آرشیو چهار‌شنبه ۲۳ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۴۴۳۹
اقتصاد
۱۱
گزارش

هیچ کشوری نفت ارزان نمی فروشد

آسیب تحریم نفت ایران به سمت عربستان کمانه کرد

آویده علم جمیلی

قیمت نفت تحت تاثیر بدبینی نسبت به آینده رشد اقتصادی در جهان، کاهش یافت. هر بشکه نفت با 0.3 درصد کاهش به رقم 58 دلار و 39 سنت رسید. کاهش قیمت نفت در حالی این هفته رقم خورد که نسبت به هفته گذشته، قدری پشتیبانی شد و افزایش یافت. به گفته برخی کارشناسان، افزایش قیمت ها در پی نیاز عربستان به قیمت بالاتر نفت و رایزنی با سایر کشورهای امضا کننده توافق اوپک پلاس برای کاهش بیشتر تولیدات نفتی است.

پیش از این منابعی آگاه از قول خالد الفالح، وزیر انرژی عربستان در خصوص کاهش صادرات نفت توسط این کشور به روزانه زیر 7 میلیون بشکه خبر داده بودند. طبق گفته های منبع آگاه قرار است تا پایان سپتامبر عربستان صادرات روزانه خود را در سطح زیر 7 میلیون بشکه نفت نگه دارد تا قیمت های بالاتر در نفت را پس بگیرد. اگرچه تولید عربستان در سطح 10 میلیون بشکه باقی می ماند.

پیش از این قرار بود عربستان و امارات، امریکا را در تحریم های نفتی علیه ایران همراهی کنند. امریکایی ها می دانند در صورتی جای ایران در بازارها پر می شود که اول، دو کشور هم پیمانش ظرفیت تولید خود را افزایش دهند تا مشکلاتی در خصوص عرضه پیش نیاید و دوم قیمت ها به دلیل افزایش عرضه نفت به قدری کاهش یابد که تولید نفت شیل مقرون به صرفه شود. در این صورت امریکا با تحریم ایران به دو هدف خود که فشار حداکثری به ایران و صادرات نفت شیل به کشورهای دیگر و به خصوص خریداران نفت ایران است، می رسد. طبق برخی گزارش ها پالایشگاه های امریکا زمانی می توانند به تولید نفت شیل ادامه دهند که قیمت نفت خام به 30 دلار برسد.

اتفاقات چند ماه اخیر بازار نفت نشان داد معاملات در این بازار بیش از آنکه به حرف سیاستمداران باشد، بستگی زیادی به قیمت های نفت و اقداماتی دارد که می تواند قیمت ها را تغییر دهد. امریکا در مورد حذف نفت ایران از بازارها از این نکته غافل شد که قیمت های پایین نفت برای تولیدکنندگان بزرگ نفتی مانند عربستان و روسیه خوشایند نیست و آنها تلاش می کنند با قیمت های بالاتری نفت خود را بفروشند. بنابراین هر همراهی و همکاری با امریکا برای تحریم های بیشتر علیه ایران بیشتر از اینکه به نفع کشورهای همراهی کننده باشد، به ضررشان خواهد بود چرا که با قیمت های پایین نمی توانند اقتصاد کشورشان را اداره کنند و تمایل به قیمت های بالاتر دارند.

اما قیمت های بالاتر نفت خام، پالایشگاه های نفتی در امریکا را از دور خارج می کند. کما اینکه در قیمت های فعلی نفت حدود 135 پالایشگاه در امریکا فعال هستند که در سال 2013 برابر با 143 پالایشگاه بود. ظرفیت پالایشگاهی امریکا به میزان 18 میلیون و 800 هزار بشکه نفت است که تا پایان ماه آگوست با کاهشی 400 هزار بشکه ای در روز همراه بوده است.

پر شدن جای خالی ایران در بازارهای نفتی به راحتی امکان پذیر نخواهد بود. چرا که اولا افزایش ظرفیت عرضه نفت به قیمت های پایین نفت می انجامد که به مذاق کشورهای عربی خوش نمی آید. از سوی دیگر روسیه نیز خواهان قیمت نفت بالاتر است چرا که در قیمت های پایین نفت خام، ظرفیت تولید نفت شیل افزایش می یابد و امریکا با پشت سر گذاشتن روسیه و عربستان، مهم ترین تولید و صادرکننده نفت در جهان می شود چیزی که روسیه سخت در تلاش است تا انجام نشود.

با تحریم نفت ایران، معاملات نفتی پیچیده تر خواهد شد. چرا که منافع بلندمدت کشورها بیشتر خودنمایی می کند.

تولیدکنندگان عمده قیمت نفت بالاتر می خواهند

طبق آمار مرکز اطلاعات انرژی، اعضای اوپک 79.4 درصد از ذخایر نفت را در اختیار دارند. در این بین ونزوئلا و عربستان با 25.5 و 22.4 درصد از کل ذخایر جهان، بزرگ ترین دارندگان نفت در جهان هستند.در شرایط عادی ونزوئلا و عربستان می توانستند جای ایران را در بازار نفت پر کنند اما با اعمال تحریم های جدید ترامپ علیه ونزوئلا، این کشور نمی تواند معاملاتی با هیچ کشور دیگری داشته باشد. این اقدام واشنگتن بعد از اعمال محدودیت برای دسترسی به بازارهای مالی امریکا و تحریم های نفتی، تازه ترین و شدیدترین محدودیت علیه کاراکاس است. اکنون نه تنها شرکت های امریکایی بلکه هیچ شرکتی حق همکاری تجاری با دولت ونزوئلا را ندارد. با این اقدام انتظار می رود ونزوئلا توان تولید فعلی نفت خود که به یک میلیون و 100 هزار بشکه در روز رسیده بود، از دست بدهد و به میزان کمتری نفت تولید کند.

تنها گزینه برای پر کردن جای ایران در بازارهای نفتی عربستان است. عربستان کشوری وابسته به نفت و بودجه اش با قیمت های بالاتر به توازن می رسد بنابراین برای مصلحت سیاسی و اجتماعی و تامین مالی اصلاحات اقتصادی به نفت کمتر از از 70 دلار راضی نمی شود. کما اینکه با افزایش بیم از آینده تیره اقتصادی که منجر به کاهش تقاضا و در نتیجه کاهش قیمت های نفت خواهد شد، بر ادامه یافتن توافق تمدید کاهش تولید تاکید و زودتر از نشست اوپک و در حاشیه اجلاس گروه 20 ادامه یافتن توافق کاهش تولید را رسانه ای کرد.

عربستان و کویت؛ تصمیم بر کاهش بیشتر تولید

پس از اعلام عربستان مبنی بر کاهش تولید تا 7 میلیون بشکه در روز، کویت نیز به منظور حفظ قیمت ها تصمیم دارد بیش از میزانی که در توافق کاهش تولید متعهد شده، تولیدش را کاهش دهد. خالد الفاضل، وزیر نفت کویت در این خصوص گفت: ما تا تحقق کامل توافق اوپک و بازگشت ثبات به بازارهای جهانی نفت، همچنان به تعهدات مان پایبند هستیم. او پایبندی کشورش به توافق کاهش تولید اوپک را به مراتب بیشتر از میزان مشخص شده در توافق می داند.

الفاضل معتقد است بزرگنمایی در ارزیابی های صورت گرفته نسبت به آینده جهان، بر ثبات بازار نفت تاثیر گذاشته است و تا چند ماه آینده قیمت های نفت بهبود می یابد و تقاضا برای آن نیز به مرحله قبل می رسد.

برخی تحلیلگران بر این عقیده هستند که عربستان آماده است تا رهبری بزرگ ترین پیشنهاد عمومی جهان برای حمایت از قیمت های نفت را آغاز کند. البته برای این امر منتظر است تا بازارها قدری به تعادل برسند تا دورنمایی هر چند برای کوتاه مدت از بازارهای نفت قابل پیش بینی باشد.

فیل فلاین، تحلیلگر ارشد گروه Price Futures معتقد است ریاض برای تامین نیازهای اولیه خود به نفت با قیمت بالاتری احتیاج دارد و برای رسیدن به این مهم از هیچ کوششی دریغ نمی کند.

چشم انداز تقاضا بد، افت قیمت ها کم

تقریبا تمام آمارهایی که در خصوص پیش بینی آینده جهان منتشر می شود، بر دورنمایی بد از چشم انداز رشد اقتصادی تاکید دارد. اخیرا نیز صندوق بین المللی پول با توجه به شدت تحریم های نفتی علیه ایران همچنین جنگ تجاری میان امریکا و چین، رشد اقتصادی جهان را به میزان 0.1 درصد تعدیل کرد. این اقدام سبب شد که تقاضا برای نفت تضعیف شود تا در کنار خبر تولیدکنندگان نفت اوپک مبنی بر کاهش بیشتر تولید، قیمت ها افزایش چندانی نیابند.

آژانس بین المللی انرژی IEA نیز در گزارش روز جمعه خود اعلام کرد که نشانه های رکود اقتصادی بیشتر شده و تقاضای نفت در جهان با کمترین سرعت پس از بحران بزرگ مالی سال 2008 رشد می کند.

در کنار وخیم تر شدن آینده اقتصادی جهان که بر قیمت های نفت تاثیر منفی داشته است، تحلیلگران نفتی معتقدند تنش بین ایران و امریکا و افزایش محدودیت بر صادرات نفت، نه تنها باعث کاهش قیمت ها نشده، بلکه در برهه هایی افزایش قیمت نفت را در پی داشته است. مدعای این گزاره صحبت های محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه است که در خصوص افزایش تنش امریکا علیه ایران در منطقه عنوان کرد: امریکا منطقه خلیج فارس را به یک جعبه انفجاری تبدیل کرده و هر آن احتمال انفجار آن وجود دارد.

به نظر می رسد تحریم علیه ایران که قرار بود انحصار اوپک در بازار نفت را بشکند به چاقویی دولبه تبدیل شده که نه تنها عربستان ، امارات و کویت را از همراهی با امریکا در عرضه نفت بازداشته است بلکه با نزدیک تر شدن به انتخابات 2020 امریکا ، نتوانسته آن طور که مدنظر کاخ سفید است قیمت های نفت را کاهش دهد.