آرشیو چهار‌شنبه ۲۳ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۴۴۳۹
صفحه آخر
۱۶
زیر ذره بین

کاوه را عفونت کشت نه زباله

فربد هومن

این روزها خبری در شبکه های اجتماعی دست به دست می شود که براساس آن «کاوه» پلنگ تندوره به واسطه خوردن زباله تلف شده است و اهالی دنیای مجازی مشغول واکنش به این خبر هستند و حتی چهره های سینمایی هم وارد این معرکه شده اند و با گذاشتن پست های اینستاگرامی و توییتری، درباره آن صحبت می کنند. اما این خبر از اساس کذب است. من از ابتدای فرآیند زنده گیری و تقریبا تا آخر فرآیند درمان کاوه، به عنوان دامپزشک حیات وحش همراهش بودم و می دانم کاوه با خوردن زباله تلف نشده است. ماجرا از این قرار است: 25 تیر ماه گزارشی به اداره کل محیط زیست خراسان رضوی رسید مبنی بر اینکه پلنگی به سگ نگهبانی پاسگاه مرزبانی ترکمنستان حمله کرده است. 8-7 روز بعد یعنی در 5-4 مرداد در گزارش دیگری به این موضوع اشاره شد که این پلنگ به روستای ارباب (از روستاهای نزدیک مرز ایران و ترکمنستان) رسیده، یکی از گوسفندان را گرفته و به یکی از سگ های گله حمله کرده که فیلم آن هم در شبکه های اجتماعی دست به دست می شد.

با دریافت این گزارش ها به سمت روستای ارباب حرکت کردیم، برداشت ما این بود که پلنگ سن بالایی دارد یا به دلیلی توان شکار را از دست داده است؛ لنگشی هم در دست راست حیوان در فیلم مشخص بود و این فرضیه را قوت می بخشید. در حوالی روستا قفس زنده گیری را کار گذاشتیم و با کمک اهالی شروع به پایش کردیم. با تجربه ای که در زنده گیری پلنگ در استان فارس داشتم، با کمک تیم زنده گیری و با استفاده از سگ ها توانستیم محل پلنگ را پیدا کرده و با وجود خطرات بالایی که داشت از فاصله نزدیک «کاوه» را زنده گیری کنیم. پلنگ با وجود آنکه هفت- هشت ساله بود، اما 25 کیلو از وزنش را از دست داده بود و در زمان زنده گیری فقط 43 کیلو وزن داشت. آثار زخم عفونی روی دستش مشخص بود، بینی اش کاملا پاره شده و مشخص بود که احتمالا با گرازها درگیر شده است. حدس زدیم که دندان نیش گراز وارد دست «کاوه» شده و زخمی با قطر 15-10 سانتی متری ایجاد کرده بود.

اصولا وقتی پلنگی با چنین شرایطی به ما می رسد، پیش بینی درباره آینده سلامتش چندان خوشبینانه نیست. اما ما با اینکه می دانستیم ممکن است تلاش های مان نتیجه ندهد، برای سلامت «کاوه» هرکاری که لازم بود انجام دادیم.

ششم تیر او را به بیمارستان دامپزشکی دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی بردیم، آزمایش های لازم انجام شد و متخصصین بیمارستان «کاوه» را معاینه کردند. از تمامی بدن عکس رادیولوژی با احتمال شکستگی استخوان سر و دست گرفته شد. نتایج آزمایشگاهی حکایت از آن داشت که بدن کاوه سرشار از عفونت است و این کاهش وزن شدید ناشی از یک بیماری مزمن است. کار اولیه این بود که زخم ها را بهبود دهیم، بینی را بخیه کرده و زخم ها را شست وشو دادیم. تمامی اقدامات لازم جهت بهبود حیوان انجام شد. در نهایت «کاوه» را به هوش آورده و به بخش قرنطینه باغ وحش مشهد منتقل کردیم. پس از به هوش آمدن پلنگ بسیار عصبی بود و امکان نزدیک شدن به او وجود نداشت ، این در حالی بود که باید سرم درمانی و شست وشوی زخم ها روزانه انجام می شد و ما ناچار بودیم از داروهای sedation برای معاینه استفاده کنیم تا امکان دسترسی به «کاوه» فراهم شود.

از همان ابتدای زنده گیری پلنگ اشتهای خود را از دست داده بود که دلیل آن می تواند عفونت گسترده در بدنش باشد. بعد از 6-5 روز که داروها جواب نداد، خون گیری مجددی از «کاوه» انجام شد که نشان می داد عفونتش نه تنها کاهش پیدا نکرده بلکه بیشتر هم شده است. پس از این مرحله از آنتی بیوتیک جدیدی استفاده کردیم. از روز هفتم که پروتکل درمانی عوض شد، به نظر می رسید شرایط پلنگ بهبود پیدا کرده است. دو روز آخر زندگی «کاوه» به دستور دادستانی مشهد دامپزشک دیگری را آوردند که در نهایت دو روز بعد هم پلنگ تلف شد.

البته بعد از کالبدگشایی تکه های چرم و زیپ در بدن «کاوه» پیدا کردیم، اما این دلیل مرگ پلنگ نبود. اگرچه این زباله ها انسدادی در معده او ایجاد کردند اما مرگ پلنگ به دلیل عفونت گسترده و درگیری حیوان با یک بیماری مزمن بود. «کاوه» توانایی شکارش را از دست داده و روده هایش سرشار از عفونت انگلی بود که همین عامل مرگش شد. علاوه بر آن پلنگ پیر شده و نتوانست در مقابل این حجم از عفونت مقاومت کند. زمانی که ما «کاوه» را زنده گیری کردیم کبد و کلیه ها دچار آسیب جدی شده بودند، وقتی شکمش را باز کردیم حجم زیادی مایع در آن جمع شده بود که این موضوع ناشی از نارسایی و آسیب کبدی یا کلیوی بود که این موضوع به دلیل درگیری حیوان با یک بیماری مزمن و طولانی مدت بود. نهایت اینکه همه این عوامل باعث شد «کاوه» را در طبیعت ایران از دست دهیم. مساله زباله و محیط زیست، بسیار مساله مهمی است اما در کنار آن باید حواس مان باشد که با تغییر واقعیت ها نخواهیم که برای محیط زیست توجه بخریم و با یک شایعه مردم را به آن حساس کنیم، چون به همان اندازه که ریختن زباله در طبیعت درست نیست، این روش هم نادرست است.