آرشیو سه‌شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۳۴۹۹
دیپلماسی
۱۵

عباس پرورده در گفت و گو با «شرق»: قطر سیاست صفر و یک را دنبال نمی کند

عباس پرورده، کارشناس مسائل منطقه، در ارزیابی سفر محمدجواد ظریف به قطر ترجیح می دهد ابتدا به ویژگی سیاست خارجی او اشاره کند. 

او می گوید: «جواد ظریف جزء معدود وزاری خارجه ای است که نمی توان به او انگ زد که سفر یا کارش در مورد اتفاقات اخیر بوده یا به واسطه اتفاقات اخیر برنامه ریزی شده است. 

آنچه وزارت شش ساله آقای ظریف نشان می دهد این است که او نشان داده وزیر خارجه ای با استراتژی روشن و برنامه ریزی مشخصی است که اگرچه اهل گزارش دادن ها و بیان جزئیات کارش نیست اما روند آنچه در عرصه سیاست خارجی این سال ها می گذرد نشان داده او استراتژی مدونی دارد و برنامه روشنی با تیم سیاست خارجی خود تنظیم کرده است. 

نه تنها این سفر بلکه تمام اقداماتش به ویژه پس از خروج آمریکا از برجام، در راستای همان استراتژی دیپلماتیکی است که ظریف به همراه تیمش دنبال می کنند».

در همین راستا، عباس پرورده قطر را این گونه توصیف می کند: «در بین کشورهای حاشیه خلیج فارس قطر سیاست خارجی مستقلی دارد -البته نه با ذهنیت ما در مورد استقلال اما قطر باوجود ضعف های ژئوپلیتیکش، ساختار سیاسی و اقتصادی شبه مدرن تری دارد و حاکم این کشور نسبت به اعضای دیگر شورای همکاری خلیج فارس، استقلال تصمیم گیری بیشتری دارد.

 اگرچه به واسطه تحریم شدن از سوی عربستان و دیگر اعضا، فراز و فرودی در سال های اخیر تجربه کرده که با حمایت ایران و ترکیه توانست از آن بگذرد و به رابطه خوبی با ایران نیز دست پیدا کند. 

با این حال نمی توان انتظار داشت که به واسطه این رابطه، قطر به متحد منطقه ای ایران تبدیل شده باشد. به دنبال خروج آمریکا از برجام و دور جدید تحریم ها، دوحه نیز که تحریم را تجربه کرده، احساس نزدیکی با تهران پیدا کرده است».

 با این اوصاف، این کارشناس منطقه، تاکید کرد که «نباید از نظر دور داشت که آمریکا یک پایگاه نظامی بزرگ در قطر دارد و با ا ینکه عربستان و دیگر کشورهای همسایه آن را تحریم کردند، رویکرد متخاصمی با آنها در پیش نگرفت و نشان داد که سیاست و دیپلماسی صفر و صدی نیست.

 با این حال و در شرایطی که نگرانی از شعله کشیدن بحران در منطقه افزایش یافته کشوری مثل قطر تصمیم گرفته که به ایران نزدیک شود. این سفر نیز می تواند در همین راستا ارزیابی شود».

این کارشناس منطقه تاکید کرد: «قطر دنبال نظامی گری در منطقه نیست و این را می توان از آن سیاستی متوجه شد که در سال های دهه 90 که کشورهای مشابه در حال خرید تجهیزات نظامی بودند، قطر شبکه تاثیرگذار الجزیره را دایر کرد. در موضوعات دیگری مانند راه اندازی دفاتر دیپلماتیک حماس نیز قطر کشوری بود که از آن استقبال کرد. دوحه در بین همسایگان عربش بیشتر رویکرد دیپلماتیک به مسائل را دنبال می کند و پایین ترین رتبه سوق گیری به سمت ائتلاف های نظامی را دارد. در خلیج فارس هنوز دولت هایی با رویکرد پیشامدرن هستند ولی قطر در این شرایط به دولت و سیاست خارجی مدرن نظر دارد».

عباس پرورده، کارشناس مسائل منطقه همچنین به ضعف آمریکا در شکل دهی ائتلاف نظامی برای حضور در خلیج فارس اشاره می کند و آن را نشان دهنده موفقیت سیاست خارجی می داند که ظریف و تیمش دنبال می کنند. این کارشناس یادآوری می کند که پیش از این ایالات متحده می توانست ظرف دو هفته علیه ایران ائتلاف نظامی شکل دهد و هر کشوری از اروپا تا روسیه و چین را با خود همراه کند. 

او همچنین به مخالفت اخیر فرانسه با آ نچه ترامپ در مورد ایفای نقش مکرون در مورد ایران گفته، اشاره کرد و افزود: «این اتفاق بی بدیل بوده که پیش از این فرانسه به خاطر ایران با آمریکا درگیر شود و بیش از اینکه یک بیانیه از طرف وزارت خارجه فرانسه تلقی شود باید به آن به عنوان یک دستاورد سیاست خارجی ایران نگاه شود».