راهبردی به جوانان نخبه

دکتر حمیدرضا ترقی

قسمت اول: حضرت آیت الله خامنه ای چهارشنبه 16 مرداد 1398 در دیدار مدال آوران المپیادهای علمی و اعضای تیم ملی والیبال جوانان، با اشاره به صحبت های یکی از جوانان نخبه که از مشکلات موجود بر سر راه نخبگان و عملکرد دستگاه ها گلایه داشت، گفتند: مشکلات نباید جوان را متوقف و نا امید کند، زیرا نا امیدی، سم است و اگر نسل های قبل متوقف و نا امید می شدند، ما باید همچنان در همان دوران فساد و طاغوت می ماندیم ولی اکنون به برکت همان جوانان نسل قبل، در کشور شرایطی فراهم شده است که استعدادهای جوان نخبه بروز و ظهور پیدا می کند و می تواند با صراحت بایستد و حرف های خود را بزند.

ولی امر مسلمین امام خامنه ای در این ملاقات کوتاه و تاثیر گذار 5 توصیه به جوانان داشتند که عبارتند از :

1-برظرفیت وجودی تان بیفزایید

2-بدون توقف مسیر پیشرفت را ادامه دهید

3-جبران عقب ماندگی علمی را وظیفه خودبدانید

4-ارتباط قلبی وتوکل و استمداد از خدا را فراموش نکنید

5-دربرابرمشکلات متوقف و ناامید نشوید

اینک در اولین قسمت به شرح توصیه اول معظم له می پردازیم 

توصیه اول :ظرفیت افزایی وجودی

باید جوانان نخبه با کار و تلاش و پشت سر گذاشتن مشکلات، بر ظرفیت وجودی خود بیفزایند و بدون توقف، مسیر پیشرفت را ادامه دهند.16/5/98

انتظار این است که جوانان نخبه و نسل بعدی، صدها مورد مانند نانو و پدیده های ناشناخته علمی زیست فناوری را کشف کنند و فقط به ادامه مسیر پیشرفت علمی بسنده نشود. لازمه رسیدن به این مرحله حفظ و تعالی جوهر نخبگی و قانع نشدن به شرایط فعلی است.

راهکارهای افزایش ظرفیت وجودی

مهمترین عامل افزایش ظرفیت انسان این است که اولا ایمان داشته باشد و ثانیا سعی کند علومی که در راستای ایمان است کسب نماید و ثالثا به هر چه آموخت عمل کند. این راهبرد و راهکار دائما به او کمک می کند تا ظرفیت خویش را بیفزاید

1- شناخت خدا

امام رضا (علیه السلام) می فرمایند: «اول عباده الله معرفته؛‏ اولین مرتبه عبادت خدا، معرفت و شناخت خدا می باشد.» بنابراین اولین و مهمترین حرکت ما جهت رشد ظرفیت های وجودی مان، شناخت آفریدگار و خالقمان است؛ زیرا بدون شناخت حضرت حق تعالی و کسب معرفت نسبت به ذات اقدس الهی، ارتقاء وجودی ممکن نیست.

در این زمینه مطالعه کردن می تواند بسیار مفید باشد کتاب هایی که پیشنهاد می شود کتاب های اعتقادی آقای قرائتی و پس از آن کتاب های شهید مطهری بسیار سودمند است.

2- شناخت دستورات خدا و عمل به آنها

جهت شناخت دستورات عملی باید به رساله های عملیه مجتهدین کرام رجوع شود. بنابراین با رجوع به رساله می توان واجب و حرام الهی را شناخت. بسیاری از افراد ممکن است با دستورات الهی کاملا آشنا بوده و از حرام و حلال الهی مطلع باشند، ولی به هنگام بروز خواهش های نفسانی و وسوسه های شیطان از فرامین الهی سرپیچی نمایند.

اما افرادی که تصمیم به کسب سعه وجودی دارند، دستورات الهی را بر دستورات نفس و شیطان، در عمل ترجیح می دهند. امام سجاد (علیه السلام) می فرمایند: «من عمل بما افترض الله علیه فهو من اعبد الناس؛ هر کس به آنچه خدا بر او واجب کرده عمل کند از عابدترین مردم می باشد». بنابراین انجام واجبات و ترک محرمات بر هر چیزی ترجیح دارد.

هیچ وسیله ای به اندازه انجام واجبات و ترک معاصی، انسان را به خدا نزدیک نمی کند و قلب مومن را پالایش نمی دهد؛ «قال الله تبارک و تعالی: ماتحبب الی عبدی شی احب الی مما افترضته علیه؛ خداوند فرمود: بنده ام با هیچ وسیله ای دوست داشتنی تر از فرائض محبوب من نمی شود.» (میزان الحکمه؛ محمدی ری شهری، محمد، ج2، ص691)

3- استقامت در مسیر بندگی

مهمترین نکته در رسیدن به هدف مذکور، بندگی مادام العمری و همیشگی خدا می باشد. خداوند تبارک و تعالی به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله وسلم) در قرآن چنین خطاب می کند: «فاعبده واصطبر لعبادته؛ او را عبادت کن و در راه پرستش او شکیبا باش»، (سوره مریم، آیه 65). حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: «دوام العباده برهان الظفر بالسعاده» (الغرر والدرر، باب العباده، ص 24 و 318)؛ عبادت دوام دار و همیشگی، دلیل قاطع ظفر و دستیابی به سعادت و خوشبختی است.

چند توصیه زمینه ساز، جهت سعه وجودی

- تقویت ارتباط عاشقانه با خداوند و اولیای معصومین (علیهم السلام) از طریق انجام مستحبات و زیارات و مانند آن؛ چرا که اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) واسطه های فیض الهی هستند؛ یعنی هر خیری، از کانال آنها به بندگان می رسد. همچنین آنها باب الله هستند؛ یعنی راه گسترش ظرفیت وجودی، از طریق آنها حاصل می شود. بنابراین با تمام وجود به آن ذوات نورانی بویژه امام عصر (علیه السلام) توسل جویید و از آنها کمک بخواهید.

- ارتباط عمیق با قرآن و استفاده از تفاسیر

قرآن نقشه راهی است که از طرف محبوب به سمت محب فرستاده شده است، تا بندگان، با خواندن آن و حرکت در مسیری که توسط قرآن راهنمایی شده، به خدای مهربان برسند. بنابراین سعی کنید حداقل روزی چند آیه را با دقت در معانی و تدبر بخوانید و از تفاسیری همچون «نمونه» استفاده کنید؛ زیرا توضیح و شرح آیات الهی و نیز سخن ائمه اطهار (سلام الله علیهم) در باره آیات قرآن کریم، در تفاسیر ذکر شده است.

- اصلاح صفات شخصیتی و پاک سازی دل و درون از رذایل اخلاقی و آراسته شدن به فضایل اخلاقی از طریق راهکارهای علم اخلاق و تمرین آن ها در معاشرت با مردم و رعایت اخلاق اجتماعی.

مثلا اگر خدای ناکرده گاهگاهی به جای سخن راست، به دروغ متوسل می شوید، با مطالعه احادیث وارده در مذمت دروغ و کتب اخلاقی در این زمینه و عمل کردن به راهکارهای سفارش شده، برای ترک رذیله دروغ، تلاش کنید این خصلت را از خود دور کنید.

نکته مهم این است که بدانیم این مسیر با علم و عمل برخاسته و در راستای ایمان طی می شود. مهمترین عامل افزایش ظرفیت انسان این است که اولا ایمان داشته باشد و ثانیا سعی کند علومی که در راستای ایمان است کسب نماید و ثالثا به هر چه آموخت عمل کند. این راهبرد و راهکار دائما به او کمک می کند تا ظرفیت خویش را بیفزاید و به خدای متعال که ظرف بی نهایت هستی است نزدیک شود

- در کارهای خود، اعمال عبادی همچون نماز را در اول وقت خود قرار دهید.

- ساعات اولیه صبح را نخوابید و از آن لحظات استفاده کنید. البته توجه داشته باشید که تدریجی اقدام نمایید. اگر تاکنون بعد از نماز صبح استراحت می کرده اید، الان مدت 10 دقیقه بعد نماز بیدار بمانید تا زمانی که بیدار ماندن 10 دقیقه برایتان آسان شود؛ آنگاه به تدریج 10دقیقه -10 دقیقه اضافه نمایید.

- برای پایبند بودن و عمل کردن به برنامه های طراحی شده خود، از یک برنامه تنبیه و پاداش کمک بگیرید و در پایان هر روز یا هر هفته به میزان موفقیت ها و عملی کردن برنامه های طراحی شده، خود را تشویق کنید و به میزان تنبلی ها و عمل نکردن به آن برنامه، خود را تنبیه کنید.

نتیجه

گسترش سعه وجودی، امری تدریجی و قدم به قدم است. لذا گمان نکنیم که در مدت زمان کوتاه به همه اهداف و خواسته هایمان می رسیم؛ بلکه مهم این است که در مسیر الهی حرکت کرده و دراین راه استقامت داشته باشیم. در این راه باید عاشق بود باید از لذت های زودگذر کند و سختی ها را به جان خرید و نتیجه اش می شود نزدیکی به کسانی که آرزو داشته ایم چنان ایشان باشیم .