آرشیو چهار‌شنبه ۲۳ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۴۴۳۹
جهان
۶
سوژه روز

اما و اگرهای ایجاد منطقه امن در سوریه ادامه دارد

توافق پرابهام

میثم سلیمانی

ترکیه و امریکا در شرایطی قرار گرفته اند که دیگر شباهتی به دو متحد ندارند، بلکه هر دو در تلاش هستند تا به نحوی اثرات تصمیمات علیه یکدیگر را خنثی کنند. از یک طرف امریکا به دنبال تنبیه ترکیه به دلیل خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 روسی است، در طرف مقابل نیز ترکیه قصد دارد به واسطه نفوذ خود در شرق سوریه بر امریکا فشار وارد کند. شرق سوریه منطقه تحت کنترل نیروهای دموکرات سوریه است که اکثر آن را نیروهای کرد YPG تشکیل می دهند که ترکیه آنها را تروریست می خواند، اما همین گروهی که برای ترکیه تروریست محسوب می شود بزرگ ترین متحد امریکا در خاک سوریه است و عملا این دو اتفاق در کنار هم یکدیگر را خنثی کرده اند.

با این حال کماکان ترکیه فشار را روی شرق رودخانه فرات حفظ کرده و نگرانی از تنش ها در این منطقه روبه افزایش است، زیرا کماکان اختلافات میان ترکیه و امریکا بر سر نیروهای دموکراتیک سوریه پابرجاست.

به گزارش الجزیره، ترکیه طی چند هفته گذشته سربازان خود را در مرز سوریه مستقر کرده و دولت ترامپ را به شدت نگران وضعیت منطقه شمال شرق سوریه کرده و نیروهای دموکراتیک سوریه را در موقعیت تدافعی قرار داده و آنها را به نحوی مجبور به عقب نشینی کرده است. با انجام این کار، آنکارا توانست تهدیدهای ایالات متحده به خاطر خرید سامانه موشکی اس-400 را از خود دور کند. از طرفی اردوغان در حال بازی با برگه مهاجران در خاک ترکیه است. او تصمیم گرفته حدود 700 هزار پناهجو را به مناطق مرزی با سوریه در شرق منتقل کند تا آنها در یک منطقه امن در شرق سوریه مستقر شوند و نیروهای کرد سوری را نیز مجبور به عقب نشینی کنند تا یک منطقه امن در شمال شرق سوریه شکل بگیرد. امریکا که در برابر تهدیدات آنکارا به شدت نگران شده بود به توافق عجولانه ای برای ایجاد یک منطقه امن در شمال سوریه با ترکیه رسید. با این حال این توافق هیچ گونه چشم انداز روشنی به وجود نیاورده و اصلا مشخص نیست چگونه بناست این منطقه امن ایجاد شود و اکنون هر لحظه ممکن است که جنگ میان ترکیه و کردهای سوریه آغاز شود. به نوشته الجزیره، کماکان محتوای توافقنامه 7 آگوست همچنان روشن و مشخص نیست، زیرا دوطرف بیانیه ای مشترک اما مبهم را منتشر کردند. این توافق عنوان می کند که ترکیه و ایالات متحده در اسرع وقت یک مرکز عملیاتی مشترک در ترکیه برای هماهنگی و مدیریت ایجاد یک منطقه امن با یکدیگر انجام دهند و این منطقه به یک کریدور صلح تبدیل شود. اردوغان این توافقنامه را به عنوان آغاز یک روند برای ایجاد منطقه امن در شمال سوریه تعبیر کرد، در حالی که حلوصی آکار وزیر دفاع ترکیه گفت: ما شاهد آن بودیم که شرکای مان به موضع ما نزدیک تر شدند.

البته در این زمینه پنتاگون بسیار محتاطانه تر عمل می کند و عنوان کرد که این مورد تنها مربوط به تشکیل یک مرکز عملیاتی مشترک نظامی است تا یک سازوکار امنیتی میان دو طرف شکل بگیرد، اما مقامات پنتاگون عنوان کردند که قبل از ایجاد یک منطقه امن نیاز به مذاکرات بیشتری وجود دارد. به نوشته جو ماکرون در الجزیره، دو موضوع بحث برانگیز در این گفت وگوها هنوز حل نشده است. یکی از اصلی ترین آن ابعاد این منطقه امن است و مورد دیگر اینکه چه کسی آن را کنترل خواهد کرد. البته به نظر می رسد یک توافقی درخصوص طول آنکه حدود 140 کیلومتر تا مرز عراق است به وجود آمده اما هنوز درخصوص عمق آن هیچ اجماعی وجود ندارد.

آخرین پیشنهادی که ایالات متحده داده این است که تا 5 کیلومتر از این نوار حایل باید به شکل غیرمسلحانه و غیرنظامی مدیریت شود و 9 کیلومتر دیگر آن نباید هیچ سلاح سنگینی وجود داشته باشد. اما ترکیه اصرار دارد که حداقل به عمق 30 کیلومتر وارد خاک سوریه شود تا کاملا جنگجویان کرد را از مرز خود جدا کند. اما این سوال که چه کسی امنیت را در این منطقه تامین می کند هنوز بی پاسخ مانده است. ترکیه می خواهد کنترل کامل بر منطقه داشته باشد، درحالی که دولت ترامپ نیروهای امریکایی و اروپایی را ترجیح می دهد.

از طرفی نیروهای دموکراتیک سوریه نگران از بین رفتن تمام دستاوردی هستند که طی چهار سال گذشته به دست آورده اند. آنها نقش عمده ای را در بیرون راندن تروریست ها از شمال شرق سوریه ایفا کردند. اما به نظر می رسد برای حفظ این دستاوردها علاقه مند هستند که بار دیگر مذاکرات جدید خود با روسیه و دولت سوریه را از سر بگیرند، البته هنوز درخصوص این موضوع تردیدهای جدی وجود دارد. درواقع این امکان وجود دارد که امریکایی ها برای جلوگیری از این اقدام مداخله کنند، چراکه همزمان با اعلام ترامپ مبنی بر خروج نیروهای امریکایی از سوریه، نیروهای دموکراتیک بلافاصله از دمشق و مسکو خواستند که از آنها حمایت کنند؛ اقدامی که امریکا بلافاصله جلوی آن را گرفت.

در حال حاضر منافع سوریه، روسیه و نیروهای دموکراتیک سوریه همسو هستند، چراکه هیچ یک از طرفین توافق امریکا و ترکیه را قبول ندارند. اگر بر اثر این توافق فشارها روی نیروهای دموکراتیک سوریه افزایش پیدا کند یا اقدامی علیه آنها صورت گیرد، مسکو این پتانسیل را دارد که به عنوان یک عامل سوم وارد این بازی در حمایت از نیروهای دموکراتیک سوریه شود. روسیه همچنین گزینه تهدید به بمباران شدید ادلب برای فشار بر ترکیه در راستای جلوگیری از پیشبرد این توافق را روی میز دارد و به طور بالقوه می تواند بیش از 3 میلیون پناهجوی دیگر سوری را به مرزهای ترکیه سرازیر کند. در طرف مقابل آنکارا نیز می تواند با افزایش حمایت از نیروهای شورشی و سایر گروه های تروریستی در خاک سوریه هزینه های جنگ را برای دولت سوریه و روسیه بیشتر کند.

اکنون به نظر می رسد نیروهای دموکراتیک سوریه نیز در حال آماده سازی خود برای هرگونه درگیری احتمالی با ترکیه هستند، اما به نظر می رسد امریکایی ها به دنبال آن هستند که به بهانه حضور داعش و رشد دوباره آن در سوریه حضور نظامی خود را تقویت کنند. پنتاگون در روز 6 آگوست گزارشی را منتشر کرد و در آن هشدار داد که داعش در سوریه در حال بازگشت است و آنها آماده این نبرد بدون حمایت امریکا نیستند. با این حال نباید این واقعیت را فراموش کرد که همه گروه های حاضر در شمال سوریه بیش از حفظ صلح و ثبات به دنبال کنترل بر این سرزمین ها هستند. دولت ترکیه می داند که کاخ سفید زندگی سربازان امریکایی را در سوریه به خطر نمی اندازد و از این مزیت استفاده می کند و سعی بر فشار دولت ترامپ برای توجه به مطالبات ترکیه دارند. فعلا این استراتژی ترکیه کار می کند، اردوغان محاسبات و معادلات ترامپ در مورد سوریه را تغییر داده است. جو ماکرون می نویسد به نظر می رسد دولت ترامپ در مذاکرات با امریکا دست ضعیف تری از خود نشان داده است. در حال حاضر اگر ایالات متحده نخواهد با مسائل سیاسی دشوار دست و پنجه نرم کند، ترکیه و حزب دموکراتیک سوریه وارد یک جنگ مستقیم خواهند شد. همان طور که نمونه های عفرین و منبیج نشان داده تهاجم و تصرف یک منطقه آسان است اما حفظ ثبات و امنیت آن دشوارتر است. هر چه ایالات متحده و ترکیه با هم به سمت توافق پیش بروند، اگر آشتی سیاسی میان طرف های ترک و کرد صورت نگیرد و از همه مهم تر یک راه حل سیاسی گسترده در سوریه شکل نگیرد با بی ثباتی و تشدید احتمالی درگیری روبه رو خواهیم شد.

تنها یک قدم به تشکیل کمیته قانون اساسی باقی مانده

سخنگوی کرملین در سخنانی تاکید کرد که تنها یک گام به تشکیل کمیته قانون اساسی باقی مانده است. به گزارش ایسنا، به نقل از پایگاه خبری العهد لبنان، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین در سخنانی درباره روند تشکیل کمیته قانون اساسی سوریه و آغاز به کار آن اظهار کرد که روند تشکیل کمیته قانون اساسی سوریه در حال پایان یافتن است. او افزود: در حال حاضر تنها یک گام مانده تا این کمیته تشکیل شود. سال گذشته در جریان نشستی با شرکت گروه های مختلف سوری در شهر سوچی روسیه، قرار شد سه کشور ایران، روسیه و ترکیه به عنوان طرف های تضمین کننده آتش بس در سوریه، به شکل گیری کمیته ای جهت تدوین یک قانون اساسی جدید برای سوریه کمک کنند. از آن زمان، رایزنی های متعددی میان سه کشور و طرف های سوری انجام شده تا ترکیب این کمیته، نهایی شود.