آرشیو سه‌شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۵۴۵۵
فرهنگ
۹

انتشار ویدیویی از اعتراض عضو کردتبار شورای شهر ارومیه به شهردار این شهر که در جلسه رسمی ترکی حرف می زد دوباره لزوم حفظ هویت یکپارچه ملی و فرهنگی را یادآوری می کند؛ از زبان یکی از حاضران در جلسه، ماجرا را پیگیری کرده ایم

دوگانه ای زبانی با چهار عروس ترک!

صابر محمدی

هر کس اندک دانشی نسبت به نقش زبان در تحکیم هویت ملی داشته باشد، می داند که دامن زدن به انشقاق و تشتت با دستاویز زبان، کار عبث و بیهوده ای است. البته که همواره خطر مسیرهای فرعی و بیراهه ها، هویت یکپارچه ملی را تهدید می کند، اما راستش را اگر بخواهید آگاهی مردم هر روز در این باره افزایش پیدا می کند و آنها که هنوز برای خدشه واردآوردن به این یکپارچگی، به ریسمان زبان می آویزند شاید نمی دانند که این حنا دیگر رنگ سابق را ندارد. حالا این حرف ها را برای چه می زنیم؟ شاید ویدئویش را دیده باشید که در این یکی دو روز دست به دست شده است؛ مراسم بزرگداشت روز خبرنگار است با حضور اعضای شورای شهر ارومیه و شهردار این شهر و ظاهرا عضوی کردزبان اعتراض دارد که چرا شهردار و اعضای شورای شهر ترکی صحبت می کنند در حالی که او متوجه نمی شود. در وهله اول ظاهرا حق با این عضو کردزبان است. بدیهی است که جلسه رسمی شورای شهر در هر جایی از ایران به زبان رسمی و ملی باید برپا شود به خصوص وقتی عضوی از اعضا تنها بتواند با زبان فارسی بحث ها را دنبال کند، اما ظاهرا این، تمام حقیقتی نیست که چند روز پیش در جلسه شورای شهر جریان داشته و این ویدئوی کوتاه و تقطیع شده، همه واقعیت را پیش رو ما نگذاشته است. تلاش های ما برای تماس با محمد حضرت پور، شهردار محترم ارومیه بی نتیجه ماند و حتی از طریق پسر آقای شهردار، که نماینده مردم محترم این شهر در مجلس شورای اسلامی هستند نیز نتوانستیم درباره صحت و سقم ادعاهای مطرح شده جویا شویم، اما یک خبرنگار محلی، روایت روز جنجالی شورا را با ما در میان گذاشته است.

ماجرا از چه قرار بود؟

یک 44 ثانیه جنجالی

در ویدیوی 44 ثانیه ای که از اعتراض محمدخالد حاتمی عضو کردتبار شورای شهر ارومیه به ترکی حرف زدن شهردار و دیگر اعضای شورا در مراسم بزرگداشت روز خبرنگار در این شهر منتشر شده، ابتدا پاسخ شهردار را می شنویم که به ترکی می گوید: «ایشان (یعنی عضو کردتبار معترض شورا) برادر عزیز ماست اما خب برگردان زبان ترکی به فارسی هم گاهی برای ما سخت است». بعد حاتمی می گوید: «پس من کرد که ترکی بلد نیستم چاره ام چیست؟» سپس یکی از حضار چیزی می گوید که مفهوم نیست و حضار می خندند و بعد حاتمی جلسه را در عین حال که شهردار به ترکی می گوید لطفا بشین سر جایت، ترک می کند.

چه تناقضی در کار است؟

دوگانه انتخاباتی کرد -ترک

در نگاه اول به محتوای رد و بدل شده در این ویدئو این طور درمی یابیم که عضو کردتبار شورای شهر ارومیه طی خواسته ای بحق، از اعضای حاضر در جلسه می خواهد به احترام کسانی که زبان ترکی را متوجه نمی شوند، فارسی صحبت کنند. پس از توضیح نه چندان منطقی شهردار مبنی بر این که گاهی فارسی حرف زدن سخت است نیز او می گوید چاره اش چیست وقتی کرد است و ترکی بلد نیست. تا این جای کار این طور به نظر می رسد که یک عضو که ترکی بلد نیست می خواهد که به احترامش به زبان رسمی کشور صحبت شود تا او نیز در جریان جلسه قرار بگیرد. سوال مهم این است که اگر او ترکی بلد نیست چطور توضیحات شهردار را به زبان ترکی متوجه می شود و می گوید بنابراین چاره اش چیست؟

این پرسش در حالی مطرح می شود که یکی از خبرنگاران محلی که در جلسه مورد اشاره حاضر بوده است، به جام جم می گوید که این عضو کردتبار شورای شهر ارومیه ترکی بلد است و چون نزدیک برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی هستیم، تذکر او به شهردار و دیگر اعضا از حب زبان فارسی یا از سر احترام به حضاری که احتمالا ترکی بلد نیستند، نیست و مانوری تبلیغاتی برای انتخابات است. طبعا این نیت خوانی خبرنگار را نمی توانیم تایید یا تکذیب کنیم هر چند با توجه به مسبوق به سابقه بودن دستاویزهای قومیتی به خصوص در مواقع انتخابات و تحرک های عده ای بابت ایجاد افتراق بین کردها و ترک های این شهر، این نیت خوانی می تواند بهره ای از حقیقت هم برده باشد، اما خب ارجاع به حرف های خود عضو کردتبار شورا، ماجرا را کمی عوض می کند. او چه گفته؟ عرض می کنیم.

توضیح عضو کردتبار چه بود؟

چهار عروس ترک دارم

محمدخالد حاتمی که در جلسه مذکور گفته بود وقتی ترکی بلد نیست، چاره اش چیست حالا به خبرگزاری کردپرس گفته که به خاطر حاضران در جلسه که ممکن بود ترکی بلد نباشند این تذکر را داده است. هر چند او، درباره این که بالاخره ترکی می داند یا نه حرفی نزده اما خبرنگار محلی این شهر که معتقد است او در حال کلید زدن کمپینی قومیتی برای حضور در انتخابات مجلس است می گوید اتفاقا او ترکی را بهتر از ترک های ارومیه حرف می زند نشان به آن نشان که چهار عروس ترک دارد. البته این ادله، برای این که مطمئن شویم این عضو شورا به زبان ترکی مسلط است کافی نیست اما جالب این که او خودش در توضیحاتش درباره این جلسه به چهار عروس ترکش اشاره کرده اما نه با نیتی که این خبرنگار محلی در اشاره به چهار عروس داشته است، بلکه او گفته این که برای چهار پسرش چهار دختر ترک انتخاب کرده نشان دهنده این است که با ترک ها مشکلی ندارد و تذکرش صرفا به خاطر احترام به غیر ترکی زبان های جمع بوده است. او گفته: عامل وحدت همه اقوام ایرانی، زبان فارسی و زبان رسمی کشور است و باید به آن احترام گذاشته شود. این که ما درخواست می کنیم تا در جلسات از زبان رسمی استفاده شود دلیل نمی شود که با زبان آذری مشکلی داشته باشیم زبان های کردی و آذری زبان اقوام ایرانی هستند و همه آنها در جایگاه خود محترم اند اما ما درخواست می کنیم که در مراسم و محافل رسمی باید به زبان رسمی کشور سخن گفته شود تا همه بتوانند متوجه منظور سخنرانان جلسه بشوند. ما چهار عروس آذری زبان در خانواده مان داریم و به هیچ وجه دیدگاه ما قومیتی نیست اما این حرکت سخنرانان در جلسه روز خبرنگار، در وهله اول بی احترامی به زبان رسمی کشور و سپس بی احترامی به کسانی است که در این جلسه حضور دارند و زبان آذری را بلد نیستند.

چه باید کرد؟

فارسی؛ ستون فقرات ملت

«زبان و خط رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است . اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان و خط باشد ولی استفاده از زبان های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس ، در کنار زبان فارسی آزاد است.» این، اصل پانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است.

 بدیهی است که تذکر نماینده کردتبار شورای شهر ارومیه به رئیس شورا و شهردار، فارغ از نیات احتمالی اش درست بوده است. اما حالا وظیفه ما، در قبال حفظ یکپارچگی هویت ملی مان چیست؟ واکنش های افراطی به چنین واقعه ای، چه به نفع کردها و چه ترک ها، صرفا به تنش ها دامن می زند. روبه روی هم قرار دادن مشاهیر کرد و ترک و توسل به آنها وسط میدان نزاع قومیتی، چه عایدی دارد؟ به قول یک روزنامه نگار، غلامحسین ساعدی که خود آذربایجانی بود و به زبان ترکی بسیار علاقه مند و حتی با حاکمیت همدلی هم نداشت، یک بار به خبرنگار بی بی سی گفته بود: «زبان فارسی ستون فقرات یک ملت عظیم است. هرچه از بین برود این زبان باید بماند.»