آرشیو سه‌شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۴۴۳۸
هنر و ادبیات
۸
چهره

به بهانه حرکت زیبای هندی ها در تهیه بزرگ ترین شاهنامه جهان

افتخار دیگران به مفاخر ادبی ما

رسول آبادیان

شاهنامه فردوسی، یکی از آثار ماندگار در ادبیات کلاسیک ایران که هم اکنون وجهه ای بین المللی دارد، در بسیاری از کشورهای جهان به عنوان معتبرترین اثر ادبیات پهلوانی مشرق زمین شناخته می شود. نکته جالب توجه اینکه بخش قابل ملاحظه ای از کشورهای شرقی فارسی زبان بیش از کشور مادری فردوسی، در حفظ و نگهداری از این میراث بزرگ فعالند. خبر خوب اینکه به تازگی بزرگ ترین شاهنامه خطی جهان در مرکز بین المللی میکروفیلم نور در دهلی به دست هنرمندان هندی ساخته شده است. این اثر در 285 صفحه و وزن 32 کیلوگرم با خطاطی استاد شمیم احمد در صندوقچه ای از عاج قرار گرفته است. آن گونه که گفته می شود زمانی حدود دوسال و نیم صرف تهیه این اثر ماندگار شده است. نکته جالب توجه درباره این شاهنامه، وجود 75نگاره مینیاتور و تذهیب از گروه نگارگران هندی عاشق ادبیات ایران در کنار خطاطی مثال زدنی است. این اثر نفیس که دارای وزنی معادل 50 کیلوگرم است با اندازه 75 در 55 سانتی متر تهیه شده. شاهنامه فردوسی هندی ها که به زیباترین شاهنامه جهان هم شهرت پیدا کرده علاوه بر احیای مجدد هنر خطاطی و تذهیب ایرانی که در شبه قاره هند تا مدت های زیاد گمنام مانده بود، یک بار دیگر نام حکیم طوس را در محافل ادبی جهان بر سر زبان ها انداخته و علاوه بر آن پلی تاریخی بین سلسله تیموریان و زمان حال ساخته؛ دورانی تاریخی که اوج حضور هنر و صنعت ایران در شبه قاره هند به شمار می رود. مانایی شاهنامه به عنوان یکی از نمادهای ادبیات کلاسیک ایران نشان می دهد که عاشقان این اثر در اقصی نقاط جهان، هیچ گاه ارادت خود را به آن پنهان نکرده اند و به صورت خودجوش و سینه به سینه، در حد توان آن را به نسل های دیگر تحویل داده اند که کشور هند در این زمینه گوی سبقت را از دیگر کشورها به مدت هزارسال ربوده است. به هر شکل اقدام مرکز میکروفیلم نور در دهلی می تواند این پیام بزرگ را در خود داشته باشد که فردوسی حالا دیگر نه فقط به عنوان یک ایرانی بلکه به عنوان شخصیتی جهان وطن نمود پیدا کرده و نمی توان او را درچارچوبی خاص محدود کرد. حرکت خودجوش هندی ها که ای کاش در داخل هم تکرار شود نشانگر این نکته مهم است که حماسه سرای بزرگ ما در قالب اثرش موفق به فتح قلب هایی از دیگر ممالک شده و بر ماست که ارزش این اثر کهن را بیش از پیش به جهانیان معرفی کنیم. اقدام هنرمندانه هندی ها از دید هر ایرانی یک «دست مریزاد» از ته دل دارد و این آرزو که ای کاش چنین کاری ابتدا از سوی خود ما آغاز می شد و به سرانجام می رسید. آنچه در این میان مهم به نظر می رسد این است که نباید نگران بی مهری های خودمان نسبت به مفاخر ملی باشیم چون ظاهرا هستند افرادی که اجازه نشستن غبار بر پیشانی بزرگان مان را نمی دهند. به نظر می رسد نباید نگران بود که فلان کشور به مولوی و کشوری دیگر سنایی و کشوری دیگر ناصر خسرو را بیش از خود ما می شناسند و به عنوان جزیی از پیکره ادبی خودشان به جهان معرفی می کنند. نکته اصلی این است که غنای ادبی ما به حدی است که مجال کسب افتخار را به دیگر کشورها هم می دهد.