آرشیو چهار‌شنبه ۲۳ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۴۶۸۰
مسکن و عمران
۷

ایده «سفر ترکیبی» در پایتخت چگونه استارت خورد؟

بدترین راه «مترو» برای دوچرخه سواران

دنیای اقتصاد : مدیریت شهری تهران برای اینکه ایده سفر ترکیبی «دوچرخه - مترو» را ترویج و تشویق کند، با غفلت از یک راهکار ساده، سخت ترین راه ممکن را پیش روی شهروندان دوچرخه سوار قرار داده است.

به گزارش «دنیای اقتصاد»، شهریور ماه سال گذشته بود که شهرداری تهران با هدف نهادینه کردن فرهنگ دوچرخه سواری و جایگزین کردن این وسیله پاک حمل و نقلی به جای وسایط نقلیه رایج با سوخت های فسیلی نظیر موتورسیکلت و خودروی شخصی توسط شهروندان در پاره ای از سفرهای درون شهری، طرح سفرهای ترکیبی «دوچرخه - مترو» را با مجاز اعلام کردن ورود دوچرخه های تاشو به واگن های مترو در برخی از ساعات شبانه روز، کلید زد. در آن زمان حمل دوچرخه تاشو به داخل واگنی که با برچسب از سایر واگن ها متمایز شده ، مجاز اعلام و طبق ضوابط تعیین شده، در هر یک از این واگن های ویژه، امکان حضور دو مسافر همراه دوچرخه تاشو در هر سفر فراهم شد.

البته طبق پروتکلی که شهرداری برای این موضوع تدوین کرده، امکان ورود به مترو با دوچرخه تاشو نیز در همه ساعات و به شکل نامحدود فعلا ممکن نیست. در حال حاضر در تمام روزهای هفته به غیر از ساعت 6:30 تا 9:30 و از ساعت 16 تا 19 که پیک مسافری محسوب می شود، دوچرخه سواران می توانند با دوچرخه های تاشو با ابعاد 30×60×90 سانتی متر وارد شبکه مترو شوند. این گروه از شهروندان در واقع همان کسانی هستند که بخشی از مسیر خود را از مبدا تا ایستگاه مترو با دوچرخه طی کرده اند و قصد دارند بقیه مسیر را تا نزدیکی مقصد با مترو ادامه دهند و در نهایت احتمالا مسافت کوتاهی را از ایستگاه متروی مقصد نیز رکاب بزنند تا به محل کار، تحصیل، خرید یا تفریح که مدنظر دارند، برسند.  سال گذشته شهرداری تهران به دوچرخه های معمولی فقط مجوز ورود به شبکه مترو در روزهای تعطیل رسمی و ایام 13 روزه نوروز را داده بود، تا اینکه در ابتدای ماه جاری طی اطلاع رسانی تازه ای از سوی مدیریت شهری مجوز تازه ای برای این نوع از دوچرخه ها نیز صادر شد. به این ترتیب طی چند هفته اخیر امکان سفر ترکیبی با دوچرخه های معمولی و مترو در ساعات غیر اوج بعد از ظهر روزهای معمولی (شنبه تا پنج شنبه) پس از ساعت 20 تا پایان زمان بهره برداری مترو فراهم شد. اما مجوز ورود دوچرخه معمولی به مترو در برخی ساعات شبانه روز در حالی صادر شده که تعداد زیادی از ایستگاه های مترو به ویژه در خطوطی که قدمت بیشتری دارد، در تراز ورودی به کلی فاقد پله برقی و آسانسور هستند و این یعنی اگر به هر دشواری، دوچرخه به این ایستگاه ها وارد شود، اما خارج شدن از آن ایستگاه غیرممکن است. در ایستگاه های مجهز به پله برقی نیز بعضا خرابی مکرر پله برقی هایی که سال هاست از بهره برداری آنها می گذرد و به تعمیرات اساسی یا نوسازی نیاز دارند، دردسر دوچرخه سوارانی را که قصد انتقال دوچرخه معمولی با طول عموما بیش از یک متر را به سکوی سوار شدن به قطار دارند، دوچندان می کند.

به این ترتیب مجوز مذکور در حالی که شبکه مترو به طور کامل آمادگی پذیرش دوچرخه های معمولی را ندارد، صادر شده است. از طرفی حتی یک نقشه کامل یا بانک اطلاعاتی مشخص وجود ندارد که اگر مناسب سازی و تجهیز تمام ایستگاه های مترو کامل نیست، دست کم قبل از انجام سفر بتوان از اینکه ایستگاه مبدا یا مقصد دارای پله برقی و آسانسور در ورودی است یا نه، مطلع شد و بر این اساس برنامه ریزی کرد.

منطق مدیریت شهری برای صدور این مجوز ثانویه درخصوص حمل دوچرخه معمولی با مترو این است که سفر را برای کسانی که تمایل دارند برای سفر از مبدا به مقصد از دوچرخه استفاده کنند اما در عصرگاه برای بازگشت به مبدا، به دلیل خستگی یا صعب و شیب دار بودن مسیر تمایلی به رکاب زدن ندارند، سهل کند و به آنها اجازه دهد در برگشت دوچرخه معمولی خود را با مترو حمل کنند؛ اما اصل این فرضیه بسیار دور از ذهن است. در واقع گروه هدف اطلاعیه دوم شهرداری درخصوص سفر ترکیبی دوچرخه - مترو، اقلیتی از بین کسانی هستند که این سفرهای ترکیبی را انجام می دهند.

عموما سفرهای ترکیبی هم در مسیر رفت و هم برگشت با هر دو وسیله نقلیه مذکور یعنی مترو و دوچرخه انجام می شود و این فرض بسیار نادر است که کسی کل مسیر مبدا تا مقصد را در صبحگاه رکاب بزند و صرفا عصرگاه و هنگام بازگشت از مترو استفاده کند. اگرچه اصل تلاش و توجه شهرداری تهران برای گستردن فرش قرمز زیر پای دوچرخه سواران و استفاده کنندگان از حمل و نقل عمومی به هر شکل ممکن و ترویج سفرهای ترکیبی دوچرخه - مترو قابل ستایش است، اما اکنون بدترین راه برای عملیاتی کردن و ترویج این ایده انتخاب شده که عملا مشوقی برای سفرهای ترکیبی به شمار نمی آید.

مدیریت شهری از ساده ترین و در عین حال اثرگذارترین راه برای این منظور یعنی جانمایی پارکینگ های امن دوچرخه در ورودی ایستگاه های مترو غفلت کرده و به دنبال راهی برای تردد با دوچرخه داخل ایستگاه ها و قطارهای مترو است؛ در حالی که این شاید آخرین امکانی است که برای تشویق به سفرهای ترکیبی باید فراهم شود. جانمایی توقفگاه دوچرخه با تعبیه میله های فلزی در محوطه بیرونی ایستگاه های مترو که بتوان دوچرخه را به آن قفل کرد و البته اگر امنیت آن به شکل نسبی نیز برقرار باشد، می تواند گروه پرشماری از شهروندان را به سفر ترکیبی تشویق کند. شهرداری تهران در گذشته نیز اقدام غیرموثر دیگری برای رواج سفر ترکیبی دوچرخه - اتوبوس انجام داده و آن نصب نگهدارنده دوچرخه در بدنه برخی اتوبوس های تندرو (BRT) بود که عملا با استقبال شهروندان روبه رو نشد.