آرشیو یک‌شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۳۴۹۲
جهان
۱۵

انتخابات شورای شهر مسکو، پاشنه آشیل دولت روسیه

شهر در دست پوتین

تابستان امسال هم قاعدتا نباید اتفاق خاصی در مسکو رخ می داد و تا جایی که به سیاست مربوط می شد، یک فصل کسل کننده دیگر در انتظار پایتخت نشینان بود. با اینکه انتخابات شورای شهر مسکو قرار است هشتم سپتامبر برگزار شود، این رای گیری و این شورا آن قدر اهمیت و نفوذ ندارد که بتواند جنجالی بیافریند. از سال 2010 تاکنون، قدرت مطلق در مسکو، پایتخت روسیه، در دست «سرگئی سوبیانین»، یکی از متحدان نزدیک ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور اقتدارگرای روسیه قرار دارد.

استراتژی دفتر سوبیانین این است که انتخابات پیش رو را به انتخاباتی غیرسیاسی تبدیل کند. حزب حاکم «روسیه متحد» که قدرت را در این کشور در دست دارد و از سال 2007 تاکنون از اکثریت در دومای روسیه برخوردار است، دیگر محبوبیت چندانی نزد افکار عمومی ندارد و بر همین اساس، نامزدهای حمایت شده از سوی حکومت روسیه، به عنوان نامزدهای مستقل در انتخابات شرکت کرده اند. مباحث انتخاباتی نیز بیشتر بر مسائل محلی متمرکز است؛ امکانات عمومی، حمل و نقل و ایمنی؛ اما این مسائل در دوران مدیریت سوبیانین به طرز درخور توجهی بهبود یافته اند و به نظر می رسد متمرکزشدن بر این موضوعات، با هدف بی توجهی به مسائل اصلی انجام می شود. حضور چهره های حمایت شده از سوی حکومت روسیه در قالب نامزدهای مستقل، به آن معنی است که این نامزدها باید برای جلب حمایت از حضور خود در انتخابات پیش رو، به جمع آوری امضا بپردازند و چنین شرایطی آنها را با نامزدهای مخالف دولت روسیه در یک قایق قرار می دهد.

از این مرحله است که دیگر تابستان مسکو مانند تابستان های گذشته کسل کننده نیست. 67 نامزد مستقل که اکثریت آنها در جبهه مخالفان دولت روسیه قرار دارند، به دلیل بروز بی نظمی هایی در جمع آوری امضا، نتوانستند روند رسمی شدن نامزدی خود را در انتخابات تکمیل کنند. بروز این بی نظمی ها و مشکلات، با توجه به قوانین و فیلترهای انتخاباتی بسیار سخت و پیچیده که با هدف حذف نامزدهای نامطلوب طراحی شده اند، اصلا عجیب نیست و در این میان نامزدهای مورد حمایت حکومت با کمترین آسیب روبه رو می شوند؛ چراکه روند ثبت نام آنها به طور خودکار و با توجه به وابستگی های آنها به احزاب رسمی طی می شود. رهبران اپوزیسیون برای حل این موانع که کاملا آگاهانه از سوی حکومت روسیه ایجاد شده است، خواستار آن شدند که صلاحیت تمام نامزدها بدون نیاز به انجام این روند، تایید شود؛ اما همان طور که انتظار می رفت، مقام های مسئول با این درخواست مخالفت کردند. در پی این مخالفت، رهبران اپوزیسیون از هواداران خود خواستند برای بیان اعتراض خود به خیابان ها بیایند.

واکنش مقام های روس

دولتمردان روسیه در سال های اخیر تلاش کرده اند اعتماد عمومی به سیستم انتخاباتی این کشور را افزایش دهند. با این حال، کنترل و نظارت محتاطانه خود را در این روند حفظ کردند و در شرایطی کنترل شده، شرایط پیروزی برای برخی نامزدهای مخالف دولت را فراهم کردند تا از شدت اعتراض ها علیه دولت کم کنند؛ اما این نامزدهای پیروز هم نمی توانند کار چندانی از پیش ببرند. مقام های روسی با رویکردی کاملا وسواس گونه در برابر هر اقدامی که بتواند منجر به انقلاب های میدانی (انقلاب هایی مشابه انقلاب اخیر مصر که معترضان با کنترل یک میدان اصلی و تحصن در آن، خواسته های خود را مطالبه می کنند) در روسیه شود، ایستادگی می کنند. بر همین اساس، هرگونه تجمع و اعتراض بدون مجوزی، با سرعت و قاطعیت نیروهای نظامی و امنیتی روسیه سرکوب می شود.

با این حال، اعتراض ها در مسکو تاکنون مسالمت آمیز بوده و معترضان صرفا به اشغال فضاهای عمومی اکتفا کرده اند و هنوز هیچ اقدامی برای مسدودکردن جریان ترافیک، آسیب زدن به خودروها و فروشگاه ها و تصرف ساختمان های دولتی مانند آنچه در ماه های اخیر از سوی جلیقه زردها در پاریس و در هفته های اخیر در هنگ کنگ شاهد بودیم، انجام نداده اند.

واکنش خشونت آمیز و افراطی روزهای اخیر نیروهای امنیتی روسیه به اعتراض های مخالفان دولت در مسکو، با هدف ترساندن مردم از پیوستن به معترضان صورت گرفته است؛ اما مقام های روسی این نکته را در نظر نگرفته اند که جریان های افراطی میان اپوزیسیون، قادر به ایجاد تجمع گسترده ای نیستند و در نهایت می توانند چند هزار نفر را در مسکو و سن پترزبورگ به خیابان بکشانند. تنها نکته ای که مرکز توجه مقام های امنیتی روسیه قرار داشت، این بود که مانع از پیوستن مردم به این معترضان شوند و این تاکتیک آنها نیز با موفقیت اجرا شد.

افکار عمومی

در سال های اخیر و در پی کاهش میزان دستمزد واقعی در روسیه و شرایط نامساعد مالی دولت، حمایت عمومی از دولت روسیه کاهش یافته است. این شرایط فرصت مساعدی برای جریان های رادیکال در اپوزیسیون روسیه ایجاد می کند تا با نفوذ در میان مردم معترض، دولت روسیه را در موقعیتی دشوار و بحرانی قرار دهند؛ اما هنوز شرایط از کنترل حکومت روسیه خارج نشده است. بخشی از مانعی که بر سر راه نقش آفرینی پررنگ تر اپوزیسیون روسیه وجود دارد، ناتوانی این جریان در تعامل با نگرانی های عمده مردم روسیه است. پایین بودن استانداردهای زندگی و نیز انجام اصلاحات مربوط به مستمری بگیران و بازنشستگان که با اعتراض روبه رو شده است، کمتر در مرکز توجه مخالفان حکومت روسیه قرار دارد. اپوزیسیون روسیه به جای توجه به این موارد، تمام تمرکز خود را بر پوتین گذاشته و خواستار روسیه بدون پوتین است؛ در حالی که پوتین در شرایط فعلی همچنان نزد افکار عمومی روسیه محبوبیتی نسبی دارد.

از طرف دیگر، تمرکز اپوزیسیون روسیه بر حضور حتی بدون مجوز در خیابان ها، نشان دهنده این است که این جریان کمترین امیدی برای مشارکت در انتخابات روسیه با توجه به قوانین و محدودیت های حکومت این کشور ندارد. آنها قصد دارند با برپایی اعتراض های گسترده، پایتخت روسیه را در آستانه انتخابات شورای شهر به بی ثباتی و نا آرامی بکشانند تا شاید از این طریق، صدای خود را به گوش افکار عمومی روسیه برسانند. بااین حال، نظرسنجی ها نشان می دهد مردم مسکو واکنش امیدوارکننده ای به این اعتراض ها ندارند؛ فقط حدود یک سوم شهروندان مسکو از این اعتراض ها حمایت می کنند و دیگر سوال شوندگان یا با این اقدام اپوزیسیون مخالف اند یا به آن بی تفاوت هستند.